Leita frttum mbl.is

G grein orvaldar

Gylfasonar Frttablainu dag.

ar sem veruleg htta er a mrgum yfirskjtist grein prf.dr orvaldar vegna ofmettunar af stjrnmlaskrifum hans held g henni til haga hr:

"New York– egar furafi minn fddist norur landi 1867 gat hann vnzt ess a vera rtugur. Mealvi slenzkra karlmanna fyrir 150 rum var m..o. 30 r svo sem frast m um t.d. Hagskinnu, merku riti Hagstofu slands fr 1997. Barnadaui grfi eins og skuggi yfir flkinu landinu.

Ekkert land heimsins er n svo aumt a essu leyti sem sland var . Mealvin mlist n stytzt Serra Lene Vestur-Afrku, 52 r, og lengst Hong Kong, 84 r. sland skipar 11. sti listans me sn 82 r og hlfu betur, 84 fyrir konur og 81 fyrir karla. Mealvi heimsbyggarinnar heild hefur lengzt r 53 rum 1960 72 r 2016. Af v m ra grarlega framfr sem engan sinn lka samanlagri sgu heimsins til essa. bafjldi jarar nlgast n tta milljara. rr af hverjum fjrum jararbum, sex miljarar, ba milungstekjulndum, .m.t. Indland og Kna. Einn milljarur br htekjulndum og annar lgtekjulndum, allra ftkustu lndunum. Fimmtn ftkustu lnd heimsins eru ll Afrku.

Amma mn gifti sig Kenu

egar fyrr nefndur afi minn fddist voru lfskjr zkalandi mld kaupmtti jartekna mann svipu og au eru n Kong. Lfskjr slandi voru mun lakari. egar afi kvntist mmu minni um a leyti sem landi fkk heimastjrn 1904 voru lfskjr slendinga svipu og au eru n Kenu. Sem sagt: Amma mn gifti sig Kenu tt hn kmist aldrei t fyrir landsteinana. egar forfeur okkar og mur fgnuu fullveldi 1918 voru kjrin hr svipu og au eru n Gnu. Me lku lagi fgnuu slendingar sund ra afmli Alingis 1930 Indlandi og stofnuu lveldi 1944 Marokk. essum samanburi er tla a sna hversu langt vi hfum n undangengin 150 r rtt fyrir essa daga og rtt fyrir allt og um lei hversu vonglaar ftkar jir rum heimslfum geta horft fram veginn.

Frri brn

Um 1860, um hundra rum ur en fyrstu Afrkulndin fengu sjlfsti, eignuust slenzkar konur sex brn a jafnai og stu a v leyti svipuum sporum og afrskar konur stu vi sjlfstistkuna um 1960. a r eignuust slenzkar konur a jafnai 4,3 brn. N eru eftir aeins 35 lnd af rsklega 200 lndum heiminum ar sem konur eignast fleiri brn en 4,3. ll nema rj af essum 35 eru Afrku.

Barnsfingum hefurfkkanr alls staar. a tk slendinga 109 r, fr 1860 til 1969, a fkka barnsfingum r sex rjr hverja konu a jafnai. Sama breyting tk 95 r Bandarkjunum, 82 r Bretlandi og 11r Kna. Knverjum tkst a fkka barneignum niur fyrir rj brn hverja konu 1978. etta var ri ur en rkisstjrn landsins leiddi lg a hver fjlskylda mtti ekki eiga fleiri brn en eitt. Sveitafjlskyldur voru undanegnar lgunum sem voru afnumin 2015. Knverjum fjlgar hgt, ea um 0,5% ri mrg undangengin r.

Framfr heimsins

Hvers vegna halda konur mrgum ftkum lndum fram a eignast etta 4, 5, 6, 7 brn a mealtali? – tt r segist margar helzt vildu lta sr duga frri. Svari er tvtt. Annars vegar snst vandinn um kgun kvenna sem birtist m.a. ngum menntunartkifrum. Sums staar fr einungis elzti sonurinn a ganga skla, nnur systkini ekki. Nger Mivestur-Afrku ar sem konur eignast enn sj brn hver a mealtali sitja r ekki nema rskt r sklabekk hver og ein a jafnai. Iss, segir vinur minn einn: „Hrna Flanum var algengt a hjn ttu 10 til 15 brn. Amma mn tti 16 og enga tvbura.“

Hitt skiptir einnig mli a efnaltil lnd ba flest vi ftkleg velferarkerfi. Ftkar fjlskyldur telja sig v til ess knnar aeignast mrg brn eirri von a eitthvert eirra veri eftir heimilinu til a sj foreldrunum farbora ellinni. Eftir v sem almannatryggingar styrkjast ftkum lndum skreppa fjlskyldurnar saman. Otto van Bismarck kanslari zkalands lagi grunninn a almannatryggingum ar um og eftir 1880. Ftkustu Afrkulndin standa n smu sporum og jverjar stu .

Hans Rosling, snski lknaprfessorinn, orai essa hugsun gtlega egar hann sagi: Framfr heimsins snst m.a. um a fra sig fr stuttum vum strum fjlskyldum yfir langar vir litlum fjlskyldum. "

orvaldur fer hr yfir r grarlegu breytingar efnahagslfi heimsinssem hafa ori sastaeinu og hlfa rhundrai. r eiga allar uppruna sinn meiri ekkingu og menntun auk auknu framboi orku sem hefur veri fengin r jarefnaeldsneyti fyrst og fremst.

a er olan sem hefur gert allt etta mgulegt. Menn horfi til framfara slenskum landbnai. Hvernig heyskapurinn hefur breyst r rldmi me hestanotkun yfir nokkurskonar skemmtiskokk sem gerir heytflutning mgulegan.

Hvernig mtorinn hefur breytt fiskveium.

Hvernig bllinn og ungavinnuvlarnar hafa breytt llu daglegu lfi manna.

a er dapurlegur rurinnsem er mti olunotkun jflagsins sem byggist rkstuddri mgsefjun vegum sklksins AlGore sem hefur tryllt hlfa heimsbyggina me hrslurri um of mikinn tblstur CO2. En magn CO2, essu byggingarefni lfsins, andrmslofti jarar hefur ekki veri lgri 600 milljn r.

AlGore hlr vntanlega innra me sr a essu llu og fjrfestir gra sinn af lygunum oluinai fyrst og fremst.

(Og taki svo eftir v a prfessorinn skrifar Z- fullu og ltur ekki neinn hafa a af sr! g er a hugsa um a taka sjlfur zetuna upp aftur r v a g gat lrt hana snum tma)


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: orsteinn Briem

Sem sagt, engin dagleg mengun vegna olu og bensns, sem veldur daua milljna manna, ver olu hkkar ekki vegna minna frambos heiminum og olan er endurnjanleg aulind. cool

orsteinn Briem, 27.9.2018 kl. 12:34

2 Smmynd: orsteinn Briem

Aukin lfsgi a ekki sjlfkrafa meiri mengun, v a sjlfsgu er hgt a last aukin lfsgi n aukinnar mengunar heiminum.

Lf og heilsa og ar af leiandi sem minnst mengun eru alls staar heiminum mestu lfsgin.

Og a sjlfsgu er hgt a auka hagvxt n aukinnar mengunar.

orsteinn Briem, 27.9.2018 kl. 12:39

3 Smmynd: orsteinn Briem

"Hagvxtur til frambar veltur v a landni er ntt betur, tki og tl eru endurnju til hins betra og vinnuafl ntist betur, annahvort me v a lta flki t betri tki ea me v a auka menntun og ar me viri vinnuframlags hvers einstaklings."

Er meiri hagvxtur alltaf betri? - Katrn lafsdttir lektor ri 2007

orsteinn Briem, 27.9.2018 kl. 12:40

9 Smmynd: orsteinn Briem

15.7.2015:

"The premature deaths are due to two key pollutants, fine particulates known as PM2.5s and the toxic gas nitrogen dioxide (NO2), according to a study carried out by researchers at Kings College London.

The study - which was commissioned by the Greater London Authority and Transport for London - is believed to be the first by any city in the world to attempt to quantify how many people are being harmed by NO2.

The gas is largely created by diesel cars, lorries and buses, and affects lung capacity and growth."

Nearly 9,500 people die each year in London because of air pollution

orsteinn Briem, 27.9.2018 kl. 12:55

10 Smmynd: Halldr Jnsson

Ohhh essi sfelldu skrif

Halldr Jnsson, 27.9.2018 kl. 21:51

11 Smmynd: mar Ragnarsson

a arf enga plitk til a minnka notkun jarefnaeldsneyti, v a olan er takmrku aulind, sem eftir a vera sfellt drari og erfiari a nta.

mar Ragnarsson, 28.9.2018 kl. 01:07

12 Smmynd: Halldr Egill Gunason

Brmun er "tff shit" nafni, "but guess the way it goes".

Gar stundir, me kveju a sunnan.

Halldr Egill Gunason, 28.9.2018 kl. 03:33

13 identicon

Hrefni blgeyma fer minnkandi svo a er spurnig hvort rafblar s framtarkosturinn. Hugsanlega finnast lausnir til a beisla raforkuna annan htt. etta er str efnahagslegur kostur fyrir okkur slendinga.En benzn og dzelvlar vera sfellt umhverfisvnni og san er a Metani og hugsanlega rum fjarlgri framt eins og Vlfringur benti hr mbl.is. Hva veit maur hva framtin ber skauti sr.

Jsef Smri smundsson (IP-tala skr) 28.9.2018 kl. 13:11

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsknir

Flettingar

  • dag (10.5.): 577
  • Sl. slarhring: 821
  • Sl. viku: 5854
  • Fr upphafi: 3190196

Anna

  • Innlit dag: 496
  • Innlit sl. viku: 4992
  • Gestir dag: 439
  • IP-tlur dag: 420

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Eldri frslur

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband