Leita Ý frÚttum mbl.is

EES-┌relt ■ing!

┴ VÝsindavefnum er a­ finna nokkur atri­i sem vert er a­ staldra vi­. Ůar er viki­ a­ einni meginr÷ksemd a­eildarsinna a­ ßn a­ildar h÷fum vi­ engin ßhrif ß lagasetningar.

á" EES-samningurinn var upphaflega ger­ur milli tveggja jafnrÚtthßrra rÝkjablokka og bygg­ist ß gagnkvŠmum vi­skiptahagsmunum beggja a­ila. Um var a­ rŠ­a tˇlf rÝki ESB og sex EFTA-rÝki, me­ 30 milljˇnir Ýb˙a sem voru a­ auki langmikilvŠgasti marka­ur EvrˇpusambandsrÝkjanna. Eftir a­ brˇ­urpartur EFTA, AusturrÝki, Finnland og SvÝ■jˇ­, s÷­lu­u um yfir Ý ESB a­eins ßri eftir gildist÷ku EES-samningsins hefur vŠgi EFTA-rÝkjanna minnka­ t÷luvert og sÝfellt hefur or­i­ erfi­ara fyrir okkur ═slendinga a­ nß fram hagsmunamßlum okkar. N˙ eru a­eins ■rj˙ rÝki me­ 4,8 milljˇnir Ýb˙a eftir EFTA-megin hryggjar ß me­an a­ildarrÝki ESB eru or­in 25 talsins me­ 480 milljˇnir Ýb˙a. Formleg sta­a samningsins er ˇbreytt en pˇlitÝskt vŠgi EFTA-sto­arinnar hefur minnka­ miki­".

áSvo rembumst vi­ a­ halda ■vÝ fram a­ a­ildarvi­rŠ­urnar muni fŠra okkur fangi­ fullt af sÚrßkvŠ­um fyrir ═sland ■vÝ ESB sÚ svo miki­ Ý mun a­ eignast okkur.

á" Til a­ mynda haf­i ═sland Ý upphafi a­gang a­ fj÷lda nefnda sem undirb˙a lagasmÝ­ ESB sem sÝ­an gilda fyrir allan innri marka­inn. ┴ undanf÷rnum misserum vir­ist ESB hafa teki­ ■ß stefnubreytingu, me­vita­ e­a ˇme­vita­, a­ t˙lka samninginn ■r÷ngt. EES-rÝkjunum hefur Ý kj÷lfari­ veri­ meina­ur a­gangur a­ undirb˙ningsvinnu lagasmÝ­ar sem hefur leitt til ■ess a­ ═sland, Noregur og Liechtenstein hafa n˙ miklu minni m÷guleika ß a­ koma hagsmunamßlum sÝnum ß framfŠri heldur en ß fyrsta skei­i samningsins". ┴hrifagetan blasir vi­.

á" Til a­ mynda gekk ansi br÷suglega a­ tryggja stŠkkun EES samhli­a stŠkkun ESB. Ůa­ eykur enn ß vandrŠ­in a­ EES-samningurinn er n˙ rekinn ß lŠgra stigi en ß­ur innan stjˇrnsřslu ESB og svo vir­ist sem embŠttismenn sambandsins hafi misst ßhugann ß samstarfinu ■ˇtt ■eir ver­i augljˇslega a­ vir­a samningsskuldbindingar sÝnar".

áSem sagt EES er Ý litlum hßvegum haft innan stˇra ESB. ┴hrif ═slendinga eru vart mŠlanleg.

á" Evrˇpusambandi­ sjßlft hefur breyst miki­ frß ■vÝ EES-samningurinn var ger­ur en hann hefur ekki ■rˇast Ý takt vi­ ■Šr breytingar. EES-samningurinn byggist ß Rˇmarsßttmßlanum og ßkvŠ­i hans eru samhljˇ­a texta sßttmßlans eins og hann var ■egar vi­rŠ­um lauk. Frß ■eim tÝma hafa ■rÝr nřir sßttmßlar ESB liti­ dagsins ljˇs: Maastricht 1993, Amsterdam 1997 og Nice 2000. Me­ ■eim hafa or­i­ t÷luver­ar breytingar ß starfsemi og samstarfsgrunni EvrˇpusambandsrÝkjanna sem hefur bŠ­i or­i­ nßnara og samstarfssvi­um veri­ fj÷lga­. FramkvŠmdastjˇrn ESB ß samkvŠmt EES-samningnum a­ tala mßli EFTA-rÝkjanna innan stofnana ESB en sÝ­an samningurinn var ger­ur hefur verulega dregi­ ˙r v÷ldum hennar. Auki­ vŠgi Evrˇpu■ingsins og Rß­herrarß­sins hefur or­i­ til ■ess a­ erfi­ara reynist a­ fß framkvŠmdastjˇrnina til a­ tala mßli EES-rÝkjanna gagnvart rß­inu og a­ildarrÝkjunum ■ar sem h˙n ■arf a­ hafa meira fyrir ■vÝ en ß­ur a­ halda til streitu eigin sjˇnarmi­um og ßhersluatri­um. Hefur ■a­ ■rengt verulega a­ m÷guleikum EES-rÝkjanna til a­ hafa ßhrif ß Evrˇpul÷ggj÷fina sem ■ˇ gildir ß ÷llu EES-svŠ­inu eftir sem ß­urá ".

á"á FŠra mß r÷k fyrir ■vÝ a­ EES-samningurinn falli or­i­ illa a­ breyttum stofnanaramma ESB. Aukin krafa um lř­rŠ­i, gegnsŠi og einsleitni gerir ■a­ a­ verkum a­ embŠttismannasamningur eins og EES fŠr minna vŠgi en ß­ur. Af ofangreindu mß fullyr­a a­ vŠgi samningsins hafi minnka­ og a­ hann nßi ekki lengur me­ fullnŠgjandi hŠtti yfir samstarf EES-rÝkjanna og ESB. Ůrˇunin hefur um lei­ fŠrt EES-rÝkin meira ˙t ß hli­arlÝnuna Ý evrˇpsku samstarfi ".

áOg enn er hnykkt ß:

á" FrumkvŠ­i og lokaßkv÷r­un um innlei­ingar lagasetninga er Ý auknum mŠli komi­ ß Evrˇpuvettvanginn og fß svi­ samfÚlagsins eru undanskilin. ┴ sumum ■eirra eins og Ý umhverfismßlum og matvŠlaeftirliti er nŠr ÷ll lagasetning sem tekur gildi ß ═slandi Ý h÷ndum embŠttismanna og fulltr˙a annarra rÝkja Ý BrŘssel en ekki Ý h÷ndum lř­rŠ­islega kj÷rinna fulltr˙a ß ═slandi. Borgarar ESB hafa jafnframt margvÝslegar lei­ir til a­ koma sjˇnarmi­um sÝnum ß framfŠri sem Ýslenskir borgarar hafa ekki en ßkvar­anir Ý stofnunum ESB byggja ß fj÷l■Šttu samrß­i vi­ sÚrfrŠ­inga, stjˇrnmßlamenn og hagsmunaa­ila Ý a­ildarrÝkjunum ".

áHßskˇlasamfÚlagi­ setur ■essa fullyr­ingu fram ßn ■ess a­ fŠra nein haldbŠr r÷k fyrir mßli sÝnu:

á" Fullyrt er a­ samningurinn hafi stu­la­ a­ auknum st÷­ugleika Ý efnahagslÝfinu og leitt bŠ­i til aukins frjßlsrŠ­is og n˙tÝmalegri stjˇrnunarhßtta. Hann hefur einnig veri­ ein helsta lÝfŠ­ ═slands Ý al■jˇ­asamvinnu. Til a­ mynda hefur a­gangur a­ m÷rku­um ESB stˇraukist og ■ßtttaka Ý samstarfsߊtlunum ESB, svo sem ß svi­i vÝsinda, menntamßla og menningarmßla, hefur skila­ umtalsver­u fjßrmagni og ■ekkingu inn Ý Ýslenskt ■jˇ­fÚlag. Til a­ mynda fengu Ýslenskir athafnamenn a­ reyna sig Ý evrˇpsku atvinnulÝfi og vÝsindamenn hÚr ß landi komust Ý mun betri tengsl vi­ a­ra evrˇpska frŠ­imenn svo eitthva­ sÚ nefnt ".

áËmˇtmŠlt er a­ Ýslenskir bankamenn reyndu fyrir sÚr fyrir hruni­ Ý evrˇpsku atvinnulÝfi. Ës÷nnu­ er fullyr­ingin um betri tengsl vÝsindamanna vi­ evrˇpska frŠ­imenn enda varla hŠgt a­ ■akka EES fyrir Google og neti­.

á" Samningurinn felur Ý sÚr frjßls ■jˇnustuvi­skipti, fjßrmagnsvi­skipti og vi­skipti me­ i­nvarning, og jafnframt frjßlsan atvinnu- og b˙seturÚtt alls sta­ar ß svŠ­inu. Er ■etta stundum nefnt fjˇrfrelsi. Enn fremur eru Ý samningnum ßkvŠ­i um samvinnu Ý fÚlagsmßlum, neytendamßlum, jafnrÚttismßlum, rannsˇknum og ■rˇun, menntamßlum og umhverfismßlum. Ůegar samningurinn tˇk gildi hÚr ß landi sam■ykktu Ýslensk stjˇrnv÷ld um lei­ a­ taka upp Ý Ýslenskan rÚtt nŠr allar ■Šr vi­skiptareglur sem giltu ß evrˇpskum m÷rku­um. ═ samningnum felast ■vÝ ekki a­eins frjßls vi­skipti og sameiginleg rÚttindi heldur einnig a­ vissu marki sameiginlegar reglur ß řmsum svi­um til a­ tryggja sanngjarna samkeppni Ý vi­skiptum, neytendavernd, vernd umhverfisins, fÚlagsleg rÚttindi og svo framvegis ".

áHvernig er sta­an me­ fjˇrfrelsi­ ß ═slandi um ■essar mundir eftir a­ ═slendingar fengu a­ reyna sig?

áŮa­ ■arf lÝklega ekki a­ endurtaka a­ ■a­ er ■jˇnustan og atvinnu-og b˙seturÚtturinn sem hÚr er fyrir hendi. I­nvarningur eins og makrÝlafur­ir eru ßlÝka vi­skiptafrjßlsar og hvalaafur­ir og flest er einoka­ Ý ESB af stˇrum bl÷kkum.Landi­ er opi­ fyrir hva­a ruslaralř­ sem er en vi­ getum ekkert fari­ nema til EFTA-rÝkisins Noregs vegna atvinnuleysis allsta­ar Ý ESB.

áVÝsindavefurinn telur sem meginforsendu erfi­leikanna n˙tildags vera:

á" Mestu munar a­ Evrˇpusambandi­ (ESB) hefur breyst miki­ frß ■vÝ EES-samningurinn var ger­ur og innganga tÝu nřrra rÝkja Ý Mi­- og Austur-Evrˇpu Ý ESB markar nřtt upphaf Ý evrˇpsku samstarfi "

áŮa­ er verkurinn vi­ ■enna VÝsindavef Hßskˇlans sem Úg get varla sÚ­ a­ miki­ anna­ en ˙tib˙ frß Samfylkingunni og ßrˇ­ursarmur. ESB er bandalag ■rˇunarrÝkja sem vi­ eigum ekkert sameiginlegt me­. Vi­ erum miklu betur st÷dd en me­altali­ ■ar.

áHßskˇlafˇlki­ matar stjˇrnmßlamenn samtÝmans ß rangupplřsingum og ˇr÷kstuddum fullyr­ingum um eitthva­ ßgŠti sem er ekki eins og ■a­ segir vegna breyttra a­stŠ­na. Ver­a ═slendingar ekki a­ fara a­ gera kr÷fur til ■ess um breytt og betri vinnubr÷g­ Ý me­h÷ndlun sta­reynda?

áMÝn ni­ursta­a sveigist meira Ý ■essa ßtt sem lengra frß lÝ­ur: Vi­ eigum ekkert me­ ■ennan EES samning og Schengen lengur a­ gera anna­ en a­ segja honum upp. Standa ß eigin fˇtum hÚ­an Ý frß og versla Ý austur og vestur eins og okkur lystir.

áESB var aldrei anna­ en tollabandalag gegn umheiminum. Ůar h÷fum vi­ ekkert a­ kaupa.

áEES er ˙relt ■ing.


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 Smßmynd: Gunnar Hei­arsson

Ůegar tveir e­a fleiri a­ilar gera me­ sÚr samning, hlřtur sß samningur a­ gilda ■ar til annar a­ilinn segir honum upp. Allt sem ■essir a­ilarásem a­ samningnum standa, sÝ­arágera og snertir ■ann samning, hlřtur a­ ver­a a­ falla a­ honum. Annar a­ilinn getur ekki upp ß sitt einsdŠmi ßkve­i­ einhverjar breytingar hjß sÚr, sem breytir grundvelli ■ess samnings sem ß­ur haf­i veri­ ger­ur.

N˙ hefur ESB ekki sagt upp EES samningnum og ■vÝ hlřtur ■a­ samband a­ ver­a a­ haga ÷llum sÝnum ger­um samkvŠmt honum. Ef ■eir sßttmßlar sem sambandi­ hefur gert hjß sÚr skarast vi­ EES samninginn, hlřtur sambandi­ a­ laga ■au mist÷k sÝn. Varla er Štlast til ■ess a­ hinn a­ilinn breyti hjß sÚr, til a­ falla a­ ■eirri breyttu mynd sem or­i­ hefur ß samningnum. Ůa­ hlřtur a­ ■Ý­a uppt÷ku samningsins og breytinga ß honum. Ekki hefur veri­ fari­ fram ß slÝka uppt÷ku og ■vÝ er ■a­ uppß ESB a­ laga til hjß sÚr svo samningnum ver­i framfylgt!

Ůa­ er magna­ ef fˇlk ßttar sig ekki ß e­li samninga, ßttar sig ekki ß a­ sß samningur sem skrifa­ er undir gildir ■ar til samkomulag samningsa­ila um breytingu nŠr fram.

Ůa­ er skelfilegt a­ vita a­ ■Šr tilvÝsanir sem ■˙ setur hÚr fyrir ofan, Halldˇr, skuli flestar vera frß frŠ­amannasamfÚlaginu. Svona skřringar vŠru ekki undarlegar frß ßkve­num stjˇrnmßlam÷nnum, en ■egar frŠ­imenn telja ■a­ sjßlfsagt mßl a­ samningur geti nßnast gufa­ upp vegna a­ger­a annars a­ila hans, ßn ■ess a­ hinn a­ilinn fßi nokku­ a­ gert, er ekki beinlÝnis traustvekjandi og ekki merki ■ess a­ hŠgt sÚ a­ taka or­ ■essarar stÚttar sem einhvern sannleik.

Gunnar Hei­arsson, 28.12.2012 kl. 09:29

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (9.5.): 791
  • Sl. sˇlarhring: 977
  • Sl. viku: 6272
  • Frß upphafi: 3189459

Anna­

  • Innlit Ý dag: 691
  • Innlit sl. viku: 5383
  • Gestir Ý dag: 592
  • IP-t÷lur Ý dag: 571

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Eldri fŠrslur

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband