Leita Ý frÚttum mbl.is

Hva­ me­ okkur og EES?

Er ekki komi­ a­ ═slendingaum a­ fara a­ hugsa sinn gang me­ ■etta EES sem ekkert er a­ fŠra okkur nema ■vinganir Ý mßlefnum sem okkur koma einum vi­.

Nor­menn eru fyrir l÷ngu farnir a­ efast svo semáeftirfarandi grein ber me­ sÚr:

á

"Nor­menn hafa ßhyggjur af vÝkjandi hagsmunum Noregs vegna lagareglna ESB. Evrˇpska efnahagssvŠ­i­ er umdeilt vegna ˇendanlegs flˇ­s nřrra lagareglna ESB sem ˇgnar norrŠnum vinnumarka­i, eykur kostna­ fyrirtŠkja Ý dreifbřli vegna aukinna reglna ESB og fullveldi­ er flutt til eftirlitsstofnunarinnar EFTA (ESA) og fj÷lmargra stofnana ESB, svo sem Ý fjßrmßlagerningum. NŠrri 12.000 ESB-tilskipanir og regluger­ir hafa veri­ teknar upp Ý gegnum EES-samninginn, sem hefur breytt norsku samfÚlagi ß řmsum svi­um, ■ar ß me­al Ý geirum samfÚlagsins sem ßttu a­ vera utan samningsins, svo sem Ý sjßvar˙tvegi og landb˙na­i.

Ůetta kemur fram Ý grein eftir Morten Harper, rannsˇknarstjˇra norsku samtakanna Nei til EU.

Jafnframt kemur fram Ý greininni:á

Ůegar Noregur undirrita­i samninginn um Evrˇpska efnahagssvŠ­i­ var okkur sagt frß bŠ­i ESB og rÝkisstjˇrn Verkamannaflokksins ß ■eim tÝma a­ norskt fullveldi yr­i virt. Ůess Ý sta­ hefur samningurinn ľ sem gerir Noreg, ═sland og Liechtenstein a­ hluta til a­ innri marka­i ESB ľ leitt til stjˇrnarhßtta ESB ß nokkrum svi­um.
á
Fyrir 25 ßrum ľ 2. maÝ 1992 ľ var ■essi umdeildi EES-samningur undirrita­ur ß­ur en ■ingi­ sam■ykkti samninginn um hausti­ sama ßr.
á
Samkomulagi­ var aldrei teki­ til ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu og Ý 25 ßr er Noregur enn Ý mi­ri EES-umrŠ­u sem er ßkafari en nokkru sinni fyrr.
á
Ůessi heita umrŠ­a er a­ hluta til vegna Brexit, sem er au­vita­ ■a­ sem er a­ breytast Ý evrˇpskum stjˇrnmßlum og bř­ur upp ß nř tŠkifŠri til a­ takast ß vi­ al■jˇ­leg vi­skipti og samstarf.
á
Fyrir Noreg er ■etta tÝmi til a­ endursko­a samskipti okkar vi­ ESB, auk ■ess a­ ■rˇa tvÝhli­a vi­skiptasamb÷nd vi­ Bretland, helsta ˙tflutningsmarka­ Noregs.
á
....
Samhli­a rŠ­ur t˙lkun ESB-sßttmßlans og annarra ESB-/EES-reglna sem eru strangari og hafa enn frekari ßhrif ß norska hagsmuni me­ vÝ­tŠkara umfangi. Kostna­ur Noregs af EES-samningnum hefur tÝfaldast frß ßrinu 1992. ┴n formlegrar skuldbindingar Ý samningnum hefur norska rÝkisstjˇrnin aftur og aftur sam■ykkt a­ fjßrmagna stu­ningsߊtlanir ESB-landanna (EES-styrki og Noregs-styrki). Vegna ߊtlana ESB (rannsˇknir o.s.frv.) og kostna­ar vi­ EFTA-/EES-stofnanir, grei­ir Noregur um 650 milljˇnir punda (um 100 milljar­a ISK) ß hverju ßri til ESB og einstakra rÝkja sambandsins.
á
....
á
EES-samningurinn hefur reynst nßkvŠmlega eins og samningurinn sem Nei vi­ ESB vara­i vi­ ■egar Noregur ger­ist a­ili fyrir 25 ßrum; ägrei­a, hlř­a og ■egjaô. ═ Brexit-umrŠ­unni hafa sumir mŠlt fyrir EES sem m÷guleika fyrir Bretland, ■.m.t. framkvŠmdastjˇrn ESB. En kennslustundin frß Noregi, eftir reynslu Ý aldarfjˇr­ung, er s˙ a­ Ý EES er landi­ ekki fŠrt um a­ stjˇrna eigin mßlum. Og ■a­ sem kann a­ hafa veri­ Štla­ sem tÝmabundi­ fyrirkomulag daga­i uppi Ý ßratugi. EES-samningurinn var reyndar ger­ur til a­ undirb˙a a­ild Noregs a­ ESB ľ sem ■jˇ­in hafna­i sÝ­an Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu 1994.
á
Vi­ Ý Nei vi­ ESB viljum skipta EES-samningnum ˙t gegn nřjum vi­skiptasamningi og krefjumst ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um upps÷gn EES-samningsins. Vi­ erum viss um a­ ■a­ vŠri betra a­ eiga vi­skipti ß j÷fnum skilmßlum vi­ ESB en a­ vera sam■Štt inn Ý innri marka­inn og äfrelsiô hans, frjßlst flŠ­i v÷ru, ■jˇnustu, fjßrmagns og vinnuafls.
á
TvŠr nřlegar sko­anakannanir, ß vegum Nei vi­ ESB og framkvŠmdar af Sentio, sta­festu opinberan stu­ning vi­ ■essa mikilvŠgu kr÷fu. ═ fyrsta lagi: Mikill meirihluti hefur ßhuga ß a­ segja upp EES-samningnum: 47% eru fylgjandi ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um a­ Noregur yfirgefi EES, en a­eins 20% hafna slÝkri ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu.
á
Nor­menn eru einnig gagnrřnni ß EES en ß­ur. Kannanir undanfarin ßr hafa sřnt meirihlutastu­ning Nor­manna vi­ EES, en ■etta er n˙ a­ breytast. Enn er mikill fj÷ldi ˇviss Ý afst÷­u sinni ľ 46% ľ en me­al ■eirra sem taka ■ßtt sty­ja a­eins 23% EES og 31% vilja eiga vi­skipti Ý sta­inn. Ef a­eins eru teknir ■eir sem tˇku afst÷­u er meirihluti gegn veru Ý EES, nŠstum 60% ß mˇti 40%.
á
Mikill meirihluti er ß mˇti ESB, sem hefur veri­ st÷­ugt Ý kringum 70% Ý nokkur ßr. Verkamannaflokkurinn, sem er stŠrsti stjˇrnmßlaflokkur Noregs, breytti nřlega um afst÷­u og hefur hŠtt vi­ ■a­ markmi­ a­ koma Noregi inn Ý ESB. N˙ er forsŠtisrß­herrann okkar, Erna Solberg, a­ ver­a sÝ­ust Ý sÝnum flokki fylgjandi a­ild a­ ESB. Samstarfsflokkur hennar Ý rÝkisstjˇrn, Framfaraflokkurinn, er gegn a­ild a­ ESB og vill endursemja um nřjan EES-samning (en vill ekki ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um EES). EES-samningurinn Štti a­ vir­a norskt fullveldi og Noregur Štti a­ geta hafna­ ■eim reglum sem vi­ Šttum ekki a­ hafa. 25 ßrum sÝ­ar er augljˇst a­ Noregur hefur nokkrum sinnum gefi­ eftir stjˇrnvaldsßkvŠ­i. RÚttur Noregs og EFTA-samstarfsa­ila okkar til a­ hafna nřjum ESB-lagareglum er Ý EES-samningnum, en hefur ßvallt veri­ svŠf­ur. ═ nokkurn tÝma hafna­i Noregur ■ri­ju pˇsttilskipunum ESB, en n˙verandi borgaralega rÝkisstjˇrn drˇ til baka ■ß h÷fnun. NeitunarßkvŠ­i samningsins hafa aldrei veri­ notu­ til a­ tryggja varanlegar undantekningar fyrir Noreg.
á
═ norsku EES-umrŠ­unni er miki­ tala­ um a­ nota ärřmi fyrir innlent frelsiô, ■a­ er a­ segja, a­ finna fyrirkomulag til a­ sni­ganga e­a draga ˙r neikvŠ­um ßhrifum regluverks ESB. Ůetta segir eitthva­ um hve mˇtsagnakenndur og ˇskynsamlegur EES-samningurinn hefur reynst vera.
á
Lykilatri­i Ý nřju skřrslunni ä25 ßr Ý EESô, er hvernig EES-samningurinn veldur einkum ska­a ß norska atvinnulÝfinu. EES-skřrslan sřnir hvernig norsk l÷g, kjarasamningar og ILO-samningar (Al■jˇ­avinnumßlastofnunin) vÝkja fyrir reglum ESB/EES.
á
═ umdeildum ˙rskur­i Ý lok sÝ­asta ßrs fylgdi HŠstirÚttur rß­gj÷f EFTA-dˇmstˇlsins og setti reglur ESB um frelsi fyrirtŠkja framar rÚtti verkamanna og 137. ßkvŠ­i Al■jˇ­a Vinnumßlastofnunarinnar um hafnarverkamenn. Nokkur verkalř­sfÚl÷g krefjast ■ess n˙ a­ Noregur yfirgefi EES.
á
Noregur er mikill framlei­andi orku. FramkvŠmdastjˇrn Evrˇpusambandsins vill tengja Noreg eins nßi­ og unnt er vi­ ESB-orkukerfi­ og stefnir a­ fimmta frelsinu: frjßlsu orkuflŠ­i. Meirihluti ESB-orkul÷ggjafarinnar er talinn falla undir Evrˇpska efnahagssvŠ­i­ og gerir ■vÝ samninginn a­ verkfŠri ESB til a­ sam■Štta Noreg Ý orkukerfi­.
á
Nßnast ekkert hefur meiri ■ř­ingu fyrir norskan i­na­ en langtÝma a­gengi a­ raforku ß samkeppnishŠfu ver­i. SÝfellt meiri ˙tflutningur rafmagns til meginlandsins og Bretlands getur leitt til ■ess a­ Noregur ■urfi a­ grei­a hŠrra raforkuver­ fyrir sÝn not. A­eins vi­ ■jˇ­arorkakreppu getur Noregur komi­ Ý veg fyrir ˙tflutning raforku. A­ ÷­ru leyti stjˇrnast allt af samkeppnisreglum ESB/EES.
á
Stu­ningsmenn EES sty­jast enn vi­ sama hrŠ­slußrˇ­urinn og ßri­ 1992: a­ vi­ ver­um a­ hafa EES-samning um a­ selja v÷rur til ESB. Ůessi ßrˇ­ur var mj÷g villandi ßri­ 1992 ľ og er ■a­ enn Ý dag. Norski i­na­urinn haf­i frjßlsan a­gang a­ ÷llum ˙tflutningi til Evrˇpusambandsins fyrir EES ľ og ■essi frÝverslunarsamningur myndi enn gilda ef EES-samningnum yr­i sagt upp.
á
Reyndar fˇr stŠrri hluti ˙tflutnings til ESB-landa (■ß EU12) fyrir EES-samninginn en raunin er Ý dag. Ef eitthva­ sřnir ■etta greinilega a­ EES-samningurinn er ekki forsenda fyrir vi­skiptum vi­ ESB. Meira en 150 l÷nd utan hins sameiginlega marka­s selja v÷rur til ESB.
á
Ekkert ■eirra ■arf a­ breyta l÷ggj÷f sinni e­a gefa eftir fullveldi til a­ selja v÷rur sÝnar til ESB. Ůetta ß einungis vi­ um Noreg, ═sland og Liechtenstein og ■a­ er ■essi undirgefni fyrir ESB-l÷ggj÷finni sem gerir EES-samninginn svo ˇ■olandi.
á
25 ßr Ý EES hefur veri­ meira en nˇg.

H÷fundur er rannsˇknarstjˇri äNej til EUô-samtakanna norsku."

╔g held a­ ═slendingar eigi a­ hŠtta a­ lßta stjˇrna sÚr svo blint sem raun er ß or­in.Vi­ eigum a­ fara a­ okkaráeigin hŠtti eins og hinar ■jˇ­irnar gera ■egar ■eim hentar.

Ůa­ erum bara vi­ ═slendingar sem gleypum allt hrßtt og sam■ykkjum af ■vÝ a­ Al■ingismennáokkar eru svo latir e­a vitlausir a­ lesa ekki einuásinni tilskipanirnar sem embŠttismennirnir keyra inn ß ■ingi­.á N˙ sÝ­ast Štla ■eir a­ keyra ofan i okkur fj÷lˇnŠmar bakterÝur Ý hrßu kj÷ti af ■vÝ a­ einhverjir prangarar halda a­ ■eir geti grŠtt eitthva­ ß ■vÝ a­ selja fleiri kÝlˇ af ˇdřrara kj÷ti.á

En hva­ ver­ ver­ur greitt fyrir ■a­ slys a­ vista hÚr pestir sem vi­ erum n˙ lausir vi­ og allir vÝsindamenn okkar vara vi­ a­ flytja hÚr inn?


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 Smßmynd: Jˇhann Kristinsson

Ůa­ er kominn tÝmi til a­ segja astala vista bye bye vi­ EES og Schengen.

Ůetta ßtti a­ vera vi­skiptaa­ild vi­ ESB sem er kominn ˙t Ý ■a­ a­ Brussel er farin segja ═slendingum hva­ mß og hva­ mß ekki gera. Sem sagt farinn a­ stjˇrna ═slandi og setja l÷g.

Kve­ja frß Houston

Jˇhann Kristinsson, 2.12.2017 kl. 18:43

2 Smßmynd: Bjarni Jˇnsson

Ůa­ fer ekki ß milli mßla eftir ˙rskur­ EFTA-dˇmstˇlsins um daginn gegn Ýslenzka rÝkinu um, a­ var˙­arrß­stafnir Ýslenzka rÝkisins gegn sřkingu manna og dřra me­ innflutningi ß hrßu kj÷ti og eggjum og ˇgerilsneyddri mjˇlk, strÝ­i gegn matvŠlal÷ggj÷f ESB og ■ar me­ gegn EES-samninginum, a­ a­ild ═slands a­ EES felur Ý sÚr svo verulegt fullveldisframsal, a­ ekki ver­ur vi­ una­.

Endursko­un, e­a, ef nau­syn krefur, upps÷gn EES-samningsins felur Ý sÚr stŠrsta utanrÝkispˇlitÝska vi­fangsefni ═slendinga ß ■essu kj÷rtÝmabili, en ■a­ er ekki řja­ a­ ■vÝ Ý sßttmßla "FullveldisrÝkisstjˇrnarinnar".

Bjarni Jˇnsson, 2.12.2017 kl. 18:46

3 Smßmynd: Jˇhann ElÝasson

Ůa­ er langt sÝ­an vi­ hef­um ßtt a­ segja upp samningnum um EES.á Ůa­ er alveg vÝst a­ sß samningur gerir okkur meiri ska­a en gagn.....

Jˇhann ElÝasson, 2.12.2017 kl. 19:56

4 Smßmynd: Ůorkell Gu­nason

╔g ber mikla vir­ingu fyrir menntun ■ess fˇlks, sem hefur nota­ nßm sitt til a­ afla ■arfrar menntunar.á Fyrir menntun hinna ber Úg Úg litla vir­ingu - jafnvel ■ˇtt titlar og grß­ur sÚu ß hŠsta stigi. "Menntun" jafngildir hvorki gßfum nÚ ■ekkingu Ý minni bˇ

MÝn tilfinning er s˙, a­ ß j÷tuna hjß okkur og EES/ ESB hafi ra­a­ sÚr "mennta­" hyski, sem misbeiti st÷­u sinni og valdi me­ hroka og yfirgangi. ═slensk ■jˇ­ ■arf a­ losna undan ■vÝ hyski.

Ůorkell Gu­nason, 2.12.2017 kl. 23:54

5 Smßmynd: Halldˇr Jˇnsson

Jˇhann flugvirkjameistari, kollega Bjarni,Jˇhann ElÝasson og Ůorkell. MÚr sřnist a­ ■i­ hafi­ svipa­ar efasemdir og Úg um ßgŠti ■ess a­ lßta stjˇrna okkur svo sem gert er. MÚr er fortali┤­ a­ allar a­rar EES ■jˇ­it hafi ■a­ bara ˙r samningnum sem ■eim hentar og geri sÝnar undantekingar eftir ■÷rfum. En okkar fˇlk gerir ekkert nema hlř­a Ý blindni eins og Štlar a­ ver­a ofanß me­ perstarketi­.E­a ■ekki­ ■i­ til dŠma um ■etta?

Halldˇr Jˇnsson, 3.12.2017 kl. 10:11

6 Smßmynd: Mßr ElÝson

Hva­a ßbata h÷fum vi­ Ýslendingar hins vegar Ý Evrˇpu vegna EES-samningsins ? Ef einhvern, segi­ mÚr. - Evrˇpska sj˙krakorti­ kannski ? - Eitthva­ fleira e­a anna­ ?

Mßr ElÝson, 3.12.2017 kl. 13:43

7 Smßmynd: Jˇnatan Karlsson

Er ekki ÷ruggast a­ fylgja ■eim Bjarna og ┴slaugu Írnu Ý ■essu, sem og Ý ÷­rum mßlefnum og vera ekki a­ rugga bßtnum?

Jˇnatan Karlsson, 3.12.2017 kl. 16:54

8 identicon

VÝ­ h÷fum ekkert me­ Schengen a­ gera.

Merry (IP-tala skrß­) 3.12.2017 kl. 17:55

BŠta vi­ athugasemd

Hver er summan af ■remur og fjˇrtßn?
Nota HTML-ham

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (18.12.): 117
  • Sl. sˇlarhring: 1259
  • Sl. viku: 3814
  • Frß upphafi: 2080458

Anna­

  • Innlit Ý dag: 86
  • Innlit sl. viku: 2919
  • Gestir Ý dag: 82
  • IP-t÷lur Ý dag: 82

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Eldri fŠrslur

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband