Leita ķ fréttum mbl.is

Skelfileg

er frįsögn ķ višskiptablaši  Morgunblašsins žar sem  landslżš er bošaš fagnašarerindiš ķ fjįrmįlaheimi framtķšarinnar į Ķslandi. 

Žar kemur sś žróun fram sem žegar er ķ gangi, aš lķfeyrissjóšastjórnendurnir sem enginn hefur kosiš, fyrrum bankastrįkar og bréfaguttar, eru aš raša sér ķ allt kerfiš meš velvilja stjórnvalda, bęši genginna og nśverandi.

 

Žaš er veriš aš bśa almenningi žau lķfskjör aš žurfa aš borga pķ sinnum of stórt bankakerfi sem stjórnaš veršur af nżrri ķslenskri Nómenklatśru sem mun hafa öll rįš ķ höndum sér. Hafi einhverjir ališ žį von ķ brjósti aš bjartari tķš vęri framundan į öld lęgri vaxta og sparnašar, žį verša žęr vonir aš engu ef svo fer fram sem horfir.

 

 Tökum nišur ķ greininni žar sem žróunin kemur greinilega fram:

 

 " Sala rķkisins į eignarhlutum sķnum ķ ķslensku višskiptabönkunum - Arion banka, Ķslandsbanka og Landsbankanum - mun draga śr skuldum rķkisins, minnka vaxtakostnaš, bęta lįnshęfi rķkissjóšs og aušvelda losun fjįrmagnshafta. Ef innlendir ašilar kaupa hlut rķkisins ķ bönkunum mun žaš draga śr peningamagni ķ umferš og taka loftiš śr mögulegri eignabólu į ķslenskum fjįrmįlamarkaši.

  Žetta segir Gķsli Hauksson, framkvęmdastjóri GAMMA. »Žaš er einfaldlega žannig aš rķkissjóšur hefur grķšarmikla hagsmuni bundna ķ bönkunum. Meiri hagsmuni en margir įtta sig į. Yfir 500 milljaršar af fé skattgreišenda hefur veriš fjįrfest ķ bönkunum, bęši sem eigiš fé, skuldabréf og vķkjandi lįn.«"

 

 Hverjum verša bankarnir seldir? Hverjir eru meš fjįrmagniš? Almenningur kemur mešp yfir 100 milljarša til lķfeyrissjóšanna į įri. Hverjir sżsla meš žetta fé?

  

 "....Landsbankinn blés til morgunfundar sķšasta fimmtudag ķ Silfurbergi ķ Hörpu undir yfirskriftinni: Eru ķslensk fjįrmįlafyrirtęki spennandi fjįrfestingarkostur? Į fundinum skeggręddu fyrirlesarar žessa spurningu frį żmsum sjónarhornum."

 

 Aldeilis stórveldi žetta ógjaldfęra fyrirtęki sem almenningur hefur enga žörf fyrir og er gersamlega ofaukiš ķ fjįrmįlakerfinu eins og įšur sagši. Žessi uppvakningur Steingrķms J. Sigfśssonar getur ekki borgaš gjaldeyrisskuldabréf gamla Landsbankans sem er gjaldžrota įn žess.

 

Ķ staš žess aš fara lįgt eru starfrsmönnum gefnir milljaršar af eignum almennings og fyrirtękiš vill byggja nżjar höfušstöšvar til aš örva framkvęmdir ķ landinu!

 

 "....Magnśs Haršarson, ašstošarforstjóri NASDAQ OMX Iceland, Kauphallar Ķslands, sagši rétt aš halda žvķ til haga ķ umręšunni aš nś žegar vęru ķslensk fjįrmįlafyrirtęki skrįš į ķslenska hlutabréfamarkašinn, Tryggingamišstöšin og Vįtryggingafélag Ķslands, og stefndi Sjóvį į skrįningu į nęsta įri.

 

»Žaš liggur beint viš aš lķta nęst til bankanna. Žaš er ešlilegt į žessum tķmapunkti aš huga aš eignarhaldi sem styšur sem best viš žaš hlutverk žeirra aš mišla fjįrmagni til fjįrfestinga og uppbyggingar. Ég held aš žaš sé hęgt aš fullyrša aš nśverandi eignarhald gerir žaš ekki.«

 

 Honum finnst rétt aš lķta til norręnu bankanna og »sjį hvaša leišarljós eignarhaldiš žar getur gefiš okkur varšandi ęskilega framtķšarskipan į eignarhaldi ķslensku višskiptabankanna.

"Žaš fyrsta sem blasir viš, aš minnsta kosti ķ augum Kauphallarmanns, er aš mikilvęgustu bankarnir į Noršurlöndunum eru skrįšir ķ kauphöll.«"

 Svo fer hann mörgum oršum um banka į Noršurlöndum sem séu skįršir į markaši. Miklu stęrri bankar en ķslensku bankarnir samanlagt. Of aušvitaš ķ eigu og undir stjórn örfįrra manna. Svo er blašraš um Kauphöll og dreifša eignarašild um leiš og "kjölfestufjįrfesta".

 

 "....Magnśs fjallaši einnig um eignarhald norręnu bankanna og sagši žaš vera ansi dreift į ķslenskan męlikvarša. »Ķ Svķžjóš er algengt aš stęrsti einstaki eigandinn eigi į bilinu 10 til 20% hlut og aš tķu stęrstu eigendurnir eigi um 40 til 55% hlut. Sumir žessara banka eru ķ eigu hundraša ef ekki žśsunda eigenda(SIC!) . Nordea-bankinn er sem dęmi meš 450 žśsund hluthafa.» (Aldeilis įhrif sem litlu kallarnir hafa eins og viš sem keyptum bréf ķ bönkunum til aš gręša.)

 ....En ręšur ķslenskur veršbréfamarkašur viš norręna módeliš?

»Žetta er ķ sjįlfu sér góš og gild spurning en aš mķnu mati er svariš afgerandi. Af hverju segi ég žaš? Žaš er nęrtękt aš nefna nżleg śtboš en ķ śtbošunum hefur veriš selt hlutafé fyrir rśmlega 50 milljarša. Žessi stęrš vanmetur žó stórlega žį möguleika sem eru fyrir hendi. Til dęmis mį nefna žį miklu eftirspurn sem įtti sér staš ķ žessum śtbošum. Žį veršur aš taka til greina žį sölu hlutafjįr og breytingu į eignarhaldi sem įtti sér staš ķ ašdraganda skrįninganna. Žetta er rétt toppurinn į ķsjakanum. Til višbótar liggja miklar fjįrhęšir inni į innlįnsreikningum og renna hįar fjįrhęšir ķ lķfeyrissjóšina į hverju įri. Žannig aš slagkrafturinn er töluvert mikill.«"

 Jį, lķfeyrissjóširnir eru žaš afl sem stjórinn sér fyrir sér aš nota. Er žaš afl almennings?  Veršur žaš žį ekki frekar Nomenklatśran nżja sem ręšur för heldur en smįir hluthafar?

 ".....Hann segir aš hęgt sé aš hugsa sér aš rķkiš eigi, lķkt og ķ Noregi, hlut ķ Landsbankanum. »En ég tel aš žaš fęri vel į žvķ aš žaš vęri minnihlutaeign og aš žaš léki aldrei neinn vafi į žvķ aš bankinn starfaši ķ ešlilegu samkeppnisumhverfi.«"

Af hverju minnihlutaeign rķkisins?

 

   

"....»Eins og mašurinn sagši: Spurt er, eru ķslensk fjįrmįlafyrirtęki spennandi fjįrfestingarkostur? Ef įtt er viš bankana, žį er stutta svariš nei.« Žannig hóf Brynjólfur Bjarnason, framkvęmdastjóri Framtakssjóšs Ķslands, (lķfeyrissjóšafursti öšru nafni) erindi sitt. »Žaš gildir aš sjįlfsögšu um alla góša fjįrfestingarkosti aš sé veršiš rétt, žį verša žeir góšir kostir.«

Ķ framhaldinu śtlistaši Brynjólfur žį ókosti sem hann sęi viš fjįrfestingu ķ bönkum į žessum tķmapunkti. »Ķsland er lķtiš og lokaš hagkerfi nś um stundir og sér ekki enn fyrir endann į žvķ. Langvarandi gjaldeyrishöft munu hafa verulega skašleg įhrif į hagkerfiš. Um žaš getum viš öll veriš sammįla.

Stašan og višbrögš viš afnįmi haftanna er lķka mikill óvissužįttur. Bankarnir eru aš miklu leyti fjįrmagnašir meš innlįnum, sem er kvikt fjįrmagn og eykur enn į óvissuna.

 

Engin leiš er heldur aš gera sér grein fyrir žvķ hversu mikiš fé muni streyma śr bönkunum viš afnįm haftanna. Hętt er viš aš töluvert fé leiti śr landi, bęši vegna almennra sjónarmiša um įhęttudreifingu svo og vegna vantrśar į langvarandi styrk og stöšugleika hagkerfisins.«

Žį benti hann į óvissuna sem rķkt hefur, og rķkir, um sjįvarśtveginn, en fjįrmįlafyrirtęki hafa mikla hagsmuni af žeirri atvinnugrein.

»Greinin bżr viš nįttśrulega, lagalega og pólitķska óvissu. Raunsętt mat į langtķmavirši ķ greininni kann žvķ aš viršast snśiš, sem aftur hefur įhrif į mat į framtķšarvirši fjįrmįlafyrirtękja.«"

Nęst horfši Brynjólfur til reksturs fyrirtękjanna.....  Žetta gerši fjįrfestingu ķ bönkum enn įhęttusamari en ella.

...»Ķ skżrslu rįšgjafarfyrirtękisins McKinsey er bent į óhagkvęmni og litla framleišni ķ žjónustugreinum hér į landi. Fjįrmįlafyrirtękin eru žar engin undantekning.

Ķ skżrslunni mį sjį aš bankakerfiš į Ķslandi er ekki lengur stórt ķ hlutfalli af landsframleišslu. Danska fjįrmįlakerfiš er til aš mynda tvöfalt stęrra ef mišaš er viš įriš 2010.

 

Ef litiš er til fjölda starfsmanna blasir viš hversu óhagkvęmt kerfiš okkar reynist. Starfsmenn fjįrmįlafyrirtękja eru tķu į hverja žśsund en ašeins žrķr ķ Svķžjóš. "...Sama mynd blasir viš ef horft er til fjölda śtibśa.«

 

Žarna  kemur PĶ-iš fram sem ég hef įšur talaš um aš segi fyrir um spillingu kerfisins.Pķ(22/7/) sinnum fjöldi bankastarfsmanna ķ Svķžjóš per žśsund ķbśa er sama og fjöldi banka starfsmanna į Ķslandi. Sama kemur śt ef tekinn er fjöldi śtibśa.

 

Žetta sżnir okkur aš Landsbankanum er gersamlega ofaukiš ķ kerfinu og óžarfur meš öllu. Rķkiš į hann og getur žvķ lokaš honum įn žess aš spyrja einn eša neinn ef einhver vilji er til aš hagręša svo um munar.

 

..."Fyrirlesturinn endaši hann į oršunum: »Ég žakka gott hljóš viš aš tala nišur verš bankanna.«"

 

 "...Gķsli Hauksson, framkvęmdastjóri GAMMA, sagšist ekki vita hvort hann gęti talaš nišur verš bankanna, eins og Brynjólfur, en hann ętlaši aš minnsta kosti aš reyna...

»Žaš sem er til sölu eru žrķr mjög stórir bankar. Eitt sem hefur vakiš athygli og undrun mķna er aš til uršu žrķr stórir bankar, allir ķ raun žaš stórir aš žeir eru »too big to fail« og allir aš gera žaš sama ķ beinni samkeppni.« ...

 »Ef viš veltum žvķ fyrir okkur hverjir mögulegir kaupendur gętu veriš og skiptum žeim annars vegar ķ erlenda ašila og hins vegar ķ innlenda ašila, žį er žaš nś bara žannig aš erlendir bankar eru frekar į bremsunni. Žeir glķma viš mjög stķft reglugeršarumhverfi og eru eiginfjįrkvašir aš žrengja aš žeim. Žį hefur stefna flestra banka ķ Evrópu veriš aš minnka, en ekki stękka.«

Telur hann lķklegra aš erlendir fjįrfestar, žar į mešal asķskir fjįrfestar, framtakssjóšir og vogunarsjóšir, hafi įhuga į sérhęfšari fjįrmögnun, til aš mynda tengt sjįvarśtvegi, orkuišnaši og ķbśšalįnum.

 »Erlendir ašilar myndu eflaust vilja fjįrfesta meš innlendum fjįrfestum og mögulega rķkinu. Žį gętu žeir fengiš afslįtt af bönkunum umfram innlenda fjįrfesta ef greitt er meš gjaldeyri.«

 

Nišurstaša Gķsla er sś aš bankarnir séu enn of stórir fyrir innlenda fjįrfesta, en žó sé ekki hęgt aš śtiloka lķfeyrissjóšina.

 

Įrleg fjįrfestingaržörf žeirra, aš undanskildum kaupum į skuldabréfum, nemi 90 til 110 milljöršum og viršist žaš vera vilji rįšamanna aš sjóširnir verši sķšastir śt śr höftunum.

 »Bankarnir žurfa aš minnka svo žeir verši söluvęnlegri fyrir innlendan markaš. Žaš geta žeir gert meš margvķslegum hętti. Eigiš fé žeirra er of hįtt en hęgt er aš lękka žaš meš aršgreišslum eša meš žvķ aš skipta į hlutafé og vķkjandi lįnum og auka žannig vęnta įvöxtun eiginfjįr.

Ķ mķnum huga er mikilvęgt aš minnka efnahagsreikning bankanna. Žaš er hęgt aš selja hluta af lįnasöfnum eša ašrar eignir til utanaškomandi ašila. Efnahagsreikningur banka er dżr geymslustašur fyrir eignir sem tengjast ekki rekstri žeirra meš beinum hętti.«

Hann telur aš sama skapi skynsamlegt fyrir eigendur bankanna aš bśta žį nišur og selja ķ einingum. »Ég tel aš žeir séu veršmętari meš žeim hętti en aš žeir verši seldir allir ķ einu lagi.« Einnig segir hann žaš verkefni nśverandi eigenda aš rįšast ķ frekari hagręšingarašgeršir.

 

»Landsbankinn er grķšarlega stór. Hann er meš ķžyngjandi fjįrmögnun ķ erlendri mynt og žaš er nokkurn veginn ljóst aš endurfjįrmögnun er naušsynleg įšur en til sölu kemur. Eigiš fé bankans er of mikiš og į nęstu įrum veršur erfitt aš nį fram višunandi aršsemi į žetta eigiš fé.«

 Žį benti hann į aš stór hluti lįnasafnsins vęri vešsettur og kvašabundinn gamla bankanum žannig aš takmarkanir vęru į aršgreišslum.

 »Arion banki og Ķslandsbanki eru žegar komnir ķ söluvęnlegra įstand. Žeir eru minni, ekki rķkir eins mikil óvissa um fjįrmögnunina og rķkiš ręšur heldur ekki för.« Einnig sé mögulegt aš fjįrmagna hluta af kaupverši meš sölu eigna, til dęmis gęti Arion banki selt Stefni, Okkar lķf, Valitor og Landfestar, »og brįšlega Eik og SMI,« sagši Gķsli ķ gamansömum tón."

 Akkśrat. Selja hverjum? Örugglega ekki Jóni og Gunnu.

 

Bankarnir eru of stórir fyrir markašinn sem er hinn ķslenski veruleiki. Af hverju žį ekki aš minnka žetta bankakerfi? Af hverju talar enginn fyrirlesara umn žetta? Er žaš af žvķ aš Landsbankinn borgar kaffiš og krušerķiš?

 

"..Hann sagši mikilvęgt aš huga aš hagsmunum skattgreišenda ķ žessum efnum.

Bjarni Benediktsson, efnahags- og fjįrmįlarįšherra, sagši ķ opnunarįvarpi sķnu aš hann vildi leita leiša til aš afnema įbyrgšaryfirlżsingu rķkisstjórnarinnar vegna innstęšna ķ ķslenskum bönkum. Gķsli fagnaši žeim ummęlum.

 

»Įšur en fariš veršur aš selja bankana veršur rķkiš aš fį žau vķkjandi lįn, sem žaš lagši til bankanna, til baka.(Žaš sem Steingrķmur J. setti ķ žį įn heimildar Alžingis)

 

Žaš var mjög įnęgjulegt aš heyra fjįrmįlarįšherra tala um aš hann sęi ekki fyrir sér aš altęk innstęšutrygging yrši eitthvert varanlegt įstand.

Ef rķkiš ętlar įfram aš verja innlįn ķ topp žarf aš gera ansi margar breytingar į nśverandi fjįrmögnun bankanna og setja hömlur į śtgįfu sértryggšra bréfa.

Aš sama skapi tel ég naušsynlegt aš setja hömlur į eignarhald bankanna į félögum ķ óskyldum rekstri.«

 

Žar hafa menn žaš ķ hnotskurn.

Rķkiš er meš óleysanlegt vandamįl ķ Landsbankanum. Hann kallar į grķšarleg framlög ef honum er haldiš įfram.

Augljósa lausinin til hagręšingar ķ rķkisrekstri er aš leggja nišur stofnanir. Er ekki hagręšingarnefnd ķ gangi viš žetta verkefni?

 

Er ekki lausn ķ žvķ aš lżsa  Landsbankann gjaldžrota og borga ašeins śt ķ ķslenskum krónum en ekki gjaldeyri śt śr bśuunum?  

Minnka rķkisbįkniš um alla žessa starfsmenn og fleiri afleišur.

Bśta hina bankana nišur og minnka umfang žeirra og efnahagsreikninga.

Draga inn fjįrmagniš sem Steingrķmur setti ķ žį og lękka skuldir rķkisins.

Leyfa svo almenningi aš taka erlend lįn til hśsnęšiskaupa į lįgum vöxtum hjį erlendum bönkum.

Benda mį į aš MP banki er einkabanki sem er góšur grunnur aš almenningshlutafélagi.

Almenningur ętti ekki aš lįta smala sér ķ višskipti hjį Landsbankanum né žeim innlendu og erlendu vogunarsjóšum sem taldir eru eiga Arķon og Ķslandsbanka heldur skipta viš gegnsęja ašila.

Aš Landsbankaelķtan skuli geta smalaš saman svona fundi til aš ręša um žvķlķka vitleysu sem žarna blasir viš er eiginlega skelfilegt.

Žaš er rętt fyrir opnum tjöldum hevernig leiša eigi almenning til slįtrunar ķ gegn um lķfeysissjóšina til aš koma Nomenklatśrunni nżju til allra valda ķ ķslensku fjįrmįlakerfi.

Lausnin sem viš blasir er aš lķfeyrissjóšsišgjöld landsmanna renni öll til rķkissjóšs til lękkunar skulda hans nęstu įr gegn langtķma vaxtalitlum kśluskuldabréfum.

Vaxtabyrši rķkissjóš er óbęrileg 90 milljaršar į įri. Ef hśn vęri frį getur rķkiš eflt almannatryggingar og spķtala landsins og skapaš lķfeyrisžegum framtķšar betri kjör en nś stefnir ķ vegna skuldsetningarinnar.

Allar bollaleggingar Nomenklatśrunnar um framtķšarkauphallardżrš undir sinni stjórn eru óžarfar meš öllu

Žęr eru bara skelfilegar ķ besta falli.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (18.5.): 620
  • Sl. sólarhring: 939
  • Sl. viku: 5496
  • Frį upphafi: 3196946

Annaš

  • Innlit ķ dag: 565
  • Innlit sl. viku: 4532
  • Gestir ķ dag: 506
  • IP-tölur ķ dag: 492

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband