Leita ķ fréttum mbl.is

Kvótafyrningin og žjóšin.

Ég var į vöndušum fyrirlestri hjį Jóni Gunnarssyni alžingismanni žar sem hann fjallaši um kvótann og bošaša fyrningu rķkisstjórnarinnar um 5 % įrlega. Fundurinn var haldinn ķ Sjįlfstęšishśsinu ķ Kópavogi og var fjölsóttur. Mér skildist aš Jón myndi fara vķtt um land meš žetta erindi og tel ég žaš vel ķ alla staši ef menn vilja ręša kosti og galla mįlefnalega og įn žeirrar uppivöšslu og alhęfinga sem mörgum er svo hętt viš  aš grķpa til žegar kvótakerfiš kemur į dagskrį.

Jón birti sem dęmi um kvótažróun frį 1984 til žessa dags  yfirlit um kvótasögu Žórunnar Sveinsdóttur frį Vestmannaeyjum. Ķ upphafi fékk skipiš śthlutaš ca.400 tonnum af žorski 1984 viš setningu kvótalaganna. Į fyrsta įri var sį kvóti rżršur um einhver 170 tonn. Ķ dag į skipiš einhver 1200 tonn af žorski og heilmikiš af öšrum tegundum eins og til dęmis skötuselnum. 95 % af heildarkvótanum hefur śtgeršin keypt af öšrum. Skuldar sjįlfsagt bönkum fślgur vegna žessa. En fyrri vinstri stjórn "okkar framsóknarmanna" og m.a. Steingrķms J. Sigfśssonar og annarra kommśnista 1989 leyfši vešsetningu aflaheimildanna til žess aš hjįlpa śtgeršinni aš hagręša. Nś eru žetta bankaskuldir meš veši ķ öllum eigum śtgeršarinnar. Jón taldi aš skuldastaša śtgeršarinnar vęri minni en margra annarra atvinnuvega og kom žaš mörgum į óvart.

Jón sżndi tölur sem sżndu aš skipum hefši fękkaš um helming frį žvķ aš kvótinn komst į. Jafnfram hefši rekstur sjįvarśtvegsins, sem stęši undir allt aš fjóršungi landsframleišslunnar žegar allt vęri tališ, oršinn sį besti ķ heimi og önnur lönd horfšu til Ķslands sem fyrirmyndar um veišistjórnun. Nś vęri rķkisstjórnin aš boša aš innkalla 5 % af kvótanum įrlega og taka hann allan til sķn į 20 įrum. Žetta į aš gerast bótalaust. Nś vissu allir aš žaš vęri sķšustu prósentin sem skiptu sköpum ķ öllum rekstri. Žaš stęšist žvķ ekki aš halda žvķ fram aš 5 % vęru svo lķtiš aš žaš skipti engu mįli. Į tuttugu įrum fęri allur kvótinn frį śtgeršinni en skuldirnar vegna kaupanna sętu eftir.

Svona vęri ekki hęgt aš fara fram og frįleitt aš fullyrša aš veišar į skötuselnum skiptu engu mįli ķ žessu sambandi. Aušlindin vęri eign žjóšarinnar, um žaš vęri ekki deilt. Hvernig ętti aš nżta hana taldi Jón vera aušsętt aš žaš yrši best gert af žeim sem til žess hefšu tęki og reynslu. Sjįvarśtvegurinn greiddi aušlindagjald og yršu breytingar į fyrirkomulagi aš gerast meš vķštękri sįtt en ekki meš 5 % įrlegri fyrningarstefnu rķkisstjórnarinnar.

Fróšlegar umręšur uršu aš loknum fyrirlestri Jóns. Einn ręšumanna benti į aš skötuselur vęri flökkustofn og engan veginn ķslenskur. Śtbreišsla hans viš Ķsland hefši breyst ķ seinni tķš. En ef breyting yrši til baka sagšist hann ekki vera ķ vafa um aš Hafró myndi kenna um ofveiši eins og endranęr žegar breytingar yršu ķ sjónum. Fundurinn leystist žvķ mišur upp ķ stjórnlaust rifrildi utan śr sal žannig aš mįlefnaleg umręša leiš fyrir.

Mér žótti fyrirlestur Jóns hinn fróšlegasti ķ alla staši. En mķn skošun er sś aš į fundum um svona stórt mįl og tilfinningažrungiš, verši aš vera įkvešin fundarstjórn, žar sem menn megi ašeins koma meš skriflegar fyrirspurnir til frummęlanda sem žeir mega lesa ķ pontu en ręšuhöld upptendrašra manna um einkaskošanir sķnar verši žį teknar į öšrum fundi sem žeir geta žį bošaš til. Fyrirlestur Jóns var įgętur, vel undirbyggšur  og fręšandi og slķku erindi er ekki viš hęfi aš svara meš slagoršum heldur rökum sem verša aš vera undirbśin og byggjast į stašreyndum.  En žaš eru aušvitaš fį mįl sem eru eins umdeild og "gjafakvótakerfiš" svokallaša, žar sem žeir tala oft hęst sem eru bśnir aš selja sinn kvóta og vilja byrja uppį nżtt. Žaš er hinsvegar brįšnaušsynlegt aš fólk almennt fari aš velta fiskveišistjórnuninni fyrir sér og meš hvaša hętti megi skapa meiri sįtt um hana.

Undirritašur hefur tališ aš aušlindagjaldiš hefši veriš sś sįttargjörš sem menn hefšu getaš sętt sig viš. Nżlišun ķ greininni veršur allaf erfiš, hefur alltaf veriš erfiš en ekki ómöguleg.  En žeir prédikarar sem hęst lįta komast ekki frį fyrstu śthlutuninni, sem žeir telja rįnsfeng hinna fįu. En var hęgt aš byrja kerfiš einhvernvegin öšruvķsi?  Žaš er greinilega ófęr leiš ķ sjįvarśtvegi, aš hafa einskonar Landsśtgerš sem nytji fiskimišin eins og Landsvirkjun vatnsorkuaušlindirnar og Hitaveitur jaršvarmann. Žaš er hęgt aš segja allir mega veiša eins mikiš og žeir geta į sem skemmstum tķma. Fjölgum skipum sem allra mest og veišum aflamagniš į einum degi žar sem allir eigi jafnan ašgang. Eša hafa skipulagiš eins og žaš er.

Skipin koma sumstašar inn į mįnudagsmorgni meš 200 tonn af tiltekinni tegund og ekki ugga af neinu öšru. Vinnslan gengur eftir klukku og enginn hefur séš neitt frįkast eša žannig lagaš. Frystiskipin ganga meš fjórföldum afköstum frį žvķ sem įšur var. Samherji hefur keypt upp mestan kvóta Breta og vķša  gengur vel ķ sjįvarśtvegi nema hjį žeim śtgeršum sem voru ķ veršbréfabraskinu meš śtrįsarvķkingunum. Hefur nokkur velt fyrir sér af hverju žeir Bónusfešgar voru ekki bśnir aš leggja undir sig śtgeršina lķka ? Žótti žeim hśn vera of įhęttusamur bransi?

Sį sem žetta ritar hętti viš aš taka til mįls vegna upplausnarinnar į fundinum. En hann hefši žó viljaš benda į tvennt:

1. Ef taka į kvóta af einhverjum sem hefur keypt hann į markaši og gera hann upptękann  til rķkisvaldsins, žį hljóta aš koma fullar bętur fyrir samkvęmt stjórnarskrį. Rķkinu ętti žį aš vera ķ lófa lagiš aš taka viš vešskuldum vegna žessa og létta af geršaržolum.

2. Hverjir eiga aš kaupa kvótann sem losnar?

Undirritašur er ekki ķ vafa um žaš, aš žegnar Efnahagsbandalagsins myndu įsęlast aš kaupa hann hvaš sem svo liši einhverjum gervigiršingum.  Er žaš ekki einmitt ķ samręmi viš pólitķska stefnu žeirra sem standa aš žessari 5 % įrlegu fyrningarleiš aš svo verši ?  Sjįvarśtvegurinn į hvort sem er aš falla undir lögsögu Efnahagsbandalagsins og sameiginlegu sjįvarśtvegsstefnuna žegar ķ Bandalagiš kemur.

 Er 5% x 20 įra fyrningin žį ekki ķ samręmi viš bošaša stefnu Samfylkingarinnar ? Sameiginleg fiskveišistefna Evrópubandalagsins og sjįvarśtvegsmįlum Ķslendinga stjórnaš ķ samręmi viš hana ? 

Kvótafyrningin og Samfylkingin.

Eru žetta ekki kvistar į sama meiši pólitķsks framsals sjįlfstęšis landsins til Brüssel ?

Er žaš žetta sem žjóšin vill ?   

 

   


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Atli Hermannsson.

Ég hefši viljaš vera į žessum fundi. En ég hef veriš aš hlusta į Jón Gunnarsson nokkrum sinnum aš undanförnu ķ śtvarpinu. Žaš sem helst kemur mér į óvart er hversu mikinn įróšur hann rekur fyrir LĶŚ. Hann stendur sig aš žvķ leytinu mun betur en Frišrik Jón. Žetta er aš žvķ leytinu gott aš margt fólk sem ekki hefur fylgst mikiš meš umręšunni um sjįvarśtversmįl er aš verša nóg bošiš.

Žessi skefjalausi įróšur Jóns Gunnars, Vilhjįlms Egils og fleiri  mun žvķ flżta fyrir naušsynlegum endurbótum į kerfinu.

Varšandi liš 1. vil ég ašeins segja žetta sem ég veit aš er žér aušskiliš;

En žvķ er stöšugt haldiš aš fólki aš yfir 80% af aflaheimildunum hafi skipt um hendur og nśverandi handhafar hafi “keypt” kvótann. Žvķ verši aš bęta žeim meš einhverjum hętti skeršinguna ef t.d. fyrning kęmi til eins og stjórnarflokkarnir boša. Ég vil hins vegar benda į; aš į löngu įrabili eftir aš framsalskerfiš kom til sögunnar įriš 1990, afskrifušu allar stęrstu śtgerširnar kvótakaupin hjį sér um 20% į įri - afskrifušu į fimm įrum. Žį lękkaši sś tala ķ 15% įriš 1995. Žannig afskrifaši stórśtgeršin öll kvótakaup til įrsins 2003 og kom sér žannig hjį žvķ aš borga skatta. Eftir 2003 var skattareglunum breytt og ekki lengur hęgt aš draga kvótakaupin frį skatti. Žvķ mį meš réttu segja aš stórśtgeršin hafi ķ raun aldrei greitt eina einustu krónu fyrir eitt einasta tonn sem LĶŚ žrįstaglast į aš hafi skipt um hendur og keypt dżrum dómum.

En ég er ekki hrifinn af fyrningunni žvķ hśn er enn eitt kįkiš į handónżtu kerfi sem ekki hefur skilaš neinu af žvķ sem kerfiš įtti aš gera er žaš var sett į. Žį er aš mķnu mati algjört aukaatriši hvort śtgeršin borgi  fįeinar krónur ķ aušlindaskatt eša veišileyfagjald hér žegar hśn er t.d. aš borga Rśssum 70 krónur fyrir aš veiša ķ Barentshafi.

Žaš žarf meš öšrum oršum aš henda kvótakerfinu og taka upp sambęrilegt kerfi og Fęreyingar nota meš góšum įrangri. Žar er fókusinn allur į nżtingarstefnunni og notkun vistvęnna veišarfęra en ekki "eignarhaldinu"eins og hjį okkur.   

Nś žrįstaglast stórśtgeršarmenn į oršinu "afhendingaröryggi" og ekki megi gera nokkurt žaš sem raskaš gęti žvķ. En hvaša öryggi hafa ašrar atvinnugreinar eins og t.d. byggingafyrirtęki eša steypustöšvar svo dęmi sé tekiš. Af hverju ęttu handhafar veišiheimilda aš bśa viš eitthvaš meira öryggi en ķbśar einstakra byggša sem hafa žaš yfir höfši sér aš vaknaš upp einn morguninn viš žaš aš kvótinn ķ byggšalaginu sé farinn eitthvaš annaš. Hvaša tryggingu hafa t.d. ķbśar Grindavķkur fyrir žvķ aš Žorbjörninn og Visir verši įfram žar eftir tvö įr. Nįkvęmlega enga. 

Žaš sem žarf aš gera og gera įtti strax įriš 1983; er aš hafa togaraflotann og strandveišiskipin ašskilin og ekki hęgt aš fęra heimildir į milli. Žetta er ekki oršiš of seint, heldur į aš nota žaš svigrśm sem nś er og bęta viš 70 žśsund tonnum ķ žorski og taka helminginn af žvķ śtfyrir sem deilt yrši į strandveišiflotann og ašra žį sem sannarlega vilja nota vistvęn veišarfęri... stórśtgeršin vill hvort eš er ekki bęta viš... vegna žess aš hśn getur ekki selt fastakśnnunum meira.

Atli Hermannsson., 28.3.2010 kl. 01:02

2 Smįmynd: Jślķus Björnsson

Žaš sem žarf aš gera og gera įtti strax įriš 1983; er aš hafa togaraflotann og strandveišiskipin ašskilin og ekki hęgt aš fęra heimildir į milli. Žetta er ekki oršiš of seint, heldur į aš nota žaš svigrśm sem nś er og bęta viš 70 žśsund tonnum ķ žorski og taka helminginn af žvķ śtfyrir sem deilt yrši į strandveišiflotann og ašra žį sem sannarlega vilja nota vistvęn veišarfęri... stórśtgeršin vill hvort eš er ekki bęta viš... vegna žess aš hśn getur ekki selt fastakśnnunum meira.

Žetta er fjöldavęnt og rök. Fleiri gręša.

Alžjóša ašilar sér ķlagi EU fagna öllu sem lękkar verš į hrįefnum og 1. vinnslustigs žeirra.  Innri kostnašur į Ķslandi  er okkar mįl į žvķ sem Ķslendingar éta sjįlfir. 

Hinsvegar er žaš fullvinnslu samkeppni sem EU snżst śt į og allir hefšbundnir Mešlima-Rķkja innri markašir eiga sķna fiskneyslukvótahefšir. Sem liggja til grundvallar hrįefnaskiptingunni inn į Mešlima-Rķkjamarkašina ķ žeirra fullvinnslu samkeppni.

Hugsiš žroskaš hugsiš eins og Žjóšverjar. Žeir geta vaniš sig af fisk įti.  EF viš viš viljum selja EU fullvinnslu veršum viš aš kaupa sama magn af henni. Fullvinnsla minnkar atvinnuleysi og skapar mestan innri viršisauka. Peningar eru ekki allt žegar upp er stašiš ķ innri markaša višskiptum Rķkja. Žvķ einfaldari og kostnašar minni sem afhending hrį efna til dreifingar į samkeppni markaši Mešlima Rķkja EU veršur žvķ minna kemur ķ hlut Ķslands.  Upplżsingar um žetta er uppfęršar daglega enda fįir um sölu og śtvegun og žvķ aušvelt aš gera įętlanir.

Best vęri ef kaupendur į meginlandi EU teldu allt mjög dżrt hér og kostnašarsamt og óaršbęrt.

Kristni er ekki rķkistrś ķ EU eša lög. Einfaldleiki borga sig ekki ķ aršbęrum višskiptum.  Žaš sem einfalt og ódżrt kallast lįvara og hrįefni hjį žroskušum žjóšum og Ķsland er eina landiš ķ heimum žar sem ašilar geta grętt gķfurlega į lįgum innkaupsveršum.

Jślķus Björnsson, 28.3.2010 kl. 05:21

3 Smįmynd: Halldór Jónsson

Atli,

žakka žetta innleggž Ég hafši ekki athugaš žetta meš afskriftirnar og skattamįlin . Eiga žęr žįtt ķ slakri eiginfjįrstöšu śtgeršarinnar? Ég skal višurkenna žaš, aš ég į erfitt meš aš eygja leišir til žess aš breyta nśverandi fiskiskortskerfi yfir ķ fęreyskt kerfi nema meš róttękum ašgeršum eins og Jón Krisyjįnsson hefur lagt til. Afnema kvótann į einum degi og taka upp sóknarstżringu eftir tķmabilum. Er žaš ekki įhęttusamt viš nśverandi ašstęšur? Allavega fengjum viš ekki neina žjóšarsįtt um žaš held ég. 

Halldór Jónsson, 28.3.2010 kl. 13:28

4 Smįmynd: Įrni Gunnarsson

Mikiš óskaplega held ég aš fyrirlestur alžingismanns śr Sjįlfstęšisflokknum um stjórn fiskveiša hafi veri hlutlaus og mįlefnalegur!

Kannski nęstum jafn mįlefnalegur og fundurinn į Ķsafirši žarna į dögunum žar sem engar athugasemdir voru leyfšar.

Enga mįlefnalegri umręšu um stjórn fiskveiša hef ég heyrt en žį umręšu sem fżlarnir į bryggjunni į Króknum leyfšu mér aš hlżša į ķ fyrrasumar.

Žį voru 30 trillubįtar bundnir ķ smįbįtadokkinni en tvö risastór dragnótaskip voru aš landa fullfermi af fallegum, spriklandi žorski į trailera frį Reykjavķk. Ženna fisk höfšu žeir veitt meš nżrri gerš af togurum sem kallast dragnótabįtar! Og eru meš 1000 ha. vélar.

Žarna voru žessi stoltu skip hagręšingarinnar ķ śtgerš į Ķslandi aš veiša inni į Skagafirši ķ svona įmóta fjarlęgš frį bęjunum aš frśrnar gįtu aušveldlega skutlaš heitum kleinum inn um gluggann til skipstjórans ķ brśnni.“

Tveir trillubįtar frį Króknum voru aš basla viš aš sękja į handfęri vestur og noršur į Hornbankann. Žeir gįfust fljótt upp vegna slęmrar vešrįttu. Žeir höfšu aušvitaš engan friš inni į Skagafirši enda er sį fjöršur nś eign nokkurra góšra vina alžingismanna Sjįlfstęšisflokksins sem vita aš Ķsland er ekki fyrir fólk heldur fyrirtęki ķ eigu réttra manna.

-Žetta gengur nś bara ekki- sagši gamall og gešvondur fżll śr Hegranesinu. -Haltu kjafti gamli kommatittur- sagši ungur kvenfżll noršan śr Ketubjörgum. -Žiš žarna ķ Hegranesinu hafiš ekki vit į nśtśma hagfręši og hinu alvķsa auga markašshyggjunnar sem į eftir aš skapa öllum žjóšum heimsins hagsęld.

Įrni Gunnarsson, 28.3.2010 kl. 16:55

5 Smįmynd: Atli Hermannsson.

Halldór. Žaš er almenn įnęgja ķ Fęreyjum meš sóknardagakerfiš, jafnt mešal śtgeršarmanna, sjómanna og fiskverkafólks eins og žś veist. Hins vegar er žessu žveröfugt fariš hér į landi. En žrįtt fyrir žaš er enginn įhugi į žvķ aš kynna sér sóknardagakerfiš. Žegar Einar k. Gušnason var formašur sjįvarśtvegsnefndar į sķnum tķma bauš t.d. žįverandi sjįvarśtvegsrįšherra Fęreyja nefndinni į koma ķ heimsókn og kynna sér kerfiš, en žvķ var af einhverjum undarlegum hvötum hafnaš. Žaš lķtur hreinlega śt fyrir aš žaš sé fyrir nešan viršingu okkar Ķslendinga aš lķta til žeirra.

En ég vil minna į aš žegar kvótakerfinu var komiš į 1983 var samhliša sóknardagakerfi hjį okkur. Meirihluti žorskaflans var tekinn į sóknarmarksskipum allt fram undir 1990 aš stjórnvöldum tókst aš sannfęra sķšustu śtgeršamennina um aš kvóta fyrirkomulagiš vęri betra. Įstęšan var einfaldlega sś aš Hafró gekk bölvanlega aš įętla og rįšleggja til um heildarveišina og sögšu sóknardagana stefna "uppbyggingu" stofnananna ķ voša. Žį voru sķšustu śtgerširnar, eins og t..d Ögurvķk hf lokkuš yfir ķ kvótakerfiš ķ skiptum fyrir frjįlsa framsališ og öllu žvķ braski sem žaš bauš uppį. Sķšan höfum viš haft hreint braskkerfi sem stjórnast af einkahagsmunum fįrra, en ekki lķf- og vistfręšižįttum lķkt og Fęreyingar gera.      

Atli Hermannsson., 29.3.2010 kl. 00:07

6 Smįmynd: Halldór Jónsson

Atli,

Žetta var gott innlegg ķ umręšuna og rökvķs.

Halldór Jónsson, 29.3.2010 kl. 08:12

7 Smįmynd: Halldór Jónsson

Įrni

Hvaš er žetta um Skagafjöršinn ?

Skemmtilegur fżlafundur hjį žér !

Halldór Jónsson, 29.3.2010 kl. 08:14

8 Smįmynd: Įrni Gunnarsson

Žetta um Skagafjöršinn er kapķtuli, einn af mörgum um stjórn fiskveiša į Ķslandi. Žaš komst nefnilega einhver sprenglęršur fręšingur į Hafró aš žaš gengi ekki aš hafa Skagafjöršinn fullan af fiski en enginn Króksari vęri ķ einkavinafélagi LĶŚ.

Žess vegna var sjįvarśtvegsrįšherra, Einar Kr. lįtinn gefa śt leyfi handa dragnótabįtum vķšs vegar af landinu. Svona lagaš er gert ķ skyni hagręšingarinnar sem er fólgin ķ žvķ aš aftengja fólkiš ķ landinu aušlindum žess.

Umręddir dragnótabįtar voru meš svona helmingi aflmeiri vélar en togararnir bresku sem uršu efni sjįlfstęšisbarįttu žjóšarinnar į fyrri hluta sķšustu aldar.

Ekki hef ég tölu į žessum togskipum en žau voru mörg og skörkušu į firšinum ķ žrjį mįnuši ef ég man rétt. Žaš var hlašafli allan žennan tķma og vissulega vęri fróšlegt aš komast aš žvķ hversu mörg hundruš tonnum af fiski var ekiš brott af svęšinu įn žess aš einn fiskur kęmi til vinnslu į svęšinu.

Įrni Gunnarsson, 29.3.2010 kl. 11:46

9 Smįmynd: Halldór Jónsson

Jį Įrni, žaš er mikiš dįlęti sem stjórnmįlamenn allra tķma hafa į dragnótinni. Hét hann ekki Ólafur einn śtgeršarmašurinn sem alltaf var skrifandi um naušsyn žess aš hann fengi dragnótaleyfi ķ Faxaflóa sem žeir voru aš reyna aš halda ķ friši fyrir honum. Žaš viršist framhaldiš vera žarna ķ Skagafirši aš togararnir žurrka fjöršinn og keyra fiskinum burt į trailerum en heimamenn sękja til Grķmseyjar til aš fį friš meš handlóšir sķnar.

Halldór Jónsson, 29.3.2010 kl. 21:52

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (16.5.): 22
  • Sl. sólarhring: 287
  • Sl. viku: 4930
  • Frį upphafi: 3194549

Annaš

  • Innlit ķ dag: 18
  • Innlit sl. viku: 4069
  • Gestir ķ dag: 18
  • IP-tölur ķ dag: 18

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband