Leita í fréttum mbl.is

Skúli Jóhannsson

kollege skrifar athyglisverđa grein um samanburđ á orkuöflunarfyrirtćki í Bandaríkjunum og Landsvirkjun okkar Íslendinga.

Skúli skrifar:

Til ţessara tveggja fyrirtćkja var stofnađ á sams konar grundvelli, annars í Bandaríkjunum 1937 og hins á Íslandi 1965. Grundvöllurinn var ađ reisa vatnsaflsvirkjanir og selja raforku á kostnađarverđi til almennings, samkvćmt gjaldskrá. Fyrirtćkin áttu sjálf flutningsvirkin sem fluttu raforku á áfangastađ.

Eftir ađ samkeppni hóf innreiđ sína á markađinn á níunda áratug síđustu aldar hefur fokiđ í ýmis skjól hjá ţessum fyrirtćkjum. Međ íslensku raforkulögunum 2003 var sú ráđstöfun gerđ ađ fćra flutningskerfi Landsvirkjunar í sérstakt fyrirtćki, Landsnet, en Bonneville á og rekur enn sitt eigiđ flutningskerfi.

Áhugavert er ađ bera ţessi tvö fyrirtćki saman, en ţau starfa hvort í sínu umhverfi viđ ađstćđur sem ţar gilda.

Bonneville Power

Bonneville Power er raforkuframleiđandi í norđvesturríkjum Bandaríkjanna og er í ríkiseigu. Fyrirtćkiđ á 31 vatnsaflsvirkjun á vatnasviđi Columbia-fljótsins. Samanlagt uppsett afl er 22.458 MW og nýting aflsins til raforkuframleiđslu ađeins 39%. Áriđ 2018 voru skuldir Bonneville Power 15.000 MUSD og rekstrarhagnađur fyrir fjármagnsliđi 678 MUSD. Skuldirnar eru ţví 22 sinnum hćrri en árshagnađur. Auk reksturs virkjana stundar fyrirtćkiđ flutninga á eigin raforku. Almennt má segja ađ fyrirtćkiđ selji vatnsorku á verđinu 36 USD/MWh sem ţarf ađ keppa viđ sólar- og vindorku frá Kaliforníu og víđar á verđi frá 22 USD/MWh.

Helsti útgjaldaliđur er rekstur og viđhald, en elstu hlutar kerfisins eru orđnir 82 ára. Ţ. á m. er gríđarlegur kostnađur viđ ađ vernda og byggja upp laxastofna á vatnasviđinu. Ţessi kostnađarsama viđleitni, sem stađiđ hefur í fjöldamörg ár, hefur enn ekki skilađ neinum marktćkum árangri. Margir raforkusamningar fyrirtćkisins renna út áriđ 2028, en búast má viđ ađ verđsamkeppni muni aukast á nćstunni og ekki víst ađ fyrirtćkinu takist ađ semja áfram viđ núverandi viđskiptavini. Flest matsfyrirtćki meta nú Bonneville Power međ neikvćđar horfur.

Landsvirkjun

Landsvirkjun er raforkusali í eigu íslenska ríkisins. Fyrirtćkiđ á langflestar vatnsaflsvirkjanir á Íslandi, ţar á međal allar ţćr stćrstu. Samanlagt uppsett afl fyrirtćkisins er 2.145 MW og nýting ţess til raforkuframleiđslu 79%, sem er miklu hćrra en hjá Bonneville Power. Áriđ 2018 voru skuldir Landsvirkjunar 2.259 MUSD og rekstrarhagnađur fyrir fjármagnsliđi 144 MUSD. Skuldirnar eru ţví 16 sinnum hćrri en hagnađurinn.

Stćrsti hluti starfseminnar er bygging og rekstur virkjana en međ raforkulögum 2003 var flutningskerfiđ fćrt í nýtt fyrirtćki, Landsnet. Međalverđ til stóriđju var 28,30 USD/MWh.

Helstu útgjaldaliđir eru rekstur, viđhald og bygging nýrra virkjana sem ađ miklu leyti hefur veriđ fjármögnuđ úr rekstri. Samningar Landsvirkjunar um raforkusölu til stórnotenda munu á endanum renna út.

Álveriđ í Straumsvík er komiđ á aldur. Áriđ 2010 var gerđur nýr samningur milli Landsvirkjunar og álversins, sem gildir til 2036. Hann er ekki opinbert plagg en ćtla má ađ álveriđ hafi gert einhver mistök viđ gerđ hans, ţví hann er ţví svo óhagstćđur.

Samanburđur á Bonneville Power og Landsvirkjun

Samkvćmt ţví, sem fram kemur hér á undan, er hlutfallslegur mismunur fyrirtćkjanna bitamunur en ekki fjár. Umrćđa er nú í gangi í Bandaríkjunum um hvort Bonneville Power sé ađ verđa gjaldţrota. Rekstrarerfiđleikar eigi bara eftir ađ versna, ađallega vegna verđsamkeppni viđ ódýra sólar- og vindorku.

Fjórir forsetar Bandaríkjanna á síđustu áratugum hafa haft skođun á málinu og látiđ kanna möguleika á hagrćđingu. Ronald Reagan lagđi til ađ selja hinn almenna markađshluta til ađ minnka skuldir ríkisins, Bill Clinton vildi selja allt allt fyrirtćkiđ, George W Bush vildi hćkka gjaldskrár, kannski án ţess ađ hugsa dćmiđ til enda, og Donald Trump hefur lagt til ađ selja sérstaklega flutningskerfi fyrirtćkisins. Ekkert af ţessu hefur ţó náđ fram ađ ganga.

Hins vegar eru menn á Íslandi svo ánćgđir međ stöđuna hjá Landsvirkjun ađ ţeir hafa lagt til ađ stofnađur verđi ţjóđarsjóđur ađ hćtti olíusjóđs Norđmanna. Fjármálaráđherra hefur vitaskuld tekiđ ţessu vel og lagt fram lagafrumvarp um sjóđinn. Verđur máliđ tekiđ fyrir á Alţingi á nćstu mánuđum. Sjóđur, ţar sem afrakstur af vatnsorkuverum er fćrđur í ţjóđarsjóđ, ţekkist hvergi í heiminum í dag. Starfandi sjóđir snúast nánast eingöngu um ráđstöfun hagnađar af sölu á óendurnýjanlegum orkugjöfum, ađallega olíu.

Í framhaldi af ţessu mćtti álykta ađ sá ţjóđarsjóđur, sem nú er í undirbúningi hér á Íslandi, vćri kannski ekki allt of góđ hugmynd.

Eitt eiga Bonneville Power og Landsvirkjun ţó sameiginlegt. Ţau greiđa hvorugt sérstakt auđlindagjald vegna nýtingar á endurnýjanlegu rennsli vatnsfalla. Hef ég ekki heyrt á ţađ minnst í skrifum um Bonneville Power, en hér á landi eru menn ađ fara á límingunum út af nauđsyn ţess ađ Landsvirkjun greiđi auđlindagjald til sín sjálfs en fyrirtćkiđ er í ríkiseigu eins og áđur kom fram.Sinn er siđur í landi hverju.

Niđurstađa

Bíđum međ ţjóđarsjóđ og auđlindagjald, alla vega í bili. Ef afgangur verđur á rekstri Landsvirkjunar, greiđum ţá niđur lán og veitum arđi í ríkissjóđ. "

 

Ég sé ekki annađ en ađ Bonneville eigi góđa  möguleika á samkeppni viđ Vindorku eins og ég tel líka ađ ný vatnsorkuver eins og Urriđafoss-og Hvalárvirkjun muni eiga.

Kostnađur viđ dreifingu hlýtur ađ koma til viđbótar framleiđslukostnađi vindorkuvera svo og rekstrarkostnađur, bruna-og ábyrgđartryggingar,  stjórnunarkostnađur, innheimta og svo framvegis,  sem ég held ađ sé stórkostlega vanreiknađur  ţegar menn eru ađ byggja talnaturna sín hvađ varđar fýsileika vindorkuvera eins og menn eru ađ slengja hér fram víđa um land.

Ţađ er gríđarleg umhverfisleg andstađa sem rís upp í hvert sinn er talađ er um vindorkuver á landi og margar Lovísurnar sem fram koma sem ég ţekki af eigin raun.Eđa hversvegna halda menn ađ vindorkuverum sé stöđugt beint út á haf nú á tímum í Evrópu?

Ég er ţví bjartsýnn á framtíđ Landsvirkjunar og byggingu nýrra vatnsorkuvirkjana  á landi. En ţeim góđu kostum fer nú óđum fćkkandi hér á landi utan smávirkjana.

En ég er eins og Skúli og Bandaríkjaforsetar ekki sannfćrđur um einkavćđingu slíkra frumframleiđslufyrirtćkja eins og Bonneville og Landsvirkjun eru. Ţví er ég algerlega andsnúinn öllum hugmyndum um Ţjóđarjóđ sem ég tel bara aukningu á ríkisvćđingu og áhćttu og ég tel ađ viđ eigum alveg yfir nóg af ađkallandi verkefnum hér innanlands viđ óleyst brýn verkefni til viđbótar ţví sífellda dellumakeríi sem frá stjórnarandstöđunni á Alţingi og smáflokkagerinu ţar streymir.

Ađ skilja Rarik frá Orkudreifingunni voru mistök sem kom frá ESB í gegn um EES og hefur ađeins valdiđ landsmönnum auknum kostnađi sem endurspeglast í ţví ađ fćstir hafa skipt um Orkusala í framhaldi af ţví og er ótvírćđ sönnun ţess ađ ţetta voru ađeins dýr mistök.

Skúli Jóhannsson á miklar ţakkir mínar fyrir skarplegar greiningar á viđfangsefninu sem okkur öll snertir sem er öflun og dreifing orku frá auđlindum okkar.

Viđ eru báđir áhugamenn um ţetta ţó ađ pólitík blandist kannski meira í mín sjónarmiđ heldur en hjá  kollega Skúla.


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (8.5.): 196
  • Sl. sólarhring: 955
  • Sl. viku: 5986
  • Frá upphafi: 3188338

Annađ

  • Innlit í dag: 187
  • Innlit sl. viku: 5093
  • Gestir í dag: 186
  • IP-tölur í dag: 185

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Eldri fćrslur

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband