Ætlum við að uppfylla Parísarsamkomulagið?
Frumvarp um hálendisþjóðgarð nær yfir um 30% af flatarmáli landsins. Þessir 33.000 ferkílómetrar þjóðgarðs að viðbættum jaðarsvæðum munu hafa áhrif á virkjunarkosti en stærsti hluti raforkuframleiðslu landsins (tæplega 70%) er upprunninn innan marka fyrirhugaðs þjóðgarðs og þar liggur einnig stór hluti ónýttra endurnýjanlegra orkuauðlinda landsins.Stærð virkjunarkosta innan marka þjóðgarðsins nemur samtals 2.200 MW eða 79% af uppsettu raforkuafli á Íslandi. Hluta þeirrar orku, eða um 300 MW, þarf að nýta til að Íslendingar uppfylli Parísarsamkomulagið um loftslagsmál sem Íslendingar eru aðilar að.
300 MW þarf til að skipta út jarðefnaeldsneyti fyrir hreinan innlendan orkugjafa í samgöngum til að uppfylla Parísarsamkomulagið
600 MW þarf til að skipta út jarðefnaeldsneyti fyrir bílaflotann fyrir 2030
1.200 MW þarf fyrir full orkuskipti bíla, skipa og flugvéla innanlands fyrir 2030
Hvaða áhrif mun stofnun þjóðgarðs hafa?
Hugmyndin er að fyrirhugaður hálendisþjóðgarður verði flokkaður í verndarflokkun samkvæmt IUCN-verndarflokkunarkerfinu. Það kerfi útilokar hefðbundna orkuframleiðslu og tengingu nýrra virkjana með loftlínum. Einnig mun það útiloka styrkingu og endurnýjun á flutningskerfi raforku til framtíðar, innan hálendisþjóðgarðsins og áhrifasvæða hans. Þessar áætlanir munu loka á tækifæri framtíðarinnar.Sveitarstjórnir og bændur hafa hingað til séð um að vernda og græða miðhálendið. Í stjórn hálendisþjóðgarðs, sem ráðherra skipar, munu sitja 11 fulltrúar. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að ráðherra skipi níu fulltrúa í umdæmisráð sem fara með málefni rekstrarsvæða hálendisþjóðgarðsins. Rekstrarsvæðin verða 6 talsins. Þetta verða því 54 fulltrúar, auk 11 manna stjórnar. Það er fátt eðlilegt við það að 14 fulltrúar umhverfis- og útivistarsamtaka á höfuðborgarsvæðinu beri þessa ábyrgð enda ekki til þess kjörnir af fólkinu á svæðunum í beinum lýðræðislegum kosningum. Það er kannski tímanna tákn að umboðslaust fólk af malbikinu setji bændum og íbúum dreifbýlisins reglur um þeirra nánasta umhverfi. Fólkið sem hefur byggt afkomu sína á gæðum hálendisins og skapað þar tækifæri til atvinnulífs í ferðaþjónustu á betra skilið.
Í frumvarpinu hefur verið fellt brott ákvæði um að sveitarstjórnir verði bundnar af stjórnunar- og verndaráætlun þjóðgarðsins sem er meginstjórntæki þjóðgarðsins. Í stjórnunar- og verndaráætlun verður hins vegar að finna almenn skilyrði um atvinnustarfsemi innan þjóðgarðsins sem mun hafa áhrif á gerð atvinnustefnu og leyfisveitingar fyrir atvinnutengda starfsemi. Þannig þurfa allar ákvarðanir og athafnir innan þjóðgarðs að samræmast stjórnunar- og verndaráætlun. Ráðherra hefur farið mikinn í að tala um að virkjanakostir verði á skilgreindum jaðarsvæðum og ekki hluti hins friðlýsta svæðis. Stjórnunar- og verndaráætlun hálendisþjóðgarðsins mun hins vegar einnig ná til jaðarsvæða þjóðgarðsins þar sem gera má ráð fyrir orkunýtingu. Sökum nálægðar við þjóðgarðinn eru í frumvarpinu og í stjórnunar- og verndaráætlun þjóðgarðsins settir tilteknir skilmálar um umgengni á þessum jaðarsvæðum.
Alþjóðlegt mont?
Það virðist vera markmiðið með frumvarpinu að koma á fót stærsta þjóðgarði í Evrópu og slá þar með ryki í augu Rússa, sem eru nú með einn stærsta þjóðgarðinn sem þekur nærri 11% af öllu landinu. Ég velti því hins vegar fyrir mér hverju þjóðgarðurinn muni raunverulega skila fyrir þjóðarbúið, sér í lagi þar sem atvinnutækifærin innan marka hans verða takmörkuð. Þjóðgarðar eru að mínu mati mikilvægir fyrir verndun náttúrunnar, þó ekki sé nauðsynlegt að taka 30% landsins undir slíka starfsemi. Á það hefur verið bent að skynsamlegra hefði verið að sameina þau landsvæði á miðhálendinu sem þegar hafa verið skilgreind sem sérstök verndar- og friðlýst svæði undir einn hatt hálendisþjóðgarðs.Þjóðgarðarnir á Íslandi eru nú þrír. Í byrjun nóvember kynnti umhverfisráðherra áform um stofnun fjórða þjóðgarðsins á sunnanverðum Vestfjörðum. Þá eru friðlýst svæði og svæði sem njóta sérstakrar verndar í kringum 120 á landinu öllu (sjá töflu) og þeim fjölgar ört. Hugsunargangur og stjórnkerfi í frumvarpi um hálendisþjóðgarð sem nú hefur verið lagt fram á Alþingi gengur ekki upp. Það er hlutverk okkar að tryggja aðgengi framtíðarkynslóða að sjálfbærum endurnýjanlegum orkugjöfum, jafnt til heimilisþarfa og grænnar atvinnuuppbyggingar."
Sjálfstæðismenn geta alls ekki fallist á að útiloka nýtingu meirihluta virkjunarkosta landsins með stofnun þessa miðhálendisþjóðgarðs svo fáránleg hugmyndin er sem að baki skrautsýningarinnar er. Binda hendur komandi kynslóða í umhverfisfasisma fámenns sértrúarsöfnuðar um afturhald og eyðibyggðastefnu.
Það er leitt ef þessum ráðherra á að líðast að fórna meiri hagsmunum fyrir minni með því að hylla annars skynsama Alþingismenn til fylgis við þessar fáránlegu eyðimerkurhugmyndir.
Katrín Jakobsdóttir formaður VG gerði skynsamlega pólitískt vel í því að leysa þennan Gunnar frá ráðherradómi og afstýra vatnaskilum í ríkisstjórnarsamstarfinu.