Leita í fréttum mbl.is

Villi Bjarna og verkalýđshreyfingin

eru ekki líklegir ađilar til ađ ganga í takt.

Vilhjálmur Bjarnason, sem ţjóđin ţekkir undir nafninu Villi Bjarna, tekur pólitísk afskipti verkalýđsrekenda til umfjöllunar í merkri grein í Morgunblađi dagsins.

Hún er sjálfsagt ekki ađgengileg fyrir marga, frćđileg og heimspekileg í senn um leiđ og hún tekur á málefnum dagsins.

Textinn er svofelldur:

Lengi vel taldi ég ađ hugtakiđ nýfrjálshyggja vćri heiti á einhverri grýlu, sem á ţađ sameiginlegt međ ţeirri Grýlu, sem talin er starfa í desember, ađ vera ekki til.

Stundum er orđiđ „nýfrjálshyggja“ haft um íhaldsfrjálshyggju, sem sameinar félagslega íhaldssemi hefđbundinnar íhaldsstefnu annars vegar og einstaklingshyggju, trú á frjálsan markađ og takmörkuđ ríkisafskipti hins vegar.

Ţađ eru fyrst og fremst hugsjónamenn á vinstri vćng stjórnmála sem hafa veriđ iđnir viđ ađ fjalla um „nýfrjálshyggju“.

Ţađ er ef til vill vegna grautarlegrar hugsunar vinstrimanna ađ fátt er hönd á festandi viđ ađ skilgreina „nýfrjálshyggju“.

Ţó má reyna ađ fara í kringum grautinn ţegar íslensk verkalýđshreyfing vill breyta leikreglum á íslenskum vinnumarkađi.

Leikreglur á íslenskum vinnumarkađi

Leikreglur á íslenskum vinnumarkađi grundvallast á „Lögum um stéttarfélög og vinnudeilur“ nr. 80/1938 međ áorđnum breytingum. Í ţeirri löggjöf er fjallađ um rétt manna til ţess ađ stofna stéttarfélög og stéttarfélagasambönd í ţeim tilgangi ađ vinna sameiginlega ađ hagsmunamálum verkalýđsstéttarinnar og launtaka yfirleitt.

Í lögum ţessum er hvergi getiđ um rétt atvinnurekenda til ađ stofna međ sér félög eđa samtök. Sá réttur stofnast međ félagafrelsi stjórnarskrárinnar.

Ekki verđur séđ ađ í fyrrnefndum lögum sé kveđiđ á um skyldusamningssamband verkalýđsfélaga og atvinnurekenda. Ţađ samningssamband hefur ţróast á liđinni öld međ ţeim hćtti ađ komin eru forgangsákvćđi í kjarasamninga, ţrátt fyrir félagafrelsi stjórnarskrárinnar.

Komiđ getur til álita hvađ gerist ţegar samningar milli atvinnurekenda og launtaka takast ekki. Á ţađ gat reynt í liđnum mánuđi ţegar ekki samdist međ Icelandair og flugţjónustufólki.

Lögspekingar töldu ađ gildandi kjarasamningur vćri fallinn úr gildi og réttarsambandi ađila lokiđ felldi annar hvor ađila tillögur um breytingar. Međ ţví vćri réttarsambandi kjarasamnings lokiđ og međ ţví ađ öllu flugţjónustufólki hefđi veriđ sagt upp og vinnuframlags ekki krafist vćri ekki hćgt ađ koma á vinnustöđvun.

Var uppsögn flugţjónustufólks ţvingunarađgerđ eđa viđbrögđ viđ ţví ađ samningar tókust ekki? Forysta ASÍ taldi ađ Icelandair hefđi međ uppsögn flugţjónustufólks fariđ gegn 4. grein áđurnefndra laga: „Atvinnurekendum, verkstjórum og öđrum trúnađarmönnum atvinnurekenda er óheimilt ađ reyna ađ hafa áhrif á stjórnmálaskođanir verkamanna sinna, afstöđu ţeirra og afskipti af stéttar- eđa stjórnmálafélögum eđa vinnudeilum međ: a. uppsögn úr vinnu eđa hótunum um slíka uppsögn, b. fjárgreiđslum, loforđum um hagnađ eđa neitunum á réttmćtum greiđslum.“ Ţ

ađ er langsótt túlkun ađ atvinnurekandi sem rćr lífróđur eigi ţann kost einan ađ gera kjarasamning úr takti viđ samkeppnisađila í sömu atvinnugrein og úr takti viđ til ţessa ásćttanleg innbyrđis launahlutföll innan fyrirtćkisins.

Leikjafrćđi

Ţađ er áhugavert ađ velta fyrir sér samskiptum ađila á vinnumarkađi í ljósi leikjafrćđinnar. Leikjafrćđin gefur fjórar hugsanlegar niđurstöđur ţegar A og B takast á;

Ađ A vinni og B farist

Ađ B vinni og ađ A farist

Ađ A og B hafi báđir ávinning

Ađ A og B farist báđir

Kjarasamningur sem er úr takti viđ ţađ sem gerist hjá samkeppnisađilum leiđir til ţess ađ bćđi A og B farast. Hugsum sem svo ađ A sé flugrekandi.

A býđur starfskjör sem eru vel samkeppnisfćr á íslenskum vinnumarkađi.

Hugsum jafnframt svo ađ B, samtök flugţjónustufólks, hafni slíkum samningi. Hvađ gerist ţá í landi félagafrelsis og samningafrelsis?

Ţá ferst B, en annar ađili, C, lifnar viđ.

Ríkisvald á vinnumarkađi

Ekki er hćgt krefjast ţess ađ ríkisvaldiđ beiti sér gegn fyrirtćkjum sem ekki fara ađ geđţótta og hugmyndafrćđi verkalýđsrekenda. Hvar eru ţá frjálsir samningar? Hvađ gerist ef ţess verđur krafist ađ ríkisvaldiđ fari gegn verkalýđsfélögum? Löggjafarvaldiđ hefur ţađ hlutverk eitt ađ lögfesta almennar reglur á vinnumarkađi, en ekki ađ koma ađ vinnudeilum nema ţegar deilendur eru komnir í ţrot. Sú ađkoma verđur á jafnrćđisgrundvelli međ gerđardómi.

Viđbrögđ verkalýđshreyfingar í leikjafrćđi

Ţađ er brenglun í nýfrjálshyggju verkalýđshreyfingarinnar. Nýir verkalýđsrekendur virđast hafa sérstaka auđhyggju ađ leiđarljósi. Sem betur fer er íslensk verkalýđshreyfing ekki illa á vegi stödd fjárhagslega.

En ţá koma hótanir verkalýđsrekenda um ađ ţeir muni beita auđmagni hreyfingarinnar, ekki sínu auđmagni, til ţess ađ ná sínum persónulegu markmiđum. Verkalýđshreyfingin hefur auđsleikjur úr háskólasamfélagi og samfélagi misheppnađra blađasala í sinni ţjónustu.

Tekiđ skal fram ađ verkalýđsrekendur eru kjörnir til forystu međ mjög fáum atkvćđum í allsherjaratkvćđagreiđslum, og ţví ekki hćgt ađ tala um sterkt lýđrćđislegt umbođ.

Verst er ţó ţegar verkalýđsrekendur vilja nota fjáreignir lífeyrissjóđa í sínu valdaspili.

Lífeyrissjóđir urđu til í frjálsum samningum verkalýđsfélaga og atvinnurekenda.Lífeyrissjóđir eru eign sjóđsfélaga en ekki verkalýđsrekenda.

Löggjafinn hefur skapađ ramma um starfsemi lífeyrissjóđa međ löggjöf.

Lífeyrissjóđir hafa ađeins eitt markmiđ og tilgang; ţađ er ađ tryggja sjóđsfélögum eftirlaun eftir ađ starfsćvi lýkur.

Upplýst ákvörđun

Ef stjórn lífeyrissjóđs tekur ákvörđun um kaup á hlutabréfum er ţađ vonandi upplýst ákvörđun á grundvelli gildandi löggjafar.

Stjórnarmenn í lífeyrissjóđum eru ađeins bundnir af gildandi löggjöf og samţykktum lífeyrissjóđanna, sem eiga sér stođ í lögum.

Ţađ ađ lífeyrissjóđir eigi ađ tryggja fulla atvinnu og lífeyrissjóđir hafi „siđferđilega skyldu“ til ađ standa undir hagvexti er sambland af óskhyggju og brjálsemi. Ţađ kann ađ vera ađ stjórnarmenn lífeyrissjóđa skapi sér persónulega bótaskyldu međ ţví ađ fara gegn ákvćđum laga eđa láta undan ţrýstingi skuggastjórnenda.

Siđrof?

Siđrof er hugtak sem vísar til upplausnar samfélags ţar sem samheldni og hefđbundiđ skipulag, sérstaklega ţađ sem tengist viđmiđum og gildum, hefur veikst og viđ tekur lögleysa. Margt í hugmyndafrćđi og gerđum nýfrjálshyggju verkalýđsrekenda hefur einkenni siđrofs og er ekki til ađ bćta kjör fólks á vinnumarkađi.

Ţađ er dauđadómur verkalýđsfélags ađ fara í pólitískt frambođ.

Hvađ segir skáldiđ?

Skáldiđ Steinn Steinarr orti;

Já, viđsjált er hlutskipti velstćđra manna,

og von er ađ margur upp hafi flosnađ,

ţegar rćflarnir lifa og rćflarnir deyja

og jarđast á ţeirra kostnađ."

Ţađ er mörgum ţyrnir í augum ađ pólitískir lukkuriddarar á borđ viđ Gunnar Smára Egilsson eru lagđir af stađ í vegferđ ađ sćkja inn í verkalýđsfélag á borđ viđ Eflingu. Formađur og forysta Eflingar er kosin á veikum lýđrćđislegum grunni en hefur hallast ađ bođskap Sósíalistaflokks Gunnars Smára. Ţađ hefur ekki styrkt jákvćđa almenningsímynd félagsins.

En meginatriđiđ er ţó afstađa Boga Nils í málinu gegn flugfreyjufélaginu. Er honum heimilt ađ hafna samningum viđ félagiđ heild og leita á erlendan markađ eftir flugfreyjum?

Hvernig er ţetta á kaupskipaflotanum? Eru ekki ráđnir ţar erlendir starfsmenn á kjarasamningum heimalanda sinna? Hvernig er međ forgangsréttarákvćđin í kjarasamningum á skipum?

Vilhjálmur tekur fyrir eitt heitasta máliđ í umrćđunni í sambandi viđ Icelandair.

"Verst er ţó ţegar verkalýđsrekendur vilja nota fjáreignir lífeyrissjóđa í sínu valdaspili."

Ragnar Ţór Ingólfsson hefur fariđ fyrir brjóstiđ á mörgum og Seđlabankastjóri hefur séđ sig knúinn til ađ láta máliđ til sín taka.

Almennir eigendur lífeyrissjóđs Verslunarmanna eru skiljanlega hikandi viđ frekari hlutafjárkaup. Ég hef talađ fyrir ríkisábyrgđarađkomu ađ slíkum hlutafjárkaupum ef illa tćkist til međ björgun félagsins. Mér finnst hinsvegar ađ ţjóđinni sé nauđugur einn kostur í erfiđri stöđu.

Stjórnmálamenn okkar er ekki ađ standa sig í ţví ađ dreifa greiningum á mestu vandamálum okkar fyrir almenning. Ađ ekki sé talađ um ódugnađ forystumanna flokkanna til ađ rćđa grunngildi ţeirra. Ţau komast alls ekki til skila úr ţeirra höndum. Ţađ hefur upplausnaráhrif um allt ţjóđfélagiđ ţegar skođanamyndunin byggist á slagorđavađli eins og nýfrjálshyggjubullinu. Hún er ekki til. Annađhvort ertu frjáls eđa ófrjáls, svo einfalt er ţađ.Vernd gegn ofbeldi er allt annar hlutur.

Villi Bjarna á ţakkir skildar fyrir ađ taka erfiđ mál til greiningar fyrir almenning sem ađ hluta til vill ekki skilja neitt í,og fćr heldur ekki nćgar útskýringar frá forystumönnunum, og fleygir atkvćđum sínum ţví endurtekiđ á glć.

 


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Kristinn Bjarnason

Lífeyrissjóđir urđu til í frjálsum samningum verkalýđsfélaga og atvinnurekenda.Lífeyrissjóđir eru eign sjóđsfélaga en ekki verkalýđsrekenda.

Ţetta getur varla veriđ kommúniskara. Ţađ er alltaf sama gamla sagan ađ telja fóilki í trú um ađ ţeir sem fá ađ valsa međ fjármuni almennings séu ađ gera ţađ í ţáu almennings.

Ţessi hegđun er algjört virđingarleysi viđ fólk.

Ađ sjálstćđismenn skuli geta hegđađ sér međ ţessum hćtti.

Vilhjálmur Bjarnason er ágćtur út af fyrir sig en hann er of kommúnískur í eđli sínu. Hann treystir ekki fólki almennt.

Kristinn Bjarnason, 31.7.2020 kl. 22:10

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (4.12.): 103
  • Sl. sólarhring: 106
  • Sl. viku: 911
  • Frá upphafi: 3059462

Annađ

  • Innlit í dag: 98
  • Innlit sl. viku: 728
  • Gestir í dag: 89
  • IP-tölur í dag: 84

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Eldri fćrslur

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband