Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Bloggfęrslur mįnašarins, desember 2012

Verštryggingarvitleysan

er möluš dag og nótt af allskyns fólki sem reuynir aš koma žvķ inn hjį fólki, aš mašur sem fęr lįnašan mjólkurlķtra eigi ašeins aš skila einum lķtra af undanrennu. Žaš sé hęfilegt.

Žaš er allt annaš mįl aš innlend verštryggingarvķsitala mį ekki męla skattahękkanir rķkisvaldsins.

Įn verštrygginar er hinsvegar erfitt aš uppfylla žarfir langtķmafjįrmögnunar. Hvernig į aš varšveita getu lķfeyrissjóšanna til aš greiša lķfeyri? Eša er žaš ekki lengur tilgangurinn žegar hęgt er aš skattleggja žį eša braska meš žį aš vild?

Į Deiglan.com birti Jón Steinsson 19. mars 2006 grein um verštryggingu.

Eftirfarandi punktar koma žašan žegar Jón veltir fyrir sér neikvęšri umręšu um verštryggingu į Ķslandi:

"Žessi almenna skošun Ķslendinga er mjög į skjön viš nišurstöšur hagfręšinga.
Hagfręšingarnir John Campbell (Harvard) og Joao Cocco (London Business School)
birtu fyrir nokkru żtarlegan samanburš į įgęti mismunandi hśsnęšislįna fyrir
neytendur.*

Campbell og Cocco bįru saman žrenns konar hśsnęšislįn: 1) Lįn meš
föstum nafnvöxtum; 2) Lįn meš breytilegum nafnvöxtum; og 3) Lįn meš föstum
raunvöxtum (ž.e. verštryggš lįn).

Ein helsta nišurstaša žeirra er aš verštryggš lįn séu umtalsvert hagstęšari fyrir neytendur en óverštryggš lįn.

Campbell og Cocco benda į aš ešli įhęttunar sem fylgir mismunandi geršum
hśsnęšislįna sé mismunandi. Lįnum meš föstum nafnvöxtum fylgir miklar sveiflur ķ heildarveršmęti lįnsins. Žetta er vegna žess aš verš į skuldabréfum til žrjįtķu įra meš föstum nafnvöxtum er mjög nęmt fyrir breytingum į langtķmavöxtum. Annar ókostur viš lįn meš föstum nafnvöxtum er aš žau bera aš jafnaši hęrri vexti en lįn meš breytilegum vöxtum. Kosturinn viš slķk lįn er hins vegar aš raungildi afborgana slķkra lįna eru mun stöšugri en raungildi afborgana lįna meš breytilegum vöxtum.

Helsti ókostur lįna meš breytilegum nafnvöxtum er aš raungildi afborgana slķkra lįna getur breyst mjög hratt ef langtķmavextir hękka vegna vęntinga um aukna veršbólgu ķ framtķšinni. Annar ókostur er aš sį sem tekur lįn meš breytilegum vöxtum ber įhęttu sem fylgir sveiflum ķ raunvöxtum. Į móti kemur aš slķk lįn bera aš jafnaši lęgri vexti og aš heildarveršmęti žeirra sveiflast mun minna. Hęttan į žvķ aš veršgildi lįnsins verši hęrra en verš hśseignarinnar er žvķ minna en žegar lįn meš föstum nafnvöxtum eiga ķ hlut.

Campbell og Cocco benda sķšan į aš verštryggt lįn verji lįntakanda gegn sveiflum ķ heildarveršmęti lįnsins sem fylgja sveiflum ķ nafnvöxtum įn žess aš hann žurfi aš taka į sig įhęttuna sem fylgir sveiflum ķ raungildi afborgana og įhęttuna sem fylgir sveiflum ķ raunvöxtum. Žeir benda einnig į aš vextir af verštryggšum lįnum séu aš jafnaši lęgri en vextir af lįnum meš föstum nafnvöxtum žar sem tķmaróf raunvaxta sé flatara en tķmaróf nafnvaxta og einnig vegna žess aš rétturinn til žess aš greiša lįniš upp sé ekk
i jafn dżr (žar sem hann er ekki jafn veršmętur).

Campbell og Cocco meta žann hag sem bandarķskir neytendur myndu hafa haft af žvķ aš hafa haft ašgang aš verštryggšum lįnum į tķmabilinu 1962-1999 og komast aš žvķ aš hann sé talsveršur. Hagur ķslenskra neytenda af verštryggšum lįnum er ef eitthvaš er meiri en hagur bandarķskra neytenda žar sem veršbólga į Ķslandi hefur veriš og mun aš öllum lķkindum halda įfram aš vera sveiflukenndari en veršbólga ķ Bandarķkjunum."(* āā‚¬Å“Household Risk Managment and Optimal Mortgage Choice,āā‚¬ Quarterly Jour)

Žaš vantar įtakanlega ķ žessa umręšu alla, hversu fólki sem vill leggja fyrir og eiga aurana sķna trygga ķ veršbólgubįlinu er gert erfitt fyrir. Samrįš og samsęri ķslenskra banka gegn almenningi birtist ķ žvķ mešal annars aš žeir eru samstillitir ķ aš taka ekki viš verštryggšum innlįnum nema til 3 įra. Vandalaust ętti aš vera aš bjóša upp į verštryggšar bękur til skemmri tķma, til dęmis meš nśll eša mķnus vöxtum. Žį sęi sparandinn strax hvernig hans fé reišir af ķ veršbólgunni til skemmri tķma. Hvatinn til aš eyša féinu myndi minnka. En svo merkilegt sem žaš er, finnst Ķslendingum veršsamrįš og markašsmisnotkun ķ lagi žegar bankar eiga ķ hlut. Slķkan žręlsótta bera žeir fyrir bankavaldinu aš žeir lįta bjóša sér hvaš sem er, bara ef žeir fį aš halda Visakortinu.

Žaš er fullkomlega óįbyrgur mįlflutningur sem żmsir leyfa sér aš krefjast žess aš verštrygging verši bönnuš. Muna menn ekki lengur hetjulega barįttu Jóhönnu Siguršardóttur, žį žingmanns Alžżšunnar, fyrir upptöku verštryggingar til varnar almenningi?

Nś kalla menn žetta verštryggingarvitleysu!


Glórulaus

forstokkun stjórnaherranna birtist lesendum Morgunblašsins ķ dag.

Žar žylur forsętisrįšherran upp įviršingar Sjįlfstęšisflokksins viš efnahagsstjórn fram aš hruni. Segir aš hallarekstur rķkissjóšs hafi numiš yfir 200 milljöršum įriš 2008 og Sešlabankinn hafi oršiš gjaldžrota. Nś verši halli rķkissjóšs ašeins 4 milljaršar į nęsta įri.

Hśn lętur žess aušvitaš ógetiš aš uppsafnašur rķkissjóšshalli nemur 400 milljöršum ķ tķš hennar rķkissstjórnar. Fjįrlög hennar hafa ekki stašist eitt einasta įr og vitaš er aš fjįrlög nęsta įrs eru vanįętluš um tugi milljarša žį žegar. Sķšust fjįrlög rķksisstjórnar Jóhönnu Siguršardóttur eru žvķ jafn įbyrgšarlaus sżndarmennska og žau haf veriš hvert einasta stjórnarįr hennar.

Jóhanna reynir aš vanda aš breiša yfir skipbrot sitt meš fśkyršaflaumi um Sjįlfstęšisflokkinn og athafnir hans sem aušvitaš breytir engu um stöšu mįla. Nś er hruniš alfariš mįlefni Sjįlfstęšisflokksins og skeši į hans vakt. En hśn lętur aušvitaš vera aš minnast žess aš hśn sat sem rįšherra ķ žeirri rķkissjórn og hennar flokkur fór meš rįšuneyti bankamįla.

Sešlabankinn hefur aušvitaš ekki veriš lżstur gjaldžrota enda getur hann ekki oršiš gjaldžrota ešli mįlsins samkvęmt. Bankinn varš skiljanlega fyrir žungum slögum ķ hrunorrustunni žegar hann var aš reyna aš bjarga afgangnum af bankakerfinu ķ hruninu meš umdeildum ašferšum. En įbyrgšarlaust tal rįherrunnar um gjaldžrot bankans er śt ķ hött og samrįšherrann Steingrķmur J. Sigfśssons stašfestir žaš raunar ķ sinni sjįlfshólsgrein ķ sama blaši aš Sešlabankanum tókst aš selja skuldabréf fyrir tvo milljarša Bandarķkjadollara meš įrsmillibili og fjįrmagna žannig uppsafnašan rķkissjóšshalla Steingrķms og Jóhönnu.

Steingrimur J. er jafn veruleikafirrtur og venjulega žegar hann ręšir um fjįrmįl. Hann sannar aš vķsu meš litfögrum lķnuritum sķnnum hversu stjórninni tókst aš safna upp 400 milljarša rķksissjóšshallanum. En śtleggingarnar eru nįttśrlega rangar aš mestu og įlyktanir hans eftir žvķ. Mašurinn veit ekki sitt rjśkandi rįš um hvert stefnir nś ķ uppgjöri bankanna frekar en hann sį til lands ķ Icesave į sķnum tķma. En afleišingar gjafagerninganna hans į bönkunum ógna sjįlfri tilveru Ķslands um langan aldur ef ekki tekst aš grķpa ķ taumanna žegar hann hrökklast loks frį völdum og žį heldur fyrr en seinna.

Veruleikafirring rķkisstjórnarinnar er glórulaus.


Vesöld stjórnmįlaflokkanna

er įhyggjuefni mörgu fólki. Bęši Styrmir Gunnarsson ķ Morgunblašinu og

Jón Magnśsson hrl. į vķšlesnu bloggi sķnu velta žessu fyrir sér.

Jón segir svo :

"Einu sinni var mišaš viš aš sį sem hefši réttindi bęri lķka skyldur. Samfylkingin er sį stjórnmįlaflokkur į Ķslandi sem hefur hvaš haršast berst fyrir žvķ aš allir skuli fį allt į annarra kostnaš.

Viš formannskjöriš nśna er spurningin, hvort aš žeir einir hafi kosningarétt sem hafa stašiš viš félagslegar skyldur sķnar gagnvart flokknum eša allir eigi aš fį allt fyrir ekkert. Bįšir formannsframbjóšendurnir og annaš mįlsmetandi fólk ķ Samfylkingunni og segir ekki koma til greina aš réttindum fylgi skyldur. Allir skuli fį aš kjósa óhįš žvķ hvort žeir hafa greitt til flokksins žaš sem žeim ber aš greiša.

Samfylkingin er žvķ mišur ekki eini flokkurinn sem hefur žau višhorf aš réttindum fylgi ekki įbyrgš eša skyldur. Stjórnmįlaflokkar eru almennt hęttir aš innheimta félagsgjöld eftir aš žeir voru rķkisvęddir. Flokksskrįr eru žvķ aš verulegum hluta ómarktękar. Prófkjörin og stjórnmįlin ķ landinu ganga sķšan ķ takt viš marktęki flokksskrįnna.

Afnema veršur žį spillingu sem felst ķ žvķ aš stjórnmįlaflokkar taki milljarša į įri frį skattgreišendum og žeim gert aš standa undir rekstri sķnum sjįlfir. Žaš er óneitanlega öfugsnśiš aš allir ašrir eigi aš greiša fyrir starfsemi stjórnmįlaflokka en žeir sem eru ķ flokkunum."

Hér er talaš um kjarna mįlsins. Aš setja stjórnmįlaflokka į rķksspenann bżšur glundrošanum heim. Menn geta rokiš til aš stofnaš klśbba utan um ekki neitt og veriš komnir į rķkisframfęri žjóšinni bęši til höfušverkjar og skaša. Žaš er itlaust aš stjórnmįlaklśbbar eigi aš fį rķkisstyrki en saumaklśbbar eigi ekki aš fį styrki.

Styrmir Gunnarsson veltir fyrir sér gengisleysi stjórnmįlaflokka almennt. Af hverju žeir séu ekki lengur sį mišpunktur sem žeir voru. Styrmir telur upp margar įstęšur sem valdi žessu. Meš almennuvišskiptafrelsi og verštryggingunni hafi žeir misst tökin į stżringu fjįrmagnsins og verslun meš lķfsins
gęši. Og sķšan hafi žeir misst tökin į embęttaveitingum aš miklu leyti lķka meš faglegri vinnubrögšum.
Og flokksblöš hafi horfiš af sjónarsvišinu sem auki enn į įhrifamissirinn.

Einmitt žessi atriši sem žessir menn tala bįšir um, aš stjórnmįlaflokkar hafi fjarlęgst fólkiš meš žvķ aš engu mįli skipti hvort žś greišir félagsgjald eša ekki, žś skulir mega greiša atkvęši ķ forystukosningu
eftir sem įšur og hafa įhrif į stefnu flokksins įn žess aš taka žįtt ķ starfseminni. Njóta allara réttinda en hafa engar skyldur.

Sjįlfstęšisflokkurinn komst vel af įšur en rķkisstyrkirnir komu til. Žaš žoldu ekki litlu öfundarkommaflokkarnir og djöflušust į Sjįlfstęšisflokknum meš aš gera flokka framtalsskylda gegn aukinni framfęrslu. Žetta skyldi aldrei veriš hafa samžykkt af Sjįlfstęšisflokknum. Hann įtti aš vera hreyfing fólksins og kostuš af žvķ en ekki ölmusumašur meš litlu öreigaflokkunum viš rķkisjötuna.

Flokkurinn sannaši meš styrktarmannakerfinu aš hann gat séš fyrir sér sjįlfur. Hann gat veriš sjįlfstęšur og lifaš meš flokksmönnum, fyrir flokksmennina og vegna flokksmannanna.Og žjóšin žurfti į honum aš halda sem fjöldahreyfingu til framfara.

Allt žetta hefur boriš af leiš meš žvķ aš stilla sér upp ķ röšina meš beiningamönnunum, sem ekki geta starfaš ķ stjórnmįlum hvaš žį flokkar nema aš fį til žess styrki. Žaš er nokkuš ljóst aš žaš veršur ekki mikiš śr
barįttu stjórnmįlamanns sem styšst ašeins viš 199 atkvęši, hvaš žį aš örfį hundruš manna geti talist stjórnmįlahreyfing. Slķkar samkundur eru meira ķ ętt viš saumaklśbba landskvenna: Sem vķst eru gagnmerkar stofnanir og hafa įhrif langt śt fyrir sķnar rašir žó žeir séu ekki į rķkisframfęri. Engum dettur ķ hug aš krefja žį um bókhaldiš, félagatöl né framlög.

Stjórnmįlaflokkar žurfa aš brjótast śt śr žessari herkvķ. Sjįlfstęšisflokkurinn getur rišiš į vašiš meš žvķ aš segja sig frį žeim einhliša. Hinum veršur žį ekki vęrt aš vera įfram einir ķ spillingunni og žetta heyrir žį sögunni til. Bókhald flokka og innri mįl frambjóšenda og hverjir styrki žį kemur engum öšrum viš en žeim sjįlfum upp frį žvķ. Annars bķšur stjórnmįlaflokkanna bara meiri hnignun og vesöld.


Marshallįętlunin

einnig nefnd Marshallhjįlpin, var įętlun Bandarķkjanna į eftirstrķšsįrunum (1948-53) og įtti aš stušla aš endurreisn efnahagslķfs ķ strķšshrjįšum löndum Evrópu eftir eyšileggingu seinni heimstyrjaldarinnar. Įętlunin var nefnd ķ höfušiš į žįverandi utanrķkisrįšherra Bandarķkjanna George Marshall sem hafši veriš yfirmašur strķšsrekstrar risaveldisins frį byrjun.

Ķ bókinni Crusade in Europe skżrir Dwight D. Eisenhower frį tilurš Marshallhjįlparinnar. Bandarķkjamenn mundu eftir Versalasamningunum og afleišingum žeirra. Žeir skildu hversu miklu skipti aš žjóširnar kęmust į fęturna aftur eftir ófrišinn undir nżrri forystu.

Žess vegna var Marshallhjįlpin sett upp sem viš Ķslendingar nutum vel og lengi. Žó aš viš séum nś bęši hęttir aš framleiša sement og įburš žvķ viš nennum helst engu lengur sem žjóš nema vķxla pappķr. Viš höldum vķst flest aš raunverulegu veršmętin nś til dags verši til ķ bönkunum og śtlįnum eša styrkjum ķ rafkrónum. Vinnuafl megi alltaf flytja inn til aš virkja vatnsföllin ef einhverntķman gerist.

Bók Eisenhowers er mikil gullnįma um rekstur styrjaldarinnar ķ Evrópu. Bandarķkjamenn žeir rįku annaš strķš samtķmis ķ Kyrrahafi įn afskipta Evrópumanna og klįrušu žaš lķka. Žaš segir sķna sögu stęrš og getu Bandarķkjanna. Vandamįl eftirstrķšsins voru einnig eitthvaš sem menn óttušust mjög. En fljótlega komu önnur strķš til aš héldu įfram aš keyra žjóšfélagiš įfram meš samvinnu "the military-industrial complex"sem Eisenhower skilgreindi svo ķ upphafi stjórnmįlaferils sķns. Fįar hagfręšikenningar viršast geta reiknaš śt įhrif styrjalda į efnahagslķf eša hvaš gerist įn žeirra svipaš og aš skógar viršast vera hįšir skógareldum meš vissu millibili.

Eisenhower lżsir į einaršan og sanngjarnan hįtt mönnum og mįlefnum ķ styrjöldinni meš ögušum efnistökum žessa afburša menntaša hermanns sem hann var. Margir gętu lęrt ritstķl af žessum manni. Eisenhower talar ekki illa um nokkurn mann, ašeins betur um suma eins og t.d. Marshall. En hann er alltaf ķ boltanum en ekki manninum. Allt sem hann segir er um störf žeirra strķšsmanna en minnist aldrei į einkalķf žeirra né sitt.

Hafi einn mašur haft einhvern tķmann haft stórt stjórnunarverkefni meš höndum, žį var žaš žetta Evrópustrķš og žį bliknar flest annaš ķ samanburši viš stęrš žessa rekstrar sem honum var fališ aš stżra sem yfirstjórnandi. Hvort sem skrifstofan var ķ hóteli, tjaldi, bķl, skipi eša ķ flugvél žį leit Eisenhower į žetta sem verkefni til aš leysa og gerši žaš af skyldurękni įn bónusa og feitra eftirlaunasamninga eins og nś er ekki hęgt aš vera įn ef į aš reka eina sjoppu. Hann leit į sig sjįlfan ašeins sem einn hermann ķ žjónustu lands sķns.

Marshallašstošin var ķ megindrįttum ķ formi śttekta į bandarķskum vörum. Landbśnašarvélar og allskyns bśnašur var keyptur til ĶSlands og jafnframt var rįšist ķ stęrri framkvęmdir s.s. byggingu virkjana, įburšarverksmišju, sementsverksmišju og fleira.

Fjįrveitingarnar skiptust ķ žrjį flokka: Óafturkręf framlög: 29.850.000 kr. Lįn: 5.300.000 kr. Skiloršsbundin framlög: 3.500.000 kr.
Samtals: 38.650.000 kr. Umreiknaš ķ dollara viršist žetta samsvara 6 milljónum dollara. Bretland og öxulveldin fengu fimmhundrušfalda žessa upphęš hvort.

Ķ samhengi til aš skilja žżšingu Marshallhjįlparinnar fyrir Ķsland mį nefna aš hśn nemur andvirši žeirra 30 togara sem Ķslendingar voru bśnir aš semja um smķši į ķ Bretlandi ķ strķšslok. Ķmyndiš ykkur 30 togara, hvaš žeir kosta marga milljarša ķ dag? Žeir voru aušvitaš minni og ófullkomnari žį en nś. En samt er žetta risaupphęš.

Nżsköpunartogararnir voru svo keyptir eftir žetta og komu til landsins eftir aš sś stjórn fór frį ķ įrsbyrjun 1947. Allir byggšir eftir gamla laginu žó ķslenskur vélstjóri hafi žį veriš bśinn aš teikna nśtķmatogarann. En hann var aldarfjóršungi į undan sinni samtķš og fékk ekki stušning.

Ég man sem strįkur eftir miša į traktornum sem kom ķ sveitina mķna žar sem vitnaš var ķ žessa Marshallašstoš sem tengdist traktornum. Žannig snerti Marshallhjįlpin lķf flestra Ķslendinga į einhvern hįtt į žessum tķma. Pabbi vann fyrir įburšarverksmišjuna lengi og fleira ķ žessum dśr.

En merkilegust er Marshallhjįlpin fyrir aš vera fyrstu öfugu strķšsskašabęturnar ķ heiminum. Öxulveldin, Ķtalķa og Žżskaland fengu nęrri jafnmikiš og bandamašurinn Bretland. Ķ fyrsta sinn hugsaši sigurvegarinn um framtķšina hjį óvinunum sem aušvitaš voru bara samskonar fólk sem hafši veriš hertekiš af stjórnglępamönnum eins og Hitler og Mussolķni. Žvķ eru stjórnmįlamenn alltaf hęttulegustu skepnur jaršarinnar og eiginlega sjaldan įstęša til aš grįta fall žeirra né brotthvarf žó misvondir séu sjįlfsagt.

Žessvegna er Marhallįętlunin ein sś allra merkilegasta ķ mannkynssögunni.


Neyšarréttur?

er hugtak sem kom śpp žegar ég las um ašfarir Svandķsar umhverfis gagnvart fólkinu į Kirkjubęjarklaustri og žar įšur ķ Vestmannaeyjum.

Eygló oddviti lżsti žvķ hvernig fólkinu eru bannašar allar bjargir til aš hita sundlaugina sķna og skólahśsiš vegna hįs rafmagnsveršs žegar Svandķs af sķnni alkunnu samningalipurš og įstar į alžżšu lętur loka sorpbrennslunni sem hefur gegnt žessu hlutverki. Allt śtaf einhverju dķoxķni sem hingaš til hefur fokiš į haf śt žar sem fólk er įgętlega heilsugott ķ plįssinu. Hvaš į svo sem betra aš gera viš sorp annaš en aš nota žaš til orkuvinnslu?

Ég varš var viš śtboš ķ Fęreyjum žar sem tilbjóšendum var gefinn kostur į aš koma meš vindmyllur og skaffa śr žeim rafmagn į föstu verši per kwst. Mig minnir aš lęgsta verš hafi veriš 0.32 aurar danskir į kķlówattstundina. Sem er bara žokkalegt verš eša hvaš Eygló góš?

Hversvegna reynir Eygló ekki aš fį svona tilboš fyrir sitt plįss. Hśn sér um skipulagsmįlin og mótmęlin, sem verša legķó veit ég. Tilbjóšandi sér um aš skaffa rafmagniš į föstu verši tlil aš hita sundlaugina. Ég skal śtvega henni addressur og byrjendaleišsögn ef hśn vill.

En žangaš til finnst mér aš žeir Kirkjubęjarklaustrar eigi bara aš kynda sinn ofn į grundvelli neyšarréttar. Žaš er ekki hęgt aš fara svona fram gegn fólkinu eins og Svandķs gerir. Afrek hennar ķ žįgu atvinnuleysis og eymdar žjóšarinnar eru oršin alveg nęgileg og gott til žess aš vita aš hennar valdatķma lżkur ķ fyrirsjįnlegri framtķš.

Er ekki žess vegna rįš aš hrista hana af sér meš skķrskotun til neyšarréttar?


EES-Śrelt žing!

Į Vķsindavefnum er aš finna nokkur atriši sem vert er aš staldra viš. Žar er vikiš aš einni meginröksemd ašeildarsinna aš įn ašildar höfum viš engin įhrif į lagasetningar.

 " EES-samningurinn var upphaflega geršur milli tveggja jafnrétthįrra rķkjablokka og byggšist į gagnkvęmum višskiptahagsmunum beggja ašila. Um var aš ręša tólf rķki ESB og sex EFTA-rķki, meš 30 milljónir ķbśa sem voru aš auki langmikilvęgasti markašur Evrópusambandsrķkjanna. Eftir aš bróšurpartur EFTA, Austurrķki, Finnland og Svķžjóš, söšlušu um yfir ķ ESB ašeins įri eftir gildistöku EES-samningsins hefur vęgi EFTA-rķkjanna minnkaš töluvert og sķfellt hefur oršiš erfišara fyrir okkur Ķslendinga aš nį fram hagsmunamįlum okkar. Nś eru ašeins žrjś rķki meš 4,8 milljónir ķbśa eftir EFTA-megin hryggjar į mešan ašildarrķki ESB eru oršin 25 talsins meš 480 milljónir ķbśa. Formleg staša samningsins er óbreytt en pólitķskt vęgi EFTA-stošarinnar hefur minnkaš mikiš".

 Svo rembumst viš aš halda žvķ fram aš ašildarvišręšurnar muni fęra okkur fangiš fullt af sérįkvęšum fyrir Ķsland žvķ ESB sé svo mikiš ķ mun aš eignast okkur.

 " Til aš mynda hafši Ķsland ķ upphafi ašgang aš fjölda nefnda sem undirbśa lagasmķš ESB sem sķšan gilda fyrir allan innri markašinn. Į undanförnum misserum viršist ESB hafa tekiš žį stefnubreytingu, mešvitaš eša ómešvitaš, aš tślka samninginn žröngt. EES-rķkjunum hefur ķ kjölfariš veriš meinašur ašgangur aš undirbśningsvinnu lagasmķšar sem hefur leitt til žess aš Ķsland, Noregur og Liechtenstein hafa nś miklu minni möguleika į aš koma hagsmunamįlum sķnum į framfęri heldur en į fyrsta skeiši samningsins". Įhrifagetan blasir viš.

 " Til aš mynda gekk ansi brösuglega aš tryggja stękkun EES samhliša stękkun ESB. Žaš eykur enn į vandręšin aš EES-samningurinn er nś rekinn į lęgra stigi en įšur innan stjórnsżslu ESB og svo viršist sem embęttismenn sambandsins hafi misst įhugann į samstarfinu žótt žeir verši augljóslega aš virša samningsskuldbindingar sķnar".

 Sem sagt EES er ķ litlum hįvegum haft innan stóra ESB. Įhrif Ķslendinga eru vart męlanleg.

 " Evrópusambandiš sjįlft hefur breyst mikiš frį žvķ EES-samningurinn var geršur en hann hefur ekki žróast ķ takt viš žęr breytingar. EES-samningurinn byggist į Rómarsįttmįlanum og įkvęši hans eru samhljóša texta sįttmįlans eins og hann var žegar višręšum lauk. Frį žeim tķma hafa žrķr nżir sįttmįlar ESB litiš dagsins ljós: Maastricht 1993, Amsterdam 1997 og Nice 2000. Meš žeim hafa oršiš töluveršar breytingar į starfsemi og samstarfsgrunni Evrópusambandsrķkjanna sem hefur bęši oršiš nįnara og samstarfssvišum veriš fjölgaš. Framkvęmdastjórn ESB į samkvęmt EES-samningnum aš tala mįli EFTA-rķkjanna innan stofnana ESB en sķšan samningurinn var geršur hefur verulega dregiš śr völdum hennar. Aukiš vęgi Evrópužingsins og Rįšherrarįšsins hefur oršiš til žess aš erfišara reynist aš fį framkvęmdastjórnina til aš tala mįli EES-rķkjanna gagnvart rįšinu og ašildarrķkjunum žar sem hśn žarf aš hafa meira fyrir žvķ en įšur aš halda til streitu eigin sjónarmišum og įhersluatrišum. Hefur žaš žrengt verulega aš möguleikum EES-rķkjanna til aš hafa įhrif į Evrópulöggjöfina sem žó gildir į öllu EES-svęšinu eftir sem įšur  ".

 "  Fęra mį rök fyrir žvķ aš EES-samningurinn falli oršiš illa aš breyttum stofnanaramma ESB. Aukin krafa um lżšręši, gegnsęi og einsleitni gerir žaš aš verkum aš embęttismannasamningur eins og EES fęr minna vęgi en įšur. Af ofangreindu mį fullyrša aš vęgi samningsins hafi minnkaš og aš hann nįi ekki lengur meš fullnęgjandi hętti yfir samstarf EES-rķkjanna og ESB. Žróunin hefur um leiš fęrt EES-rķkin meira śt į hlišarlķnuna ķ evrópsku samstarfi ".

 Og enn er hnykkt į:

 " Frumkvęši og lokaįkvöršun um innleišingar lagasetninga er ķ auknum męli komiš į Evrópuvettvanginn og fį sviš samfélagsins eru undanskilin. Į sumum žeirra eins og ķ umhverfismįlum og matvęlaeftirliti er nęr öll lagasetning sem tekur gildi į Ķslandi ķ höndum embęttismanna og fulltrśa annarra rķkja ķ Brüssel en ekki ķ höndum lżšręšislega kjörinna fulltrśa į Ķslandi. Borgarar ESB hafa jafnframt margvķslegar leišir til aš koma sjónarmišum sķnum į framfęri sem ķslenskir borgarar hafa ekki en įkvaršanir ķ stofnunum ESB byggja į fjölžęttu samrįši viš sérfręšinga, stjórnmįlamenn og hagsmunaašila ķ ašildarrķkjunum ".

 Hįskólasamfélagiš setur žessa fullyršingu fram įn žess aš fęra nein haldbęr rök fyrir mįli sķnu:

 " Fullyrt er aš samningurinn hafi stušlaš aš auknum stöšugleika ķ efnahagslķfinu og leitt bęši til aukins frjįlsręšis og nśtķmalegri stjórnunarhįtta. Hann hefur einnig veriš ein helsta lķfęš Ķslands ķ alžjóšasamvinnu. Til aš mynda hefur ašgangur aš mörkušum ESB stóraukist og žįtttaka ķ samstarfsįętlunum ESB, svo sem į sviši vķsinda, menntamįla og menningarmįla, hefur skilaš umtalsveršu fjįrmagni og žekkingu inn ķ ķslenskt žjóšfélag. Til aš mynda fengu ķslenskir athafnamenn aš reyna sig ķ evrópsku atvinnulķfi og vķsindamenn hér į landi komust ķ mun betri tengsl viš ašra evrópska fręšimenn svo eitthvaš sé nefnt ".

 Ómótmęlt er aš ķslenskir bankamenn reyndu fyrir sér fyrir hruniš ķ evrópsku atvinnulķfi. Ósönnuš er fullyršingin um betri tengsl vķsindamanna viš evrópska fręšimenn enda varla hęgt aš žakka EES fyrir Google og netiš.

 " Samningurinn felur ķ sér frjįls žjónustuvišskipti, fjįrmagnsvišskipti og višskipti meš išnvarning, og jafnframt frjįlsan atvinnu- og bśseturétt alls stašar į svęšinu. Er žetta stundum nefnt fjórfrelsi. Enn fremur eru ķ samningnum įkvęši um samvinnu ķ félagsmįlum, neytendamįlum, jafnréttismįlum, rannsóknum og žróun, menntamįlum og umhverfismįlum. Žegar samningurinn tók gildi hér į landi samžykktu ķslensk stjórnvöld um leiš aš taka upp ķ ķslenskan rétt nęr allar žęr višskiptareglur sem giltu į evrópskum mörkušum. Ķ samningnum felast žvķ ekki ašeins frjįls višskipti og sameiginleg réttindi heldur einnig aš vissu marki sameiginlegar reglur į żmsum svišum til aš tryggja sanngjarna samkeppni ķ višskiptum, neytendavernd, vernd umhverfisins, félagsleg réttindi og svo framvegis ".

 Hvernig er stašan meš fjórfrelsiš į Ķslandi um žessar mundir eftir aš Ķslendingar fengu aš reyna sig?

 Žaš žarf lķklega ekki aš endurtaka aš žaš er žjónustan og atvinnu-og bśseturétturinn sem hér er fyrir hendi. Išnvarningur eins og makrķlafuršir eru įlķka višskiptafrjįlsar og hvalaafuršir og flest er einokaš ķ ESB af stórum blökkum.Landiš er opiš fyrir hvaša ruslaralżš sem er en viš getum ekkert fariš nema til EFTA-rķkisins Noregs vegna atvinnuleysis allstašar ķ ESB.

 Vķsindavefurinn telur sem meginforsendu erfišleikanna nśtildags vera:

 " Mestu munar aš Evrópusambandiš (ESB) hefur breyst mikiš frį žvķ EES-samningurinn var geršur og innganga tķu nżrra rķkja ķ Miš- og Austur-Evrópu ķ ESB markar nżtt upphaf ķ evrópsku samstarfi "

 Žaš er verkurinn viš ženna Vķsindavef Hįskólans sem ég get varla séš aš mikiš annaš en śtibś frį Samfylkingunni og įróšursarmur. ESB er bandalag žróunarrķkja sem viš eigum ekkert sameiginlegt meš. Viš erum miklu betur stödd en mešaltališ žar.

 Hįskólafólkiš matar stjórnmįlamenn samtķmans į rangupplżsingum og órökstuddum fullyršingum um eitthvaš įgęti sem er ekki eins og žaš segir vegna breyttra ašstęšna. Verša Ķslendingar ekki aš fara aš gera kröfur til žess um breytt og betri vinnubrögš ķ mešhöndlun stašreynda?

 Mķn nišurstaša sveigist meira ķ žessa įtt sem lengra frį lķšur: Viš eigum ekkert meš žennan EES samning og Schengen lengur aš gera annaš en aš segja honum upp. Standa į eigin fótum héšan ķ frį og versla ķ austur og vestur eins og okkur lystir.

 ESB var aldrei annaš en tollabandalag gegn umheiminum. Žar höfum viš ekkert aš kaupa.

 EES er śrelt žing.


Lįnlaust liš

hefur rįšiš för ķ fjįrmįlum Ķslands žetta kjörtķmabil. Sem flestir žyrftu aš lesa eftirfarandi: 

Umsögn Frosta Sigurjónssonar til stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar 12. 12 2012:

Peningavaldiš - Umsögn um frumvarp til stjórnarskipunarlaga um stjórnarskrį lżšveldisins Ķslands. Žingskjal 510 - Mįl nr. 415.


Meš peningavaldi er įtt viš valdiš til aš bśa til peninga, eša ķgildi peninga, og setja ķ umferš.

Ógętileg mešferš peningavaldsins er vafalķtiš ein af höfušįstęšum hrunsins og mį fęra rök fyrir žvķ aš nż stjórnarskrį fjalli um peningavaldiš og hvernig skuli koma ķ veg fyrir aš žvķ verši misbeitt.

Stjórnarskrį žarf einnig aš gera greinarmun į valdi til śtgįfu og śthlutunar nżrra peninga en žessi tvö valdsviš mega ekki vera į sömu hendi.

Žaš hlżtur aš teljast alvarlegur galli į stjórnarskrįrfrumvarpinu aš ķ žvķ sé ekki gerš tilraun til aš koma böndum į peningavaldiš.

GREINARGERŠ

Taumlaus peningamyndun er meginorsök hrunsins
Viš einkavęšingu višskiptabankanna įriš 2002 fęršist peningavaldiš aš mestu leiti frį rķkinu til eigenda bankanna. Į nęstu fimm įrum rķflega fimmföldušu einkabankarnir peningamagn ķ umferš. Sś aukning var gersamlega śr samhengi viš vöxt žjóšartekna og afleišingin var hrun gjaldmišilsins.

Enn hefur ekkert veriš gert til aš koma peningavaldinu ķ skjól fyrir sérhagsmunum. Enn hafa einkabankarnir ašstöšu til aš bśa til peninga og įkveša hver skuli fį nżja peninga. Verši žessu ekki breytt, mun žaš halda įfram aš bitna į landsmönnum meš veršbólgu, vaxtabyrši, óstöšugleika og skuldsetningu.

Višskiptabankar bśa til ķgildi peninga meš śtlįnum
Višskiptabankar eru ķ ašstöšu til aš skapa ķgildi peninga meš śtlįnum. Višskiptabanki skapar ķgildi peninga meš žvķ aš veita lįn og afhenda lįntakanda innstęšu ķ staš sešla. Innstęšuna bżr bankinn til śr engu. Innstęšan er ķ raun loforš bankans um aš afhenda sešla hvenęr sem óskaš er. Innstęšan er handhęgari en sešlar og lįntaki og allir ašrir lķta į innstęšu ķ banka sem ķgildi peninga, enda er hęgt aš nota žęr til aš greiša skuldir og jafnvel skatta.

Peningamyndun er skattheimta
Bankinn hagnast mjög į žvķ aš bśa til ķgildi peninga, žvķ hann greišir litla sem enga vexti į innstęšuna en innheimtir hins vegar markašsvexti į śtlįniš. Ķslenskir bankar hafa bśiš til 1.000 milljarša meš žessum hętti og nema tekjur banka af vaxtamun inn- og śtlįna tugum milljarša įrlega.

Banki sem eykur eigiš fé sitt um 2 milljarša getur bśiš til 25 milljarša af nżjum innstęšum og lįnaš žęr śt (mišaš viš 8% eiginfjįrkröfu). Žegar veitt eru nż lįn myndast innlįn sem eru nżir peningar og rżra veršgildi žeirra peninga sem fyrir eru. Innstęšur ķ bönkum eru ķ minna męli óverštryggšar en śtlįn og bankar gręša žvķ į rżrnun žeirra.

Fįi bankar aš beita peningavaldinu ķ eigin žįgu, er ekki viš öšru aš bśast en žeir leggi sig alla fram um aš auka gróša sinn af vaxtamun og veršbólgu, žótt žaš verši į kostnaš alls almennings.

Alžjóšlegt vandamįl
Sama fyrirkomulag peningamįla er viš lżši ķ nęr öllum löndum. Peningavaldiš er vķšast hvar komiš ķ hendur einkaašila. Afleišingin er nįnast taumlaus peningaprentun. Vaxtabyrši žjóša af žvķ aš hafa gjaldmišil sinn aš lįni frį einkabönkum žyngir ķ sķfellu skuldabyrši žeirra. Svo er komiš aš alvarleg skuldakreppa rķkir ķ heiminum og į torgum stórborga safnast almenningur saman til aš mótmęla rįšaleysi stjórnvalda.

Peningavaldiš tilheyrir žjóšinni
Taka žarf peningavaldiš frį višskiptabönkunum og skipta žvķ upp milli sešlabanka og rķkisstjórnar landsins.

En žaš nęgir ekki aš koma peningavaldinu til rķkisins, einnig žarf aš tryggja tvķskiptingu valdsins til aš draga śr freistnivanda.

Sešlabanki fari meš śtgįfuvald peninga
Sešlabankinn gefur ķ dag śt sešla og mynt, en žessir mišlar eru sįralķtiš notašir ķ višskiptum. Bankainnstęšur (rafręnir peningar) bśnar til af einkabönkum eru uppistašan ķ peningamagni landsins. Bankar skapa peninga meš śtlįnum og nęr allt fé ķ landinu er myndaš meš žessum hętti og ber vexti sem greišast bönkum. Žessu žarf aš breyta.

Ašeins Sešlabanki ętti aš hafa leyfi til aš bśa til peninga fyrir fyrir hagkerfiš og hann getur gert žaš įn skuldsetningar.

Sešlabanki į aš meta og stżra žvķ hve mikiš peningamagn er ķ hagkerfinu į hverjum tķma, śt frį žjóšhagslegum markmišum eins og veršbólgu, sjįlfbęrum hagvexti, atvinnuleysi og fleiri žįttum.

Rķkisstjórn fari meš śthlutunarvald peninga
Ķ dag įkveša bankar hverjum skuli afhenda nżtt fé og til hvers žaš skal notaš. Hagsmunir bankans rįša žar för, žótt nżir peningar rżri alla peninga sem fyrir eru ķ kerfinu.

Žar sem nżir peningar valda kostnaši hjį öllum almenningi, er ešlileg krafa aš nżjum peningum sé rįšstafaš meš lżšręšislegum hętti. Rķkisstjórn er best til žess fallin og getur gert žaš meš fjįrlögum.

Nįnari upplżsingar um peningavald og skiptingu žess mį finna į www.betrapeningakerfi.is

Viršingarfyllst


Frosti Sigurjónsson
rekstrarhagfręšingur

Fólk žarf aš gera sér grein fyrir aš žarna er į feršinni vandamįl sem taka veršur į. Bankarnir sem auglżsa sig sem vini fólksins eru žaš ekki.  Žeir eru lķka óvinir hagstjórnar landsins og hafa oftlega eyšilagt tilraunir löglega kosinna yfirvalda til aš ašhalds žegar žeim hefur sżnst svo.

Ķ dag hafa žeir enn į nż komist til of mikilla įhrifa. Arion banki og Ķslandsbanki  eru lķka ķ eigu óvina fólksins aš mestu leyti, sem eru alžjóšlegir hįkarla-og hręgammasjóšir. Žeir hafa enga lķklega fįar ašrar hugsjónir en aš mergsjśga land og žjóš. Žaš er skömm fyrir mįlsmetandi menn aš lįta kaupa sig til žjónustu į vegum žessara afla.

Vonandi ber nżtt Alžingi gęfu til žess aš taka žessi mįl fastari tökum en žaš lįnlausa liš sem rįšiš hafa feršinni ķ ķslenskum fjįrmįlum  sķšustu fjögur įr.


Gott hjį Jóni

Ragnari Rķkharšssyni į bloggi sķnu. Mér finnst alveg įstęša til aš undirstrika žaš hér, hvernig rangupplżsingar stjórnarlišanna bylja sķfellt į Sjįlfstęšisflokknum. Ég birti žvķ hér  įgęta greiningu Bassans į žessum mįlum ef einhver hefši ekki lesiš: 

"Ķ kjölfar žess hruns, sem varš į fjįrmįlamörkušum heimsins fóru spunameistarar vinstri flokkanna į fullt aš semja sannfęrandi lygi, til žess aš SF og VG kęmust loksins til valda, en žjóšin hafši aš sjįlfsögšu hafnaš žessum flokkum eftir aš hśn fékk aš kynnast žvķ hvernig sjįlfstęšisstefnan virkar ķ raun.

Žaš er afrek śt af fyrir sig, aš takast aš blekkja stóran hluta žjóšarinnar žegar flestir hafa netašgang og kunna aš slį inn "Google" og lesa žęr upplżsingar sem birtast žar. En leti fólks og trśgirni gerir žaš aš verkum, aš spunameistarar hafa frķtt spil og segja mį aš forverar žeirra hafa dyggilega nįš aš sverta Sjįlfstęšisflokkinn, žannig aš eftirleikurinn er ekki flókinn.

Samfylkingin t.a.m. hefur nįš aš fela žaš nokkuš vel, aš sį įgęti flokkur tók fullan žįtt ķ žvķ sem žau kalla "nżfrjįlshyggju" ķ dag og žar kom Sjįlfstęšisflokkurinn hvergi nęrri. Į landsfundi SF įriš 2007 var m.a. gerš įlyktun sem ber yfirskriftina "Traust og skapandi atvinnulķf".

Ķ 9. grein segir oršrétt: "Skapa hagstętt rekstrarumhverfi fyrir fyrirtęki ķ fjįrmįlažjónustu sem standist fyllilega samkeppni viš žaš sem best gerist ķ öšrum löndum". Žaš er erfitt aš skilja hvaš jafnašarmannaflokkur er aš fara, žegar hann setur sér žį stefnu aš vilja skapa hagstęšara rekstrarumhverfi fyrir fjįrmįlafyrirtęki į tķmum, žar sem fjįrmįlageirinn skilaši methagnaši įr eftir įr. Nżfrjįlshyggjan er nęrtękasta skżringin, en samfylkingarfólk bošaši hana af meiri krafti įriš 2007 en innblįsinn trśboši bošar kristna trś.

Rįšherra bankamįla dįsamaši bankanna og śtrįsina ķ vištölum, en hann kom śr vinstri armi flokksins, žannig aš ekki fer į milli mįla hvaš nżfrjįlshyggjan hafši sterk ķtök ķ flokki jafnašarmanna įriš 2007.

Svo hrundu allir bankar įriš 2008 og sparisjóšir flestir hrundu lķka. Trśgirni fjöldans var slķk, aš spunameisturunum tókst aš sannfęra marga um aš hęgt vęri aš kenna einkavęšingunni um. Ef einkavęšingin hefši valdiš hruninu, žį er lķklegt aš eingungis tveir bankar į Ķslandi hefšu hruniš.

En hverjar eru žį orsakir hrunsins?

Sagt er įgętlega frį žvķ ķ skżrslu Rna, sem allir dįsama en fįir hafa lesiš. Ef flett er į bls. 58. ķ fyrsta bindi skżrslunnar, žį er aušvelt aš įtta sig į žeim. Grķšarlegt magn af fjįrmagni hafši myndast vķša og leitaši įvöxtunar. Į sama tķma rķkti ofurtraust į mörkušum žvķ enginn stór banki hafši falliš ansi lengi. Ķ framhaldinu komu nżjar og įšur óžekktar fjįrmįlaafleišur įsamt undirmįlslįnunum ķ USA.

En er žį įbyrgš sjįlfstęšismanna žį engin? Jś, hśn er sannarlega mikil og žvķ mišur veru gerš mörg mistök, bęši afdrifarķk og stór.

Frį įrinu 1991 höfšu rķkisśtgjöld aukist um hundrušir milljarša, hjį rķki og sveitarfélögum, bįkniš žandist śt og opinberum störfum fjölgaši meira en góšu hófi gegndi. Flokkurinn stóš ekki nógu vel viš sķna stefnu og lęrši ekki af sķnum merku frumherjum, sem žekktu lķfiš og heiminn ķ sķnum tęrustu myndum. Žeir gleymdu žeirri stašreynd, aš žegar kemur mikil uppsveifla, žį kemur alltaf mikil kreppa, fyrirhyggjan var af skornum skammti.

En alltaf žegar sagan er skošuš, žį standa sjįlfstęšismenn sig įvallt best. Skuldir voru greiddar nišur og žaš kom sér vel, einnig framkvęmdu sjįlfstęšismenn, ķ samstarfi viš marga, žį miklu snilld sem ķ neyšarlögunum felst. En žaš var ekki sjįlfgefiš aš žau myndu standast en oft žarf aš taka įhęttu og hjį skynsömum mönnum heppnast įhęttan oftast eins og sķšar kom ķ ljós. Hęgt er aš segja aš betra hefši veriš aš hafa įkvešiš hįmark į innistęšum sem tryggšar voru af rķkinu, en žaš gengur bara betur nęst. Fįir eru svo lįnsamir aš geta tekiš kórréttar įkvaršanir ķ óžekktum ašstęšum, sjįlfstęšismenn eru jś mannlegir eins og hinir, en žeir hafa stefnuna framyfir ašra.

Ef ašferšir Jóns Žorlįkssonar hefšu veriš teknar til fyrirmyndar, en hann var einn af höfundum sjįlfstęšisstefnunnar og hśn var hans lķfsstefna, žį stęšum viš mun betur aš vķgi ķ dag.

Žegar Jón Žorlįksson var fjįrmįlarįšherra, žį skar hann nišur ķ góšęri og fękkaši opinberum störfum. Žegar kreppti aš var hęgt aš setja opinbert fé ķ framkvęmdir til aš verja hagvöxt. Žaš er sjįlfstęšistefnan ķ efnahagsmįlum og óskandi aš henni verši fylgt um ókomna tķš.

Žį žarf žjóšin engu aš kvķša.

Kjósendur verša aš lesa sér til og kynna sér stašreyndir. Um leiš og žeir nį aš sannfęra fólk um lygina, žį kemur vinstri stjórn og žjóšin hefur varla efni į aš bśa viš fleiri įr meš vinstri flokkanna ķ valdastólum. "

Svo mörg voru žau orš.

Viš getum rifist endalaust um hvaš viš hefšum įtt aš gera öšruvķsi. Hvernig viš stżrum fortķšinni langtum betur en viš geršum žegar hśn var nśtķš.

Ašalatrišiš er hvaš viš gerum ķ framtķšinni. Munum viš geta gert eitthvaš rétt?

Allavega var žessi pistill góš įminning og hvatning frį Jóni Ragnari.


Mun eitthvaš breytast?

spurši ungi mašurinn sem eg var aš spjalla viš.

Umręšuefniš var nśverandi įstand ķ žjóšafélaginu. Viš voum sammįla um aš žaš vęri kreppa. Arvinnutękifęri vęru fį. Mikiš af išn-og tęknifólki vęri fariš śr landi. Jafnvel hlutfallslega meira af stjórnarandstęšingum en hinum. Viš vorum nokkuš sammįla um aš efast um aš žetta fólk vęri lķklega ekki nokkuš aš snśa heim jafnvel žó atvinna hérlendis ykist eitthvaš. Žetta fólk vęri aš festast ķ betri kjörum. Hér myndi ekkert breytast hratt. Allt myndi taka langan tķma. EES myndi lįta vinnufśsu fólki fyrr snjóa hér inn įšur en Ķslendingar flykktust ķ störfin.

Munu gjaldeyrishöftin nokkuš fara žó aš nż stjórn taki viš spurši hann? Mér vafšist tunga um tönn. Mun atvinnuįstandiš batna ef fariš veršur ķ virkjun ? Veršur ekki heimtaš aš setja allt į yfirsnśning, allt skal klįraš į methraša ķ žįgu vaxtanna? Alveg eins og ķ Kįrahnjśkum? Žegar fólkiš fęst ekki innanlands, žvķ margt fólk er bśiš aš venja sig į atvinnuleysiš sem lķfsstķl, veršur žį ekki  flutt inn fólk?  Žśsund Kķnverjar, voru žeir ekki aušfengnir ķ Kįrahnjśkum?  Innlent išn-og tęknilęrt fólk er oršiš fįséš ķ landinu sagši hann. Menn auglżsa eftir slķku fólki og žaš kemur nįnast enginn. Og žeir sem koma eru įberandi óhęfir og ętla sér ekki ķ neina vinnu? Koma jafnvel drukknir?  Og nś eiga sveitarfélögin aš taka viš stvinnuleysisboltanum og fyrirfram er vitaš aš žau geta ekki neitt fjįrhagslega og eru mjög rįšalaus til višbótar.

Hverju ętliš žiš Sjįlfstęšismenn aš breyta spurši hann?  Ętliš žiš aš taka į skuldavanda heimilanna og vķsitölulįnunum? Ég sagši aš viš hefšum veriš aš tala um žeta į  landsfundinum sķšast  en žetta hefši veriš talaš nišur vegna lķfeyrissjóšanna og bankanna.  Og žiš hafiš ekki minnst į žetta sķšan sagši hann. Ég sagši aš viš hefšum veriš valdalausir. Munuš žiš gera eitthvaš afgerandi į fyrstu hundraš dögunum? Žiš fįiš ekki lengri tķma įšur en fólkiš snżst gegn ykkur og lemur pönnurnar į Austurvelli sagši hann.

Aftur vafšist mér tunga um tönn. Treysti ég svo mikiš į okkar fólk? Er žaš svona yfirmįtalega lķklegt til stórręšana? Eru vandamįlin ekki svo hrikaleg lķka? Tekur ekki tķma aš koma stóru skipi śr langlegu į siglingu?

Ég fór svo aš lesa bók Styrmis Gunnarssonar um valdabröltiš ķ Sjįlfstęšisflokknum fyrir rśmum aldaržrišjungi. Fyrst brosti ég nś yfir žvķ hvernig höfundur reynir aš gera sjįlfan sig aš mišpunkti sögunnar ef ekki ašalgeranda ķ stjórnmįlum sem var ekki mķn upplifun atburšanna žį. En svo fór aš daga upp fyrir mér viš lesturinn aš flestar žessar stórstjörnur flokksins mķns virtust vera meira uppteknir af sjįlfum sér og sķnum hagsmunum en žjóšarinnar. Žetta virtist vera endalaust skęklatog og tafl um embętti og vegtyllur sjįlfum sér til handa mešan verkefnin sįtu į hakanum. Óšaveršbólgan ęddi įfram og žeir gįtu ekkert gert lengst af. Voru žeir ekki miklu meira uppteknir af sjįlfum sér og sķnum  hagsmunum en öšrum  mįlum?  Žó geršist aušvitaš margt merkilegt į žessum įrum. En var ekki hęgt aš gera miklu betur?  Mér fór aš lķša verr og verr viš lesturinn.  Veršur žetta ekki bara eins nśna? Žeir munu ekkert gera žvķ allur tķminn mun fara ķ žį sjįlfa og žeirra eigin völd og bitlinga. Hafa žeir eitthvaš breyst?

Ég varš aš višurkenna aš ég hafši ekki haft svör af sannfęringu viš öllum spurningum unga mannsins. Framtķšin er ekki björt žó margt geti breyst. Žaš er hinsvegar  śtséš um aš ekkert breytist meš aš kjósa nśverandi valdhafa įfram.Um žaš vorum viš sammįla.

En mun eitthvaš afgerandi breytast žó viš kjósum öšruvķsi?


sinnum 2.5=sykurkķlóiš ķ mars

samkvęmt nżjustu lżšheilsurįšstöfunum rķkisstjórnarinnar.

"Öll lķfsins gęši ber aš skattleggja" er haft eftir rįšgjafa Steingrķms J. Sigfśssonar ķ skattamįlum. Rįherrann hefur fylgt žeirri lķnu ķ žaula af mikilli hugkvęmni.

Žaš hefur veriš umręša ķ žjóšfélaginu aš offita sé vandamįl. Henni veldur aš hluta ofneysla sętinda og gosdrykkja. Allir vita aš hękkanir į įfengisgjaldi eru ašeins geršar meš heilsufarshagsmuni žjóšarinnar aš leišarljósi. Žaš snertir bindindismenn ekki hiš minnsta og greiša žeir žvķ ekki sanngjarnan skerf sinn til rķkissjóšs. Sykurskattur og smokkaskattur er žvķ aušvitaš kjörin leiš til aš nį til žeirra einnig žvķ aš vķs mašur hefur sagt aš summa lastanna sé yfirleitt konstant eša fasti hjį mannfólkinu. Žvķ séu bindindismenn hugsanlega varasamri en ašrir į öšrum svišum mannlķfsins og er žetta leiš til aš jafna skattbyršina.

Valdi žessi hękkun sykursins hękkun sem nemur 0.1% į vķsitölunni veldur žaš jafnmikilli hękkun į skuldum heimilanna og hękkunin į snśssinu var įšur bśin aš gera eša 2.5 milljöršum króna. Samtals 5 milljaršar ķ hękkun af žessum tveimur atrišum. Ķ allt er tališ aš skuldir heimilanna hafi hękkaš um 30 milljarša vegna 90 milljarša aukinnar skattheimtu rķkisstjórnarinnar.

En athyglisverš hugleišing er sś, aš žessi sykurhękkun muni engu skila ķ rķkiskassann ķ nęstu framtķš žar sem sykurkaupmenn hafi birgt sig upp. Hękkunin til almennings muni lenda hjį žeim. Žeir vęru lķklega litlir kaupmenn ef žeim dytti žetta ekki ķ hug.

Ķ dag er Žorlįksmessa į vetri og nś er sólin tekin aš hękka į lofti Žaš gerir tilhugsunina um hękkun į sykri į śtmįnušum bęrilegri. 2.5 sinnum veršiš ķ dag į sykri ķ mars er žaš sem žjóšin mun greiša fyrir göfuga višleitni rķkisstjórnarinnar til aš stušla aš betra heilsufari hennar meš minni sętindaneyslu.


Nęsta sķša »

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (28.4.): 1
  • Sl. sólarhring: 57
  • Sl. viku: 794
  • Frį upphafi: 1850689

Annaš

  • Innlit ķ dag: 1
  • Innlit sl. viku: 601
  • Gestir ķ dag: 1
  • IP-tölur ķ dag: 1

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband