Leita ķ fréttum mbl.is

Bloggfęrslur mįnašarins, febrśar 2020

Žorir einhver aš svara?

af rįšamönnum žegar Einar S. Hįlfdįnarson endurskošandi og hęstaréttarlögmašur spyr spurninga ķ Morgunblašsgrein ķ dag:

Einar segir:

"Engir mannkostir felast ķ gešžóttaįkvöršunum žar sem tilfinningar rįša į staš žess aš fara aš lögum. Nś snżst réttlętiš um einstaklingsbundin góšverk.

T.d. aš flytja nokkra samkynhneigša Afrķkumenn til landsins og klappa sjįlfum sér į bakiš, ekki aš beita sér af alefli fyrir samkynhneigša ķ Afrķku. Til žess hefur Evrópa žó alla burši. Ķ hįskólanum okkar mun vera kennt aš skilyrši um žróunarašstoš séu óréttmęt. Žaš samrżmist vķst ekki rétttrśnaši daganna.

 Landamęravarsla eša sjįlfstżring valds

Aš veita dvalarleyfi hvaš sem reglum lķšur er žaš nżjasta hjį vinstra fólki. Hvenęr į aš fara aš lögum og alžjóšasamningum? Er žaš valkvętt? –

Jį, segja Višreisn og ašrir vinstrimenn.

Nś er mottóiš aš heimila börnum landvist, einkum afmęlisbörnum. Jafnvel žeim börnum sem žegar hafa fengiš hęli ķ Evrópu! Žó dregur enginn ķ efa žįtt glępahringa ķ barnasmyglinu til Evrópu, ekki nokkur mašur.

Samt er żtt undir žaš. Mbl.is og ašrir öfgavinstri fjölmišar lįtast ekkert vita. Stöš 2, RŚV, Egill og Kolbrśn ekki heldur. Hvaš er aš Ķslendingum?

Hvers vegna er tķmabundiš landamęraeftirlit ekki hafiš?

Ólöglegur innflutningur fólks er löngu kominn śr böndunum.

Svoköllušum hęlisleitendum, umsękjendum um alžjóšlega vernd, į Ķslandi fjölgar meš degi hverjum. Og fiskisagan flżgur um kjįnana į Ķslandi. Įsóknin hingaš er margföld į viš įsóknina ķ aš flytjast til Danmerkur.

Danir hafa ekki fjįrmuni ķ aš taka viš öllum sem žangaš vilja.

En žį hafa Ķslendingar! Löglegur innflutningur er lķka yfir višrįšanlegum mörkum mešan atvinnuįstand fer versnandi.

Žegar svo er komiš mį Ķsland sem ašildarrķki aš EES grķpa til tķmabundinna rįšstafana. Er rķkisvaldiš į Ķslandi į sjįlfstżringu? Er afstašan sś aš žetta reddist?

Danir og Svķar hófu landamęravörslu sķšla įrs 2015 viš langtum betri ašstęšur en eru nś į Ķslandi. Žeir nefndu įstandiš meš réttu neyšarįstand.

Hvernig stendur į aš Ķslendingar vita allt betur en ašrar žjóšir?

Beinn og óbeinn kostnašur vegna hęlisleitenda

Višurkenndur kostnašur vegna hęlisleitenda slagaši ķ fjóra milljarša ķ fyrra. Nįgrannažjóšir okkar vita aš kostnašurinn er til framtķšar og eykst og eykst.

Žetta eru engin eins skiptis śtgjöld. Įlagiš eykst į „innvišina“ nafntogušu. Heilbrigšiskerfiš og félagsžjónustan žarf aš geta stašiš undir auknu įlagi.

Um fimmtungur notenda sprunginnar brįšažjónustu eru śtlendingar; en aušvitaš alls ekki allir ólöglegir innflytjendur.

 Frétt af brįšamóttökunni

Kęr mįgur minn į besta aldri lést frį stórri fjölskyldu fyrir skömmu. Hann var veikur fyrir, en banameiniš var plįssleysi į brįšamóttöku. Nś stendur upp į svilkonu mķna aš greiša skuldirnar og framfleyta fjölskyldunni.

Kennarar og foreldrar ķ Vesturbęnum munu ekki lįta sig mįliš varša. Logi mętir ekki meš hįlsklśtinn (og veršur ekki saknaš).

Biskuparnir lįta sér fįtt um finnast. Ķ landinu sem krefur skattgreišendur um hęstu skatta ķ heimi telst žetta eins og hvert annaš hundsbit. Žaš kemst ekki į vinsęldakvaršann.

Spurningar til rįšherra sem fer meš innflytjendamįl aš gefnu tilefni:

  1. Hvenęr telur rįšherrann aš efni séu til aš grķpa til landamęravörslu, ž.m.t. aš krefja flugfélög um aš sinna henni į brottfararstaš lķkt og żmsar žjóšir gera?
  2. Hvaš er įętlaš heildarkostnašur ķslenska rķkisins af svoköllušum hęlisleitendum į įri verši įrin 2020-2025 mišaš viš samsvarandi žróun og veriš hefur ķ fjölda žeirra?
  3. Hefur rįšherrann haft samrįš viš heilbrigšisrįšherra um hver sé geta brįšažjónustunnar til aš taka viš auknum fjölda śtlendinga žessi sömu įr?
  4. Reikna veršur meš aš öllum śtlendingum verši tryggš lįgmarks ellilaun žótt žeir hafi ekki greitt ķ lķfeyrissjóš nema skamman eša engan tķma. Hver er įętlašur framtķšarkostnašur nęstu 30 įra vegna žessa?
  5. Eru nś žegar farin aš myndast innflytjendahverfi ķ Reykjavķk žar sem félagslegum vandamįlum fer fjölgandi?
  6. Eru einhver dagheimili, skólar eša félagsmišstöšvar ķ Reykjavķk žar sem ķslenska er ekki notuš sem talmįl? Žessar eru einungis nokkrar af spurningum sem óhjįkvęmilega vakna vegna žess aš mįlaflokkurinn viršist vera ķ fóstri hjį žeim sem sķst skyldi. M.a.s. flokksnefna išjuleysingja į žingi viršist hafa meiri völd ķ mįlinu en įbyrg yfirvöld. –

Rįšherra, reddast žetta samt? » Hvenęr telur rįšherrann rétt aš grķpa til landamęravörslu og aš krefjast žess m.a. aš flugfélög sinni henni?

Höfundur er hęstaréttarlögmašur"

Stundum spyr ég mig hvort Ķslendingar séu gešfatlašir? Bendir ekki margt til žess ef grannt er skošaš?

Enginn žorir aš svara beinum spurningum um mįlefni hęlisleitenda eša afgreišsluleysi Śtlendingastofnunar.

Af hverju žorir enginn aš svara?


Eiga kommśnistarnir

Sólveig Anna Jónsdóttir og Gunnar Smįri Egilsson af fį frķtt spil til aš rśsta žjóšfélaginu viš žęr hęttulegu ašstęšur sem nś eru aš myndast hér į landi vegna drepsóttarinnar COVID-19?

Trśir žvķ einhver aš kjörin muni batna viš fjölmennari verkföll?

"Af žeim sem tóku af­stöšu voru 89% fé­lags­manna hjį sveit­ar­fé­lög­um hlynnt­ir verk­falls­bošun og 91% fé­lags­manna hjį einka­reknu skól­un­um, sam­kvęmt til­kynn­ingu Efl­ing­ar.

„Žess­ar nišur­stöšur sżna hve mik­inn vilja fólk hef­ur til aš leggja lóš sitt į vog­ar­skįl­ar ķ bar­įtt­unni fyr­ir bętt­um kjör­um. Žetta eru hóp­ar sem eru ķ sam­bęri­leg­um störf­um og fé­lags­menn okk­ar ķ verk­falli gagn­vart Reykja­vķk­ur­borg. Sömu óbęri­lega illa launušu störf­in, viš óbošlegt įlag og ašstęšur. Sveit­ar­fé­lög­in og stofn­an­irn­ar žar sem börn­in okk­ar og aldrašir for­eldr­ar dvelja eru stęrstu lįg­launa­vinnustašir lands­ins. Tķmi breyt­inga er kom­inn, eng­in heišarleg mann­eskja get­ur neitaš žvķ leng­ur,” er haft eft­ir Sól­veigu Önnu Jóns­dótt­ur for­manni Efl­ing­ar .."

Hverjir trśa į byltinguna til bęttra kjara?

 

Handspritt?

drepur žaš Kórónaveiruna?

Hversu sterkt žarf žaš aš vera til žess aš drepa hana? Žolir hśn illa alkóhól?

Alkóhól tekiš inn sem drykkur fer śt ķ blóšiš. Virkar žaš į veiruna? Žżšir eitthvaš aš drekka til aš verjast henni? Sagt var aš lęknir hefši alltaf tekiš inn konjakk ķ spönsku veikinni og ekki sżkst. Annar reykti vindil alla daga og slapp.

Ósköp vęri nś gott ef mašur gęti drukkiš ķ sig vernd viš veirunni įsamt žvķ aš nota handspritt?


Aš išrast eftir daušann

getum viš Sjįlfstęšismenn tautaš fyrir okkur nśna.

Viš sitjum uppi meš bęši EES samninginn og Björn Bjarnason sem sér um aš verja hann ķ lķf og blóš.

Samt skrifar höfundur Reykjavķkurbréfs hver sem hann er nś, svona til aš skżra mįlin fyrir okkur-eša hvaš?:

"....Umręša um lögfręšilega žętti į vegum rķkisvaldsins hefur veikst stórlega į sķšustu įrum, svo mjög aš įstęša er til aš hafa af žvķ verulegar įhyggjur. Žaš er įberandi aš stjórnkerfiš hefur į sķnum snęrum launaša lögfręširįšgjafa sem eru žó frekar aš rįšleggja um mįlflutning en veita fręšilegar upplżsingar. Žaš er mikil afturför og aš auki bęši gįleysisleg og heimskuleg.

Rįšgjafarnir eiga aš setja į blaš rök sem réttlęta undirlęgjuhįtt gagnvart hinu evrópska valdi. Og žaš versta hefur gerst aš žeir sem įšur voru reyndir og žarfir stjórnmįlamenn hafa keypt hręšslukast mislukkašra embęttismanna. Žar meš aš sjįlf forsenda žess aš Ķslendingum var fęrt aš samžykkja EES-samninginn foršum, žvķ aš žaš stóš tępt, hafi horfiš śr tilverunni įn žess aš žinginu eša žjóšinni hefši veriš sagt frį žvķ.

Ef eitthvert vit er ķ rįšgjöfunum hefšu žeir allir sem einn męlt gegn žessari forkastanlegu og óheimilu afstöšu. En žegar svo er komiš aš menn eru ekki annaš en mįlflytjendur er ekkert minnsta mark į žeim takandi nema žeir séu opinberlega ķ žvķ hlutverki einu.

Bréfritari leyfir sér aš fullyrša aš hefšu hann og ašrir séš žessa žróun į ömurlegum undirlęgjuhętti fyrir žį hefši EES-samningur sennilega aldrei veriš samžykktur.

Žaš er fróšlegt aš fara yfir žęr lögfręširitgeršir mętra manna sem lįgu fyrir viš afgreišsluna. Annars vegar žeirra sem eftir ķtarlega athugun töldu aš vegna žess sem samningurinn bęri meš sér žį myndi samžykkt hans, žrįtt fyrir alvarlegar athugasemdir um annaš, standast stjórnarskrį landsins. Og svo hins vegar skżrsla lögfręšinga sem fęršu rök fyrir gagnstęšu sjónarmiši.

Žegar stęrsti flokkur rķkisstjórnarinnar gekk ķ fyrra žvert gegn samžykktum landsfundar Sjįlfstęšisflokksins og reyndar, svo merkilegt sem žaš er, žvert gegn mjög afgerandi og tępitungulausri yfirlżsingu formanns flokksins į Alžingi, sem aldrei var aftur tekin, žį var eitt og annaš smįlegt notaš til aš aušvelda žingmönnum aš snśast ķ mįlinu.

Sumt var eins og hvert annaš barnalegt bull, eins og vķsun ķ óbindandi og žżšingarlaust snakk utanrķkisrįšherra viš andlitslausan kommissara ķ Brussel.

Annaš var žegar til višbótar žeim lögfręšingum sem gengiš hafa svo oft ķ vatniš fyrir žennan vonda mįlstaš aš žeir nį aldrei aš žorna ķ gegn, žį voru fengin įlit sem leit śt fyrir aš ęttu aš standast fręšilega en reyndust žegar skošuš voru vera hluti af mįlflytjendapappķrum til innanhśssbrśks. Margt af žessu virtist gert beinlķnis til aš drekkja vöndušum og žó varfęrnum sjónarmišum reyndustu manna, eins og Stefįns Mįs Stefįnssonar prófessors, sem bersżnilega höfšu įhyggjur af glannafengnum mįlatilbśnaši...." 

Hvaš eigum viš vesęlir almennir flokksmenn eiginlega aš gera eša hugsa žessa dagana? Ekki fįum viš merkileg leišbeinandi samtöl frį Birgi Įrmannssyni varšandi žį hugmyndafręši sem viš eigum aš brśka eftir 3.Orkupakkann.

Sumir segja aš žaš sé of flókiš fyrir flesta aš išrast eftir daušann?


Hefur rķkiš rįš?

sem žaš ętlar aš grķpa til nś žegar flugfélög og feršaskrifstofur hamast viš aš flytja inn fólk frį sżktum svęšum? 

Ég verš var viš aš fólk gefur skķt ķ  aš fresta Kanarķferšum eša skķšaferšum. Hętta handaböndum og fašmlögum og fara į mannamót eša hvašeina.  Viš erum nefnilega algerlega agalaus lżšur sem hlustar bara į sjįlfan sig.

Erum viš yfirleitt fęr um aš gera eitt eša neitt nema bara lįta žetta afskiptalaust? Lokum viš nokkru nema til mįlamynda? Žorum viš aš gera nokkuš įkvešiš sem ašrar žjóšir gera? Viš erum lķka upptekin af žvķ aš fara ķ verkföll og megum ekki vera aš neinu öšru.

Ég stórefa aš viš Ķslendingar séum fęrir um nokkuš nema kęruleysi og lįta allt reka į reišanum sem einstaklingar sem allt vita betur en yfirvöldin.

Bķšum viš ekki bara eftir aš Gilead Sciences geri kraftaverkiš sem vantar?

 


Frestum verkföllum?

nśverandi og komandi mešan covi19 gengur yfir?

Verša ekki nęg vandręši af pestinni žó viš aukum ekki vandręšin?

Getur rķkisstjórnin ekki frestaš verkföllunum ótķmabundiš?


Hvaš veršur meš śtfarir?

žegar covi19 fer aš grasséra?

Veršur skólum lokaš og samkomum frestaš?

Hvaš veršur meš śtfarir?


Óžarfi aš semja

viš Eflingu og opinbera starfsmenn. Žaš veršur hvort sem er öllu lokaš vegna veirunnar.

Er žaš ekki bara fķn ęfing aš loka öllum skólum og leikskólum til aš sżna aš žaš er hęgt aš komast af?

Passašu bara krakkann žinn sjįlf var sagt viš konuna mķna žegar hśn baš um leikskólaplįss fyrir nęrri hįlfri öld en var ekki į forgangslista.

Og žaš gerši hśn og žęr tvęr eru óašskiljanlegar enn ķ dag. Žaš er hamingja fyrir börn aš fį aš vera lengi meš męšrum sķnum en ekki bara į stofnunum žó góšar séu. En žęr geta ekki veriš algóšar ef Eflingarstarfsfólkiš er svona žjįš aš vinnan sé tóm kvöl.

Nś er óžarfi aš semja um neitt vegna veirunnar. Žaš veršur lokaš hvort sem er.


Alvaran ķ stórišjunni.

 

Morgunblašiš fjallaši um mįlefni Rio Tinto Alcan ķ Staksteinum:

 

„Hagsmunirnir, sem ķ hśfi eru [ķ Straumsvķk], hlaupa į milljaršatugum į įri [til 2036].  Slķkar tölur kalla į, aš stašan sé tekin alvarlega og rętt, hvaša žżšingu fyrirtękiš [ISAL] hafi, og hvaša įhrif žaš hefši, ef žess nyti ekki lengur viš.  

Hefur Landsvirkjun ašra kaupendur aš žeirri orku, sem nś er seld til Straumsvķkur ?  Bķša önnur störf žeirra, sem žar starfa ?

  Landsmenn velta fyrir sér spurningum af žessu tagi, og fyrirtękiš žeirra, Landsvirkjun, og rķkisvaldiš, geta aldrei oršiš stikkfrķ ķ svo stóru mįli."

Žessi orš falla žegar alvara er fólgin ķ žvķ aš įlverinu kunni aš verša lokaš vegna tapreksturs.

Fluttar eru fréttir af žvķ aš RTZ hafi hagnast um 800 milljónir dollara į sķšasta įri. Žaš eigi aš gilda sem rök fyrir žvķ aš įlveriš geti žvķ vel tapaš einhverjum  milljöršum hér į landi.Žau rök halda aušvitaš ekki.

Žaš veršur aš horfast ķ augu viš orsakir tapsins hérlendis og hvort ašilar geti samiš svo aš til lokunar komi ekki sem ekki er hęgt aš hugsa til enda.

Fyrir Ķsland er um aš ręša śtflutningstekjur upp į 55 mrdISK/įr eša um 5 % af śtflutningstekjum landsins.

Um 30 % af žeirri upphęš renna til raforkukaupa  og um 10 % fara ķ launakostnaš.  Innlendur kostnašur fyrirtękisins er žvķ  um 45 % af tekjunum. 

Um er aš ręša rśmlega 3,0 TWh/įr, sem Landsvirkjun hefur engan kaupanda aš ķ nįnustu framtķš aš RTA/ĶSAL gengnu.

Höršur Arnarson sagši opinberlega um raforkusmaning landsvirkjunar og Įlversins:

"Varšandi raforkuveršiš teljum viš, aš samningurinn sé sanngjarn fyrir bęši fyrirtękin [ISAL og LV]. 

Vissulega er hann ekki ódżr, en hann er sanngjarn. 

Į heildina litiš tel ég įlveriš įgętlega samkeppnisfęrt ķ išnaši, sem bżr viš krefjandi ašstęšur."

Hvernig getur annar ašilinn fullyrt svo um žetta sjónarmiš annars deiluašilans?

Hvaš er sannleikur spurši Pķlatus?

Fyrir liggur aš nś nemur raforkukostnašur ISAL ķ USD/t Al um 34 % af skrįšu įlverši, LME.

Getur eitthvaš įlver getur skilaš  framlegš viš žęr ašstęšur? Sérfręšingar hljóta aš geta lagt fram allar tölur hér um. 

Og žaš eru fleiri stórkaupendur aš raforku sem eru ķ vandręšum meš orkuveršiš.

"Forstjóri Elkem į Ķslandi segir óljóst, hvaš taki viš, žegar samningurinn viš Landsvirkjun rennur śt įriš 2029.  Raforkuveršiš sé komiš aš žolmörkum."

Norska rķkiš hleypur undir bagga ķ erfišleikum stórišju og greišir nišur raforkuverš til hennar um 6 USD/MWh eša alls 20 milljarša ISK/įri  samkvęmt upplżsingum starfsmanna Landsvirkjunar ķ nżlegri blašagrein.

"Vandinn er sį, aš samkeppnishęfni verksmišjunnar [į Grundartanga] į Ķslandi samanstendur af fleiri žįttum en raforkunni einni og sér, og raforkan var sį žįttur, sem gerši žaš aš verkum, aš žaš borgaši sig aš reka verksmišju į Ķslandi", segir Einar Žorsteinsson, forstjóri Elkem į Ķslandi ķ samtali viš Markašinn."

Gildir ekki sama röksemd um stašarval įlversins ķ Straumsvķk? Hefši žaš risiš žar įn žeirrar stašreyndar?

"Tor Arne Berg, forstjóri Fjaršaįls, segist ekki geta tjįš sig um raforkusamning įlfyrirtękisins viš Landsvirkjun, enda sé hann trśnašarmįl. 

 

 "Žaš er žó alveg ljóst, aš įlveriš var reist hér į landi vegna žess, aš hér var ķ boši langtķmasamningur į stöšugri orku", segir hann.

 "Helzta ógnin, sem stešjar aš įlišnaši um žessar mundir, er offramleišsla ķ Kķna, sem kemur til vegna óešlilegra nišurgreišslna frį rķkinu.  Žetta hefur oršiš til žess, aš įlverš hefur falliš į alžjóšlegum markaši, sem žrengir mjög aš samkeppnisstöšu ķ žessari grein", bętir forstjórinn viš."

Ķ vištali viš forstjóra Elkem, Einar Žorsteinsson,  segir hann eftirfarandi:

"Ef viš skošum žęttina, sem hafa įhrif į afkomu okkar, mį segja, aš sį žįttur, sem vegur žyngst sé markašsverš į afuršum.  Žaš sveiflar afkomunni upp og nišur.  En ef viš skošum samkeppnishęfni verksmišju okkar į Ķslandi - Elkem er meš 27 verksmišjur į heimsvķsu - žį samanstendur hśn af žremur meginžįttum og hefur gert žaš frį upphafi", segir Einar.

"Žar mį fyrst nefna flutningskostnaš.  Viš flytjum öll hrįefni inn og allar afuršir śt.  Žetta hefur veikt samkeppnisstöšu okkar gagnvart keppinautum ķ Evrópu", segir Einar. 

Annar žįttur, sem vegur žungt, er innlendur kostnašur og launakostnašur.  Öll žjónusta, sem Elkem kaupir innanlands, er beintengd viš launažróun, og žessi kostnašur er mjög óhagstęšur aš sögn Einars.  Verksmišja Elkem į Ķslandi er sś dżrasta innan samstęšunnar, hvaš laun varšar. 

"Žrišji žįtturinn er raforkan, en hśn er įstęšan fyrir žvķ, aš verksmišjan er yfirleitt į Ķslandi.  Raforkuveršiš var hagstętt og gerši žaš aš verkum, aš verksmišja į Ķslandi var samkeppnishęf.  Eftir nišurstöšu geršardóms mį segja, aš žessi samkepnisžįttur sé aš miklu leyti horfinn", segir Einar."

 Verša Ķslendingar ekki aš deila örlögum meš stórišjufyrirtękjunum af ķtrśstu sanngirni? Bķša betri tķma og aš gręnki į nż?


Įhlaup kommśnistanna

Sólveigar Önnu og Gunnars Smįra Egilssonar į žjóšfélagiš stendur nś sem hęst. Markmišiš er aš žvinga rķkisstjórn Ķslands frį meš žvķ aš neyša Borgina til uppgjafar.

Sķšan munu opinberir starfsmenn sem einnig lśta byltingarforystu bętast ķ hópinn. Venezśeliskt lżšręši er žar meš aš verša aš fęrast nęr ķ raunveruleika.

Vonandi sżna einhverjir barįttužrek og lįta ekki svķnbeygja sig til aš kollvarpa efnahagsstöšugleika žjóšfélagsins um langa framtķš.


Nęsta sķša »

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (25.11.): 86
  • Sl. sólarhring: 598
  • Sl. viku: 4730
  • Frį upphafi: 3057600

Annaš

  • Innlit ķ dag: 75
  • Innlit sl. viku: 3968
  • Gestir ķ dag: 73
  • IP-tölur ķ dag: 73

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband