Leita Ý frÚttum mbl.is

┌rgangsmßl ═slands

er vi­fangsefni J˙lÝusar Sˇlnes fil. lic. verkfrŠ­ings og prˇfessors emeritus Ý merkri greináÝ bla­inu Sßmi fˇstra sem er nřkomi­ ˙t.

Ůau lei­u mist÷k ur­u Ý prentuninni a­ lÝnurit datt ˙t sem nau­synlegt er a­ sko­a Ý samhengi vi­ textann. Ůa­ er ekki hŠgt a­ breyta neinu Ý bla­i sem komi­ er ˙t. En til ■ess a­ klˇra Ý bakkann ■ß birtir ßbyrg­arma­urinn og ˙tgefandinn, www,samurfostri.is greinina hÚr me­ lÝnuritinu Ý ■eim tilgangi a­ einhverjir lesendur geti ßtta­ sig til fulls ß hva­ J˙lÝus er a­ segja:

á

"┌rgangsmßl

SamkvŠmt sÝ­ustu t÷lum Hagstofu ═slands var heildar˙rgangur ß ═slandi 2017 1.400.863 tonn, en var ßri­ ß­ur (2016) 1.067.313 tonn, haf­i ■ß Ý fyrsta sinn fari­ yfir eina miljˇn tonna. Ůetta er mikil aukning milli ßra og nemur 31%. SamkvŠmt sundurli­un ˙rgangs eftir efnisflokkum og hvernig honum var farga­ ßri­ 2015, en ■ß var heildarmagn 850.152 tonn, fˇru 175.762 tonn til ur­unar, 12.469 tonnum var brennt ßn orkunřtingar og 3.358 tonnum brennt me­ einhverri orkunřtingu.

Gera mß rß­ fyrir, a­ hlutfall hvers ˙rgangsflokks hafi lÝti­ breytzt milli ßra, ■ˇtt meiri ßherzla sÚ n˙ l÷g­ ß endurvinnslu og endurnřtingu. ŮvÝ er hŠgt a­ reikna me­, a­ ur­un ˙rgangs ßri­ 2017 hafi veri­ yfir 200 ■˙sund tonnum. N˙ er svo komi­, a­ ur­unarst÷­um fŠkkar mj÷g - enginn vill hafa ˙rgang annarra Ý bakgar­i sÝnum. ŮvÝ hafa a­ilar, sem taka vi­ ˙rgangi af sveitarfÚl÷gum vÝ­s vegar um land, hafi­ a­ flytja einhvern hluta til brennslu Ý nßgrannal÷ndum okkar, Noregi og SvÝ■jˇ­. S˙ lei­ er vart bo­leg, ef horft er til lengri framtÝ­ar. Kolefnisspor slÝkra flutninga er of miki­.

Ůa­ er stefna stjˇrnvalda, a­ ur­un skuli smßm saman hŠtt, enda segja nřjar reglur Evrˇpusambandsins, a­ frß og me­ ßrinu 2030 megi ekki ur­a meira en 10% af heildar˙rgangi. Er me­ ■vÝ veri­ a­ taka tillit til landanna Ý Su­ur-Evrˇpu, ■ar sem sorphir­umßl eru ekki Ý eins gˇ­um farvegi og Ý Nor­ur-Evrˇpu.

Medh÷ndlun

Mynd 1 sřnir sorpmagn Ý ÷llum l÷ndum hins evrˇpska efnahagssvŠ­is og hvernig honum var farga­.

Ůegar myndin er sko­u­, vekur ■a­ athygli, a­ ur­un sorps hefur nßnast veri­ l÷g­ af ß hinum Nor­url÷ndunum, SvÝ■jˇ­, Noregi, Danm÷rku og Finnlandi. Ůa­ vir­ist gerast samfara ■vÝ, a­ ■essi l÷nd hafa komi­ sÚr upp fullkomnum sorporkust÷­vum, ■ar sem sorpi er brennt vi­ kj÷ra­stŠ­ur og miklar mengunarvarnirávi­haf­ar. St÷­varnar framlei­a mikla orku, grˇft reikna­ getur st÷­ sem brennir 100.000 tonnum af sorpi ß ßri framleitt 10 MW, e­a um 70 GW-stundir af rafmagni og sem svarar 25 MW af heitu vatni, er nota mß til h˙shitunar og til starfsemi i­nfyrirtŠkja. Sjß mß, a­ sta­a ═slands er ekki gˇ­. Mynd 1 sřnir, a­ vi­ erum Ý hˇpi Austur-evrˇpu■jˇ­a hva­ sorphir­u ßhrŠrir, nßnast eins og B˙lgarÝa.

Ur­un sorps Ý Nor­urevrˇpurÝkjunum, Hollandi, Ůřzkalandi, BelgÝu, AusturrÝki og L˙xemb˙rg, er einnig mj÷g lÝtil, enda l÷g­ mikil ßherzla ß sorpbrennslu, ■ˇtt miki­ ßtak sÚ Ý gangi Ý ■essum l÷ndum a­ auka endurvinnslu og endurnřtingu ˙rgangs.

═ ÷llum l÷ndum, sem hafa nß­ ■eim ßrangri, a­ ur­un sorps er lÝtil sem engin, hafa ver­ bygg­ar fullkomnar sorporkust÷­var, sem brenna yfir helmingi alls ˙rgangs er fellur til Ý landinu. NŠrri 500 slÝkar st÷­var er a­ finna ß Evrˇpska efnahagssvŠ­inu. ŮŠr hafa nßi­ samstarf innan samtaka sorporkust÷­va Ý Evrˇpu (CEWEP, www.cewep.org). Mynd 1 er fengin frß CEWEP.

Ein nřjasta sorporkust÷­, sem bygg­ hefur veri­ Ý ■essum l÷ndum, er Amager bakke orkuveri­ Ý Kaupmannah÷fn, ekki langt frß nřja Ëperuh˙sinu (Mynd 2). H˙n er talin flaggskip slÝkra st÷­va Ý Evrˇpu, b˙in mj÷g fullkomnum mengunarv÷rnum. Ekki gekk ■ˇ ßtakalaust a­ byggja hana, og fˇr stofnkostna­ur verulega fram ˙r ߊtlun. BandarÝsk-danska fyrirtŠki­ V°lund A/S sß um brennslueininguna. TŠknimenn ■ess segja, a­ al˙tbo­ henti bezt fyrir svona verkefni. Ger­ Amager bakke st÷­varinnar varbo­in ˙t Ý ˇtal smßum verkp÷kkum, og bar hver verktaki a­eins ßbyrg­ ß sÝnum pakka. SamrŠming framkvŠmda snerist upp Ý eina allsherjar martr÷­, og rakst hver ß annars horn. Ůß setti skÝ­abrekkan ß ■aki st÷­varinnar og miklar kr÷fur til ˙tlits strik Ý reikninginn.

AmagerB

Stofnkostna­ur st÷­varinn fˇr ■vÝ yfir fjˇra milljar­a danskar krˇnur, sem hefur vaki­ mikar deilur um hvernig sta­i­ var a­ framkvŠmdinni Ý Danm÷rku. SamkvŠmt ßrsreikningi 2018 fyrir st÷­ina kemur

á

fram, a­ h˙n tˇk ß mˇti 443.000 tonnum af ˙rgangi til brennslu. Ůar af voru 30 ■˙sund tonn flutt inn, a­allega frß Bretlandi, 39 ■˙sund tonn komu frß jar­ger­arst÷­vum, sem breyta lÝfrŠnum ˙rgangi Ý bݡmassa og afgangurinn vegna sorpmˇtt÷ku frß ■eim fimm sveitarfÚl÷gum er eiga st÷­ina, me­ Kaupmannah÷fn Ý broddi fylkingar. Ůa­ er nefnilega svo, a­ allri endurvinnslu fylgir t÷luver­ur ˙rgangur, sem anna­hvort ver­ur a­ ur­a e­a brenna.

Amager bakke st÷­in framleiddi ßri­ 2018 samtals 1.295 GÝgawattstundir (GWh) af orku. H˙n skiptist ■annig, a­ rafmagnsframlei­sla var 135 GWh, framlei­sla ß heitu vatni 1.090 GWh og 39 GWh voru nřtt af st÷­inni sjßlfri. Framlei­sla ß heitu vatni nŠg­i til a­ hita upp um 25 ■˙sund Ýb˙­ir.

Amagerbakkejulius

Raforkuver­ frß st÷­inni var Ý samrŠmi vi­ marka­sver­ Ý Kaupmannah÷fn 2018, e­a a­ jafna­i 344 DKK/MWh. Ůa­ svarar til ■ess, a­ kÝlˇwattstundin hafi kosta­ 5,9 Ýslenzkar kˇnur. Heita vatni­ var selt ß 89 DKK/GigaJoule, sem samsvarar ■vÝ, a­ kÝlˇwattstundin hafi kosta­ 5,5 Ýslenzkar krˇnur.

Eftir endurfjßm÷gnun st÷­varinnar, vir­ist reksturinn kominn Ý e­lilegt horf. Er n˙ veri­ a­ undirb˙a a­ hreinsa allt koltvÝoxÝ­ ˙r reyk frß st÷­inni, sem a­ ÷­ru leyti er mest vatnsgufa, ■ar sem nŠr ÷ll (>99%) spillefni hafa veri­ hreinsu­ burt. Ver­ur sett upp svo-kalla­ amÝnsřrukerfi, sem skolar allt CO2 ˙r reyknum og skilar a­ lokum hreinu sam■j÷ppu­u koltvÝoxÝ­i, sem nota mß Ý i­na­i e­a dŠla ni­ur Ý heppilegan vi­taka, t.d. basaltberg.

SlÝk amÝnsřru■vottakerfi fyrir t.d. kolaorkuver hafa veri­ ■rˇu­ og reynd vÝ­a um heim sÝ­ustu 20 ßr e­a svo. Twence sorporkust÷­in Ý Hollandi hefur komi­ upp slÝkum b˙na­i og hreinsar allt koltvÝoxÝ­ ˙r reyknum. Er ■vÝ umbreytt Ý matarsˇda (natrÝum bÝkarbˇnat). Ůa­ mß ■vÝ segja, vart sÚ hŠgt a­ farga sorpi ß umhverfisvŠnari hßtt.

á

Fyrir al■ingi liggja n˙ tvŠr ■ingsßlyktunartill÷gur, sem tengjast sorphir­u. Ínnur kallar eftir ■vÝ, a­ umhverfisrß­herra lßti kanna hagkvŠmni ■ess a­ byggja 80 til 100 ■˙sund tonn fullkomna sorporkust÷­ einhvers sta­ar ß landinu, sem geti teki­ vi­ ÷llu ■vÝ sorpi, sem annars fŠri til ur­unar. Hin tillagan snřr a­ flutningi sorps frß ÷llu landinu til eins sta­ar (■ar sem sorporkust÷­in er) me­ strandskipum. Er lagt til, a­ umhverfisrßpherra og samg÷ngurß­herra lßti kanna hagkvŠmni ■ess, a­ smÝ­u­ ver­i tv÷ vistvŠn og sÚr˙tb˙in strandflutningaskip, sem geti flutt sorpgßma og venjulega v÷ruflutningagßma ßsamt olÝum frß um 25 h÷fnum umhverfis landi­. Skipin hafi mikla drßttargetu og geti um lei­ nřtzt sem bj÷rgunarskip, sÚu m.a. ˙tb˙in me­ ■yrlupalli. Ef yr­i alvarlegt sjˇslys vi­ ═slands, t.d. skemmtifer­askip me­ ■˙sundum far■ega innanbor­s lenti Ý sjßvarhßska, er ekkert skip til ß ═slandi er gŠti komi­ til bj÷rgunar.

Ůa­ hefur or­i­ vart vi­ ■ß hugsun hÚr ß landi, a­ bygging sorporkust÷­var slÝkt sÚ ˇ■arfi. Fljˇtlega ver­i allt sorp e­a ˙rgangur af hverju tagi endurunnin e­a endurnřttur. Ůa­ ver­i einfaldlega enginn afgangur.

Tilraun til ■ess a­ flokka og endurvinna allt sorp til botns hefur fari­ fram ß Borgundarhˇlmi nokkur undanfarin ßr. Ůar var lÝtil sorpbrennslust÷­ Ý lÝkingu vi­ ■Šr sem voru bygg­ar ß ═slandi ß tÝunda ßratug sÝ­ustu aldar. Afar ˇfullkomin st÷­ og mikill mengunarvaldur. Henni var loka­ og Ý sta­inn ßkve­i­ a­ flokka, endurnřta og endurvinna allt sorp. Ekkert ßtti a­ vera eftir. Allir Ýb˙ar Borgundarhˇlms tˇku heils hugar ■ßtt Ý verkefninu.

N˙ eftir nokkur ßr er ßstand mßla ■annig, a­ 80% sorps ß Borgundarhˇlmi er endurnřtt e­a endurunni­, afgangurinn er sendur til Kaupmannahafnar til brennslu Ý Amager bakke st÷­inni.

Ella Stengler sÚrfrŠ­ingur hjß CEWEP kom hinga­ til lands Ý fyrra og hÚlt erindi um sorphir­umßláÝ Evrˇpu og brennslu ˙rgangs Ý sorporkust÷­vum. H˙n kanna­ist vi­ ■ß afst÷­u stjˇrnmßlamanna, a­ allt sorp skuli endurunni­ e­a endurnřtt, og ■vÝ ver­i byggingu fleiri sorporkust÷­va Ý Evrˇpu hŠtt. Ella segir stjˇrnmßlamenn lifa Ý einhverjum draumheimi, ■egar kemur a­ sorphir­umßlum og endurvinnslu og -nřtingu. Ůeir neiti einfaldlega a­ horfast Ý augu vi­ sta­reyndir. Ůa­ er svo sem ekkert nřtt."

╔g vona a­ ■etta klˇr mitt Ý bakkann hjßlpi einhverjum a­ nema merkan bo­skap J˙lÝusar Sˇlnes um ˙rbŠtur Ý Ýslenskum ˙rgangsmßlum sem ekki er van■÷rf ß a­ almenningur lßti sig var­a.

á


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 Smßmynd: Jˇnas Gunnlaugsson

Seg­u svo a­ vi­, ■essir g÷mlu, sÚum ekki til einhvers nothŠfir. Ůarna dreifir ■˙ ■essum upplřsingum og gerir okkur frˇ­ari.

Egilssta­ir, 10.12.2019á Jˇnas Gunnlaugsson

Jˇnas Gunnlaugsson, 10.12.2019 kl. 10:06

2 identicon

Ůa­ er dugur Ý D÷num ß sorpey­ingarst÷­inni Ý AMAGER. Landi­ er flatt og ORKAN dřr,en orkan af st÷­inni virkar vel. Hundra­ ■˙sund tonn af sorpi gefa 1oMW af rafmagni segja sÚrfrŠ­ingar. Svipa­ og ■eir fß ß nor­austurlandi ˙r virkjunum sÝnum, sem fjßrfesta Ý JÍRđUM bŠnda.

BORGARL═NAN hjß ReykjavÝkurborg kostar mun meira en st÷­in Ý Amager, sem auk ■ess flytur inn sorp frß ÷­rum l÷ndum til a­ auka grˇ­ann.

Gott tŠkifŠri fyrir ORKUmiki­ ═SLAND,GRĂNLAND og stˇr-SKIP. Ůetta er au­velt fyrir ═SLAND a­ leysa "rusl" mßlin Ý Nor­urh÷fum?.

G═SLI HOLGERSSON - ICELAND (IP-tala skrß­) 10.12.2019 kl. 19:59

3 Smßmynd: Halldˇr Jˇnsson

https://www.mbl.is/ferdalog/frettir/2019/12/12/fardu_a_skidi_i_midri_kaupmannahofn/

Sko­i­ myndb÷nd af mannvirkinu ■ß skilji­ ■i­ ■etta fyrst

Halldˇr Jˇnsson, 12.12.2019 kl. 21:38

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (27.1.): 396
  • Sl. sˇlarhring: 756
  • Sl. viku: 5182
  • Frß upphafi: 2776976

Anna­

  • Innlit Ý dag: 288
  • Innlit sl. viku: 4186
  • Gestir Ý dag: 270
  • IP-t÷lur Ý dag: 237

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Eldri fŠrslur

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband