Leita ķ fréttum mbl.is

Popślistar

eru žeir innantómu Plattenslagerar kallašir sem eins og Pķratažingmenn bjóšast til aš frelsa lżšinn og gera Fróšafriš meš gullhringjum į Gnitaheiši frjįlsa fyrir alla, bara ef fólk er svo vitlaust aš kjósa žį śt į andlitiš, įn žess aš skoša hvaša möguleika žessi lżšur hefur til efnda.

Žaš er nefnilega ekki ętlast til žess aš stjórnmįlamenn efni nokkurn skapašan hlut af žvķ sem žeir eru aš fimbulfamba um į Ķslandi eins og Inga Sęland aš śtrżma skuli fįtękt į Ķslandi. Fólk gķn viš flugum įn žess aš rukka um efndir loforša.

Nema ef stjórnmįlamašur heitir Donald Trump śti ķ löndum. Žį verša menn krossbit ef hann ętlar aš standa viš žaš sem hann lofaši.

Į ķslandi vešur uppi alsskyns lżšur sem heimtar aš Lķfeyrissjóšir komi aš hinum og žessum delluhugmyndum sķnum.

Vilhjįlmur Bjarnason , Villi Bjarna, tekur žetta mįl fyrir ķ Morgunblašinu ķ dag. Hann segir:

"Žaš er įvallt įleitin spurning hve lķtiš er hęgt aš komast af meš til aš lifa. Žarfir manna eru misjafnar žannig aš til eru žeir sem varšar ekkert um neyslusamfélagiš og geta lifaš į skyri og haršfiski einu saman. Samt er žaš svo aš žaš sem kallast „einingar tengdar almannahagsmunum“ er ekki mjólkurbś og haršfiskhjallar. Einingar tengdar almannahagsmunum eru fyrst og fremst fyrirtęki sem tengjast fjįrmįlum. Kerfislega mikilvęgir bankar, lķfeyrissjóšir og tryggingafélög tengjast öll almannahagsmunum.

Fjįrmįl og almannahagsmunir

 Hagsmunir almennings aš žessu leyti eru žeir aš almenningur hefur fališ žessum einingum aš takast į viš framtķšarskuldbindingar sķnar. Žetta er augljósast meš lķfeyrissjóši žvķ lķfeyrissjóšir hafa žaš hlutverk aš tryggja fjįrmögnun einstaklinga eftir aš starfsaldri lżkur.

Žannig er lķfeyriseign einstaklings oftar en ekki hans einasta fjįrhagslega eign eftir aš starfsaldri lżkur, žvķ ekki snęša einstaklingar fasteignina sem žeir bśa ķ į lķfstķma sķnum.

Žegar lżšskrumarar vilja rįšskast meš eignir lķfeyrissjóša, žį er veriš aš rįšskast meš fjöregg framtķšar žeirra sem eldri eru. Lķfeyrissjóšir hafa ašeins eina skyldu; hśn er aš tryggja lķfeyri hinna lķfeyristryggšu. Lķfeyrissjóšir hafa ekki skyldu til aš standa undir hagvexti framtķšar, eins og komiš hefur fram ķ skrumskęlingu lżšskrumara. Lķfeyrisžegar greiša til baka fyrir žjónustu sem žeir žurfa į aš halda meš skattgreišslum žegar lķfeyristaka hefst. Žaš er nokkuš vķst aš einstaklingar geta oršiš fyrir tjóni.

Til aš takmarka tjón sitt semja einstaklingar viš vįtryggingafélög um aš bęta tjón gegn įkvešnu gjaldi. Žaš gjald byggist į įhęttu og tjónareynslu. Žį fyrst var hęgt aš reka išnašarsamfélag į Ķslandi žegar Brunabótafélagiš og Sjóvįtryggingafélagiš voru stofnuš į öšrum įratug sķšustu aldar.

Brunatrygging fasteigna dregur śr įhęttu lįnveitanda ķ fasteignalįnum. Svo er einnig um vįtryggingar skipa. Bįta- įbyrgšafélögin og annars konar samįbyrgš var ķ raun of mikil įhętta fyrir samlagsašila. En hvaš į svo til bragšs aš taka ef sś staša kemur upp aš einstök fyrirtęki į fjįrmįlamörkušum verša of stór til aš falla? Į almenningur aš bjarga žeim?

Eša į aš vernda almenning fyrir falli žeirra eins og gert var meš neyšarlögum ķ kjölfar hruns ķslensku bankanna? Lķtum į nokkur fleiri dęmi.

Veitur og almannahagsmunir

 Ašrar einingar sem geta haft veruleg įhrif į lķf almennings og valdiš truflunum ef bilun eša skeršing į starfsgetu kemur upp. Žį er mešal annars įtt viš veitufyrirtęki fyrir heitt og kalt vatn, og rafmagn. Frįrennsli fellur einnig žar undir žvķ enginn vill ganga ķ opnu frįrennsli frį ķbśšabyggš eša išnašarsvęši.

Ef truflun veršur į raforkuframleišslu leggst atvinnulķf ķ dvala fyrir utan žau óžęgindi, sem verša į heimilislķfi. Žegar atvinnulķf leggst ķ dvala geta heimili ekki greitt fyrir neyslu sķna og ašrar skuldbindingar.

Žó var žaš svo aš žaš er ašeins ein öld frį žvķ rafmagn varš almenningseign og almenningur varš hįšur žessu nįttśrufyrirbirgši, sem nįšist aš beisla til nota, en var žį ekki ašeins ógn eins og rafmagniš ķ eldingunni.

Žessar einingar tengdar almannahagsmunum voru ķ verulegri hęttu ķ fjįrmįlahruni fyrir įratug. Ekki vegna žess aš hinir tęknilegu žęttir voru ķ hęttu. Hęttan var sś aš greišslufall yrši į einhverjum lįnum žessara fyrirtękja en žaš hefši getaš leitt til uppsagnar annarra lįnasamninga. Samningskjör ķ lįnasamningum Landsvirkjunar og Orkuveitu Reykjavķkur voru aušlind, sem naušsyn bar til aš vernda. Žess vegna eru orkufyrirtęki einingar tengdar almannahagsmunum.

Samgöngur og almannahagsmunir

 Samfélag tuttugustu og fyrstu aldar er hįš samgöngum. Herstjórn er reyndar birgšaflutningar og fólksflutningar. Orrustan er tęknileg śtfęrsla.

Aukin alžjóšavišskipti krefjast skilvirkra samgangna. Skilvirkar samgöngur leiša af sér nokkrar atvinnugreinar sem til samans heita ferša- žjónusta. Sį mašur sem kemur aftur er annar mašur en sį sem fór. Svo er einnig um landiš sem feršast er til. Žaš land er annaš en įšur en feršalangurinn kom.

Erfišleikar eins fyrirtękis ķ feršažjónustu geta leitt til kešjuverkunar ķ öšrum žįttum feršažjónustu. Žį er stašan ekki ósvipuš og sś staša sem kemur upp žegar rafmagnsbilun hefur ķ för meš sér truflun į lķfi manns.

Hvenęr veršur žįtttaka rķkis ķ uppbyggingu innviša įhęttusöm? Er Flugstöš Leifs Eirķkssonar ķ Keflavķk of įhęttusöm fyrir ķslenska rķkiš, sem er žó ekki ķ eigendaįbyrgš fyrir lįnum fyrirtękisins?

Tekiš skal fram aš ķslenska rķkiš hefur sennilega aldrei lagt neitt fram til uppbyggingar flugstöšvar ķ Keflavķk. Getur eitt flugfélag oršiš of stórt til aš žjóšrķki verši aš bjarga žvķ? Įhętta žjóšrķkisins er fólgin ķ röskun į störfum į vinnumarkaši.

Įhętta faržega er fólgin ķ žvķ aš fį ekki žį žjónustu sem greitt var fyrir en į eftir aš veita. Įhętta fjįrmįlafyrirtękis er sś aš missa af leigutekjum vegna flugvélaleigu eša į aš hafa innt af hendi greišslur vegna greišslukorta fyrir žjónustu sem ekki var bśiš aš veita en į eftir aš veita.

Žaš eru nżlegt dęmi um aš greišslukortafyrirtęki hafi ķ raun žurrkast śt vegna višskipta viš flugfélag.

Eftirlit og skyldur ķ žįgu almannahagsmuna

Žaš er ešlilegt aš einingar tengdar almannahagsmunum séu hįšar eftirliti ef žęr geta veriš skašlegar žegar žęr fara śt af spori og śr böndum. Dęmin hér aš framan sżna aš hrakfarir fjįrmįlafyrirtękja geta aš lķkindum haft meiri bein og óbein įhrif į žjóšfélagiš en hrakfarir żmissa annarra eininga žótt tengdar séu almannahagsmunum. Eftirlitskostnašur er hluti af rekstri slķkra fyrirtękja og žau eiga aš bera žann kostnaš.

Ekki mį gleyma samkeppniseftirliti. Flest žessara fyrirtękja bśa viš nįttśrulega einokun. Almenningur žarfnast sérstakrar verndar vegna žeirrar einokunar. Žeir sem eftirlitiš rękja žurfa aš vera til žess bęrir og til žess hęfir. Žaš brįst ķ eftirliti meš fjįrmįlastofnunum.

Opinberir eftirlitsašilar, stjórnir, stjórnendur og endurskošendur fjįrmįlafyrirtękja brugšust, vitandi um hlutverk sitt.

Ķ skrifum mķnum aš undanförnu hef ég lagt mikla įherslu į hlutverk og upplżsingagjöf stjórna og endurskošenda. Ķ raun varšar mig ekkert um žaš hvernig mjólkurbśi, sem framleišir skyr, eša hśsgagnaframleišanda reišir af. Bóndann kann aš varša žaš hvernig afuršastöšvum reišir af.

Svo er og um haršfiskframleišandann. Žaš veršur alltaf annar til sem framleišir ętan haršfisk. Žaš į aldrei aš bregšast trśnaši meš žjónkun viš žrjóta. Enginn oršaši žetta betur en góša frśin, hśn sagši: „Hvers vegna vill mašur endilega halda framhjį meš einhverju bölvušu kvikindi žó aš mašurinn manns sé bęši glęsimenni og hetja?“

 

Hvernig vęri aš reyna aš skilja hvert Villi er aš fara?

 

Lķfeyrissjóšir eru til aš tryggja žeim tekjur viš starfslok sem enga ašra fyrirhyggju sżndu ķ sķnu lķfi heldur en aš éta eša drekka eša žį komu sér ķ ašstęšur sem bönnušu žeim allar bjargir śr fįtękt, kröm eša kvöl.

Žvķ mišur er svo um allt of marga sem trśa lygažvęlu stjórnmįlamanna sem bjóša fyrir kosningar aš bśa öldrušum mannsęmandi kjör.

Allt saman kosningalygi sem žeim sömu hefur aldrei dottiš ķ huga aš reyna aš uppfylla enda aušvelt aš sleppa frį lygum į Ķslandi žar sem mašur heitir ekki Donald Trump sem gerir žaš sem hann segist ętla aš gera.

Hvenęr skyldu gamlingjar hętta aš vera žau fķfl aš halda aš žetta loforšališ meini eitthvaš meš žessum frösum sķnum um eldri borgara sem žeir elski svo heitt?

Žeim er nefnilega skķtsama um allt nema eigin endažarm, endurkjör og góš laun fyrir žęgilega innivinnu eins og Jón Gnarr sagši okkur svo einlęglega frį sinni einu pólitķsku hugsjón.

Ef vantar félagslega aškomu aš einhverjum gęluverkefnum žį veršur aš stofna nżja sjóši um žaš meš nżjum tekjustofnum. Lķfeyrissjóširnir hafa bara eitt hlutverk eins og Villi bendir į.

Pópślistar į Ķslandi viršast komast upp meš nęstum  hvaš sem er mótsett viš Donald Trump.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Hver er summan af sjö og tķu?
Nota HTML-ham

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (20.6.): 165
  • Sl. sólarhring: 2010
  • Sl. viku: 7174
  • Frį upphafi: 2223255

Annaš

  • Innlit ķ dag: 95
  • Innlit sl. viku: 5091
  • Gestir ķ dag: 94
  • IP-tölur ķ dag: 93

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband