Leita ķ fréttum mbl.is

Ašalfundur Félags sjįlfstęšismanna um fullveldismįl

Ręša Erlends Borgžórssonar į ašalfundi:

"SKŻRSLA STJÓRNAR Įgętu félagar, Viš erum nś į okkar fyrsta ašalfundi frį stofnun félagsins hinn 1.desember 2019. Til aš fara ašeins yfir tilurš félagsins žį vorum viš margir sjįlfstęšismenn į umlišnum įrum aš nokkru leyti ósįttir viš stefnu forystu flokksins.

Stefnu sem viš töldum ekki vera ķ samręmi viš hugmyndafręši Sjįlfstęšisflokksins, stefnu sem okkur oft į tķšum virtist meira ķ ętt viš stefnu andstęšinga flokksins. Žetta var algengt umręšuefni į mešal flokksmanna og horfšum viš į eftir mörgu góšu flokkssystkini hverfa į braut vegna žessa. Žį byrjaši aš žróast sś hugmynd aš stofna félag innan flokksins sem hefši žaš aš markmiši aš višhalda žeirri ķmynd og hugmyndafręši sem hafši gert Sjįlfstęšisflokkinn aš stęrsta stjórnmįlaafli žjóšarinnar, nįnast frį stofnun hans og fram į žessa öld.

Žetta er stefna sem byggist į ķhaldssemi og frjįlslyndri alžjóšlega sinnašri stefnu. Žegar Sjįlfstęšisflokkurinn var stofnašur af tveimur stjórnmįlaöflum sem aš mörgu leyti höfšu ólķka sżn, en žaš sem sameinaši žį var barįttan um fullt sjįlfstęši žjóšarinnar, sem tókst aš lokum įriš 1944. Sjįlfstęš žjóš meš stefnu Sjįlfstęšisflokksins er žaš sem gerši flokkinn aš žvķ afli sem hann varš. Flokkurinn hefur frį upphafi haft forystu um nįnast allar framfarir sem hafa oršiš meš žaš aš markmiši ķ byrjun aš nį sömu lķfskjörum almennings į Ķslandi og ķ Skandinavķu. Žaš tókst undir handleišslu og hugmyndafręši Sjįlfstęšisflokksins ž.e. aš nżta frelsi einstaklingsins til oršs og athafna.

Til marks um forystu flokksins ķ öllum helstu framfaramįlum žjóšarinnar, žį var fyrsti formašur Sjįlfstęšisflokksins, Jón Žorlįksson ašalhvatamašur aš virkjun Ellišaįr til framleišslu į rafmagni fyrir Reykvķkinga, hann stofnaši Vatnsveitu Reykjavķkur til vatnsöflunar ķ Heišmörk en įšur höfšu Reykvķkingar fengiš mengaš vatn śr Vatnsmżrinni sem olli m.a. taugaveiki ķ Reykjavķk, Jón stofnaši Hitaveitu Reykjavķkur og lagši leišslu frį Reykjum ķ Mosfellsbę, eitthvaš sem gjörbreytti lķfsgęšum almennings ķ Reykjavķk. Į undanförnum įratug hefur mörgum flokksmönnum, ekki bara ķ Sjįlfstęšisflokknum žvķ žessi umręša fer vķst einnig fram ķ öšrum flokkum, virst sem stór hluti forystu žjóšarinnar hafi misst sjónar į mikilvęgi žess aš višhalda sjįlfstęšinu.

Žaš viršist sem žjóšinni sé stżrt af embęttismönnum sem fara fram, veifandi reglugeršarverkum erlendra žjóša sem sett eru ofar ķslenskri löggjöf. Allt er žetta ķ nafni žess aš žį séum viš ķ žjóš į mešal žjóša žegar ķ reynd viš erum žį eingöngu žjóš į mešal rķkja sem sķfellt minna oršiš į rįšstjórnarrķkin sįlugu, sem lišu undir lok į nķunda įratug sķšustu aldar, žį bśin aš eyšileggja alla innviši žjóša sinna meš įlķka stjórnarhįttum og viš viljum ašhyllast ķ dag. Hvķlķk alžjóšahyggja! Žessu viljum viš breyta og žaš hefur sameinaš okkur ķ Félagi sjįlfstęšismanna um fullveldismįl. Viš viljum višhalda žeirri stefnu aš vera frjįlslindir, alžjóšasinnašir ķhaldsmenn.

Viš viljum nżta aušlindir žjóšarinnar til aš styrkja land og žjóš sem fullvalda sjįlfstętt rķki. Į stofnfundi hinn 1.desember 2019 var įkvešiš aš félagiš skyldi įvallt halda uppi žeim góša siš aš halda įr hvert upp į Fullveldisdaginn 1. desember. Žrįtt fyrir Covid-19 sem haldiš hefur nįnast öllu félagsstarfi nišri, žį héldum viš upp į daginn meš žvi aš senda śt hįtķšardagskrį ķ gegnum YouTube.com Fengum viš Styrmir Gunnarsson formann félagsins og einnig hįtķšargest, sem var Arnar Žór Jónsson hérašsdómari.

Skrifstofa Sjįlfstęšisflokksins og sérstaklega framkvęmdastjóri flokksins Žóršur Žórarinsson eiga heišur skiliš fyrir veita dyggilega ašstoš aš gera žetta mögulegt. Žetta tóks frįbęrlega vel og vakti mikla įnęgju. Til marks um žaš žį hafa ķ dag 1.120 manns horft į upptökuna, įlķka efni sem er į youtube og lķkja mį viš 1.desember hįtķš okkar er yfirleitt meš um 40-50 įhorf. Žetta sżnir, aš ég held, žann mikla įhuga sem žjóšin hefur į fullveldinu og ekki sķšur mikilvęgi žess fyrir žjóšina aš višhalda sjįlfstęši sķnu. Sjįlfstęši žjóša er ekkert sjįlfgefiš, žaš žarf aš hlśa vel aš žvķ žvķ en sagan segir okkur hversu aušvelt žaš er aš tapa sjįlfstęši žjóšar."

Jón Magnśsson lögmašur var kjörinn formašur félagsins. Hann flutti įvarp:

 

Kęru vinir.

Ég žakka žaš traust sem žiš sżniš mér meš žvķ aš kjósa mig sem formann félagsins. Viš sendum öll okkar bestu kvešjur til frįfarandi formanns félagsins, Styrmis Gunnarssonar meš ósk um góšan bata og žakkir fyrir žaš mikla starf, sem hann hefur unniš fyrir félagiš. Ķ ljósi žess var vel viš hęfi aš gera hann aš heišursfélaga eins og samžykkt var af öllum fundarmönnum hér fyrr į fundinum.

Stofnfundur félagsins var haldinn ž.1.12.2019 į žeim fundi talaši Jón Gunnarsson ritari Sjįlfstęšisflokksins um naušsyn žess aš viš berum viršingu fyrir skošunum hvers annars og markmišiš vęri aš nį sem flestum sem virša grunnstefnu Sjįlfstęšisflokksins til aš starfa į vettvangi hans.

Įsmundur Frišriksson alžingismašur flutti lķka ręšu į stofnfundinum og sagši m.a, „Skilabošin mķn sem Sjįlfstęšismanns hér ķ dag eru aš viš hlustum į raddir fólksins ķ landinu og žį vakna aftur vęntingar um fyrri styrk Sjįlfstęšisflokksins.“ Formašur félagsins Styrmir Gunnarsson sagši viš žaš tękifęri, aš markmišiš vęri aš skapa sérstakan vettvang til žess aš ręša um žau mįlefni lķšandi stundar sem snerta fullveldi žjóšarinnar og halda jafnframt uppi reglubundinni fręšslu ekki sķst fyrir ungt fólk um sjįlfstęšisbarįttu žjóšarinnar.

Athyglisveršar voru lķka ręšur žeirra Višars Gušjohnsen jr. og Jónasar Elķassonar į stofnfundinum en žeir geršu hvor į sinn hįtt meš skörulegum hętti grein fyrir mikilvęgum atriši sem varša sjįlfstęšis- og fullveldisbarįttu žjóšarinnar. Allt frį stofnun félagsins hefur veriš leitast viš aš félagiš fengi skipulagsbundinn sess innan Sjįlfstęšisflokksins. Žvķ mišur hefur žaš ekki gengiš sem skyldi fram aš žessu, en ķ samtali viš ritara flokksins Jón Gunnarsson ķ dag, sagši hann aš samžykkt hafi veriš aš félagiš starfi innan vébanda Sjįlfstęšisflokksins, sem félag Sjįlfstęšisfólks į grundvelli skipulagsreglna flokksins, en geti ekki kosiš fulltrśa į Landsfund eša ķ flokksrįš flokksins.

Félagiš hefur ekki fengiš neina formlega tilkynningu um žetta, en žessi atriši mun nżkjörin stjórn taka upp viš forystu flokksins viš fyrsta tękifęri og leiša žau til lykta. Barįtta žjóšarinnar fyrir sjįlfstęši og fullveldi er löng og žeirri sögu var gerš góš skil į stofnfundi félagsins og įkvešnir žęttir hennar hafa veriš rifjašir upp og veriš til umręšu į fundum félagsins į lišnu starfsįri. Mér finnst samt viš hęfi aš rifja upp nokkur atriši um sögu sjįlfstęšisbarįttu Ķslendinga Į tķmum verslunareinokunarinnar į tķmum dansks einvaldskonungs uršu Ķslendingar aš sęta afarkostum varšandi verslun og višskipti. Landinu var skipt nišur ķ umdęmi sem išulega tóku ekki miš af stašhįttum og fólkiš hafši ekki frelsi til aš versla viš žį kaupmenn, sem žeir vildu heldur einungis viš žį, sem žeim var heimilaš mišaš viš bśsetu.

Sagan af Hólmfasti Gušmundssyni hjįleigumanni į Brunnastöšum skżrir vel nišurlęgingu Ķslendinga į einokunartķmanum og orsök eymdarinnar, sem landsmenn neyddust til aš bśa viš. Hólmfastur gerši sig sekan um žann glęp aš selja kaupmanninum ķ Keflavķk 3 löngur, 10 żsur og 2 sundmagabönd įriš 1698 ķ staš žess aš eiga žessi višskipti viš kaupmanninn ķ Hafnarfirši. Vegna žessa var hann kaghżddur viš staur af žvķ aš hann gat ekki greitt sektina sem hann var dęmdur til aš greiša og amtmašurinn helsti valdsmašur hins danska arfakonungs vildi ekki lķta viš gömlu bįtskrifli sem Hólmfastur įtti.

Einokunarverslunin gekk sitt skeiš į enda og breyting varš į verslunarhögum landsmanna til hins betra en žaš geršist ekki barįttulaust. Žaš er nś einu sinni žannig, aš ófrelsi einokunar- og einvaldsafla veršur aldrei lagt nišur nema til komi barįtta frjįlsborins fólks fyrir rétti sķnum. Ķ barįttuvķmu ķ upphafi 20.aldarinnar voru landsmenn fullir bjartsżni og kröfšust fulls stjórnskipulegs fullveldis.

Įriš 1907 voru kosnir śr öllum kjördęmum landsins fulltrśar til aš męta į Žingvallafund, sem haldinn var ķ jśnķ 1907 į žeim fundi sagši Bjarni frį Vogi m.a. ķ ręšu: „Žaš er fyrsta grein laga vorra, aš oss öllum skylt aš vilja, aš Ķsland nįi aftur fornum fręgšarljóma sķnum og sjįlfstęši og vķkja aldrei“ og nokkru sķšar: „En žeir menn, sem berjast meš erlendu valdi gegn rétti žessarar žjóšar og žeir sem eigi vilja berjast meš žjóšinni – žeir menn skulu geršir žjóšernislausir vargar ķ véum.“ Ķ dag žekkjum viš hverjir žaš eru, sem eru žjóšvinir og vilja berjast į forsendum fullvalda žjóšar og hverjir žaš eru sem meta fullveldi žjóšarinnar meš sama hętti og baunaréttur var metinn foršum žegar frumburšarréttur var seldur ķ įrdaga. Fullvalda žjóš mį aldrei falla ķ žį freistni aš selja fullveldisrétt sinn vegna įkvešinna veraldlegra tķmabundinna gęša.

Margir halda aš barįttu fyrir frelsi og fullveldi geti veriš endanlega śtkljįš ķ brįš og lengd į įkvešnum tķmapunkti eša vegna įkvešinna atburša. En svo hefur aldrei reynst. Slķkri barįttu lżkur aldrei. Viš sem böršumst gegn kommśnismanum į mešan sś böšuls hendi ógnaši sjįlfstęši og tilverurétti frjįlsra rķkja ķ Evrópu töldum aš viš hefšum sigraš žegar jįrntjaldiš féll og Sovétrķkin lišušust ķ sundur. En svo var ekki. Kommśnistarnir fóru ķ felur en sękja nś fram meš żmsu móti til aš grafa undan vestręnum žjóšfélögum og menningarlegum gildum vestręnna žjóša, frelsi žeirra og fullveldi. Barįttunni fyrir frelsinu lżkur aldrei og barįttu smįžjóšar fyrir aš halda fullveldi sķnu og sjįlfstęši lżkur aldrei.

Ķ žvķ sambandi er rétt aš rifja upp žaš formašur Sjįlfstęšisflokksins Bjarni Benediktsson eldri sagši um žessi mįl, žegar flestir mešal žjóšarinnar töldu aš hinu endanlega markmiši varšandi frelsi og fullveldi žjóšarinnar vęri endanlega nįš meš samningnum sem tók gildi ž. 1. Desember 1918 Bjarni segir aš meš vissum hętti megi segja aš įnauš žjóšarinnar hafi veriš lokiš meš ofangreindum samningi en hann spyr.

„Var fullt stjórnskipulegt frelsi hennar meš žvķ fengiš“? Var verkefni hinar eiginlegu sjįlfstęšisbarįttu žar meš śr sögunni? Mundi sį bóndi telja sig aš fullu frjįlsan , sem aš vķsu mętti įkveša sjįlfum sér og heimafólki sķnu reglur til aš fara eftir, en žyrfti žó aš leita samžykkis óšalsbónda į fjarlęgri jörš til žess til žess aš fyrirmęlin hefšu nokkra žżšingu? Ef hann mętti ekki hafa skipti viš nįgranna sķna, nema fyrir milligöngu óšalsbóndans eša öllu heldur vinnumanna hans, yrši aš hafa einhvern žessara vinnumanna meš ķ förinni, ef hann skryppi ķ kaupstaš, og engin žessara višskipta hefši lögformlegt gildi nema óšalsbóndinn samžykkti? ------ „og mundi hann telja žann eignarrétt į jörš sinni mikils virši, sem žvķ skilyrši vęri hįšur, aš žrjįtķu menn męttu hafa af henni öll hin sömu not og sjįlfur hann“?

Žessi lżsing Bjarna heitins Benediktssonar eins merkasta stjórnmįlamanns žjóšarinnar fyrr og sķšar į vel heima sem lżsing į žvķ įstandi sem viš bśum viš ķ dag ķ sumum samskiptum viš Evrópusambandiš į grundvelli EES samningsins. Žvķ veršur aš breyta og žaš kallar į endurskošun į samningnum. Margir hafa haft allt į hornum sér gagnvart žessu félagi og tališ žau sjónarmiš og įherslur sem félagiš beiti sér fyrir eigi ekki heima ķ nśtķmažjóšfélagi. Žar er helst vikiš aš sjónarmišum sem varšar gęslu hagsmuna lands og lżšs, ęttjaršarįst sem og vernd ķslensks žjóšernis. Fįir hafa andmęlt og skilgreint betur hvaš um er aš ręša en fyrrum biskupinn yfir Ķslandi Sigurbjörn Einarsson en hann sagši m.a.ķ bók sinni Draumar landsins įriš 1949.

„Ęttjaršarįst sem hverjum heilbrigšum manni er ķ blóš borin, į aš leiša til žjóšrękni og žjóšhollustu. Žaš er manngildiskrafa. Og svo sem į öšrum svišum gilda hér meira athafnir en orš.“ Einnig: „Hollur metnašur fyrir hönd žjóšar sinnar nišurlęgir enga ašra žjóš, Hann er žvert į móti žjónusta frumlęgrar, ešlisgóšrar hvatar viš mannkyniš. „ Sama hugsun er reifuš af Jóni Siguršssyni forseta heitnum en hann sagši ķ ritgerš sinni „Um Alžingi Ķslendinga įriš 1841. „Veraldarsagan ber ljóst vitni žess, aš hverri žjóš hefur žį vegnaš bezt, žegar hśn hefur sjįlf hugsaš um stjórn sķna og sem flestir kraftar hafa veriš į hręringu.“ Įgęta fundarfólk. Ég lķt svo į, aš meš starfsemi okkar séum viš aš halda įfram barįttu ķslensku žjóšarinnar fyrir fullu sjįlfstęši og fullveldi.

Ķslenskir stjórnmįlamenn hafa ętķš hįš žį barįttu meš rökum frelsisins og heilbrigšrar žjóšerniskenndar. Žannig eigum viš lķka aš fara aš. Žess vegna eigum viš aš setja sér metnašarfull markmiš ķ starfi félagsins. Viš myndum okkar félag į grundvelli sjónarmiša okkar og hugsjóna. Viš ömumst ekki viš žvķ aš ašrir myndi önnur félög sem okkur kunna aš vera mótdręg, en višmišun okkar er aš sękja fram į grundvelli įkvešinna frelsishugmynda, sem viš höfum skilgreint meš einstaklingsfrelsi og žjóšfrelsi aš leišarljósi ķ samręmi viš grunnhugmyndir Sjįlfstęšisflokksins frį stofnun hans.

Höft og bönn vegna Kóvķd faraldursins munu taka enda, en mešan takmarkanir eru žį veršur stjórnin aš rįša fram śr žvķ meš hvaša hętti hśn tryggir aš félagsstarfsemin sé lifandi. Žęr įętlanir sem geršar voru ķ tķš fyrri stjórnar um fundi og fręšsluerindi eru góšra gjalda verš og ber aš hrinda ķ framkvęmd, žegar ašstęšur leyfa. En fram til žeirrar stundar skulum viš undirbśa okkur sem mest og best og starfa į žeim grunni sem skįldkonan Margrét Jónsdóttir sem orti ljóšiš „Ķsland er land žitt“, sem sumir segja aš ętti aš vera žjóšsöngur Ķslands, en hśn sagši Fylkiš ykkur jafnan undir merki žeirra, er vilja vernda og efla ķslenskt žjóšerni og ķslenska tungu og reyniš įvallt aš fylgja mįlstaš žeirra sem berjast fyrir žvķ sem er rétt. Gjör rétt žol ei órétt var vķgoršiš sem bęši ég og fyrrverandi formašur störfušum eftir. Viš skulum starfa meš žeim hętti."

Ég vil hvetja alla Sjįlfstęšismenn til aš senda tölvupóst til Jóns Magnśssonar :

jm@ilog.is 

 meš kt. heimilisfangi, netfangi og farsķma og Jón mun koma žvķ įfram til ritara.
 
Žaš er best aš fį žetta ķ einu meš hverju nafni svo hęgt sé aš senda žaš  til žess sem sér um félagatališ. 
 
Žó aš mišstjórn vilji ekki enn višurkenna žetta félag formlega žį skulum viš reyna aš gera žaš nęgilega stórt žannig aš hśn verši aš taka tillit til žess.
 
Berjumst gegn landsöluöflunum ķ Višreisn og Samfylkingunni.Störfum ķ anda sjįlfstęšistefnunnar frį 1929.
 
Sameinašir stöndum vér ķ Félagi sjįlfstęšismanna um fullveldismįl. 
 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Jónatan Karlsson

Viršingarverš fęrsla og falleg hugsjón, en žvķ mišur ašeins spurning um tķma hvenęr félaginu veršur śthżst śr Valhöll, žvķ landsölu öflin eru vķšar en ķ Višreisn og Samfylkingunni žó žiš heišurskarlarnir sjįiš žau ekki beint fyrir framan nefin į ykkur.

Jónatan Karlsson, 5.4.2021 kl. 16:57

Bęta viš athugasemd

Hver er summan af žremur og fjórtįn?
Nota HTML-ham

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (13.4.): 613
  • Sl. sólarhring: 613
  • Sl. viku: 5427
  • Frį upphafi: 3172716

Annaš

  • Innlit ķ dag: 524
  • Innlit sl. viku: 4528
  • Gestir ķ dag: 476
  • IP-tölur ķ dag: 471

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband