Leita frttum mbl.is

Alltaf m f anna skip

og anna fruneyti.Svo orti Hannes Hafstein.

Hefi ekki veri skilegra hj essum athafnamnnum sem tla a n prbnir a setja stofn ntt lggjaldaflugflag milljararstum Skla Mogensen, a kaupa frekar ntt hlutaf Icelandair? Reyna a efla eitt flugflag sta ess a byrja nrri niurboavitleysu? Nei s lei er helst aldrei farin. a er Egi sem er framr llu ru.

Og svo kemur Ballarin byssubraskari eftir til a fullkomna a a slendingar sitja hugsanlega uppi me ekkert flugflag.

Nei a er svo gaman a vera bigshot egar enginn hrgull er a f flugvlar bara me v a skrifa undir.Og safna upp skuldum hj llum viskiptaailum eins og Isavia og smrri spmnnum.

Menn gleyma v yfirleitt a aalvandamli rekstri er alltaf lausafjrmagni og a tapa ekki rekstrinum. Hver og hver og vill koma me milljar etta? rugglega enginn sem hann sjlfur.

A reka eitthva skynsamlega geta margir mealsnotrir og hagring er yfirleitt eitthva sem heitir almenn skynsemi en ekki tfrabrg manna me eitthva hsklaprf.

a eru yfirleitt bara tveir naglar rekstri sem heita inn og t. Skli hafi meira tnaglanum en inn og v fr sem fr a a vantai vst 5000 kall hvern farmia sem munar heilu helvti egar margir koma saman.

Og Icelandair tapai auvita skelfilega vegna ess a Skli lkkai stugt fargjldin sem flagi verur a reyna a skrapa inn af nverandi faregum mean hli er.

En a er samt hvergi neinn frr hdegisverur boi sagi Milton Friedmann og allur rekstur samkeppni er stugur bardagi og sltur mnnum upp til agna fyrr ea sar.

N lggjaldaflugflg fara rugglega hausinn og valda llum mldu tjni.a er bara spurning um gjalddagann og hver lifir af v alltaf m f nnur skip og nnur fruneyti.


Styrmir ltur blekkjast

og gengur grtkrinn yfir lttu konunni:

Hann segir:

"Sagan endurtekur sig aftur og aftur. Almennum borgurummisburhvernigopinberar stofnanirstanda a brottvsun flks, sem hr hefur leita sr skjls. Forstumenn eirra stofnana koma fram og tskra a llum svonefndumverklagsreglumhafi veri fylgt.

Hver ea hverjir tli setji r?

Og ef ljs koma augljsgt verklagsreglum er lofa samtlum um a bta ar r.

En a er jafn vst og nokku getur veri a ml hinnar barnshafandi albnsku konu, sem vaki hefur reii meal almenningsverur ekki hi sasta sinnar tegundar.

a er eitthva strkostlega miki a rekstri slenzka stjrnkerfisins mrgum svium ess.

Hvernig vri n a rkisstjrnin sjlf horfist augu vi ann vanda,sem rherrar ekkja reianlega betur en allir arirog hefjirttka endurhfinguess kerfis, sem snr m.a. a vhvernig a upplifir sjlft sig.

Stjrnkerfi okkar arf augljslega a lra upp ntt a v er tla a veitajnustu.

Vldin eru annars staar - hj Alingi."

g held a Styrmir fari nna miklu offari og lti stjrnast af tilfinningum en ekki venjulegri rkhyggju.

g held v fram a flki hafi lka betur heldur en verr a konan var flutt r landi. Dekri vi hlisleiendurnaer lngu gengi fram af flki.

etta li kemur hinga ekki neinum gfugum tilgangi, a er miklu fremur a leita a betra lfi en a sem a er a fara fr og gerir sr upp vesaldmtil a kra t sam hj flki sem a athuguu mli ltur blekkjast.

essi kona tlai sr augljslega a fa barni sitt hr landi og skapa v annig rkisborgarartt og henni lka og skyldulii.

Eigum vi a bja allar lttar konur velkomnar hinga? a er sjlfsagt stefna NoBorders og Sororsar en a er ekki mn stefna, sem vil fara sparlega me veitingu rkisborgararttar vegna ess a hann er takmrku aulind og ber a fara me sjlfbran htt sem nnur gi landsins.

a Styrmir lti blekkjast geri g a ekki.


Yfirvld stu sig

og spuu lttu albnsku konunni burt. Hn flaug hinga fyrir fum vikum og tlai augsnilega a taka slendinga gslingu me v a ala barn hrlendis til a komast okkar framfri.

N ttist hn ekki geta flogi burt vegna skyndilegra stokerfisvandamla. fylgd me henni var maur og barn sem ekki er vita me vissu hvernig tengist henni.

Kommatittirnir Alingi, biskupan og hagsmunalgfringurinn risu upp afturfturna hneykslun fyrir mlinu og blsu sig t hneykslun.

Lklega er meirihluti jarinnar hlynntur v a vsa hlisleitendum sem umsvifalausast r landi enda eiga eir engin erindi hinga hafandi komi fyrst til annarra Schengen landa. eim m v umsvifalaust vsa t landi grundvelli reglugera. Enda bum vi ekki a koma hinga og fstir okkar kra sig um komu eirra enda gagnlegt erindi fyrir okkar j vands.

Siair tlendingar svipuu menningarstigiog vi eru auvita velkomnir hinga til a vinna enda kemur einn slkur hverjum klukkutma.En flk af rum menningarheimum sem jafnvel aldrei hefur stunda reglubundna vinnu hinga ekkert erindi.

Yfirvld stu sig essu mli a minnsta kosti.


rlgin elta

"Fate is the Hunter" eftir Ernest Kellogg Gann flugstjra er fyrir mig grpandi bk og s besta sem g hef lesi um flug. Svo snn frsgn af vintrum, skelfingunni, samferamnnunum og tilviljunum sem skilja milli lfs og daua sem hfundurinn upplifir fr v fyrir heimsstri seinna og fram yfir Kreustri ferum snum um heim allan.

Ef til vill hafa fir lesendur essa bloggs huga a frast um verld flugsins. En ef svo vildi til er essi bk ess viri a lesa sem sanna lsingu eim hetjuskap og hugleysi sem br me okkur llum. Hn tekur a vsu miki af rmantkinni gagnvart fluginu sem ungur maur gekkme gamla daga og setur hann niur jrina me llum eim fullkomleika manna sem ar er a finna.

Sors est sua quique ferenda sgu Rmverjarnir gmlu. rlgin elta og enginn fr umfli au.


Stytting framhaldssklans

var misrin a mnu viti.

a er ekki hfuatrii a keyra gegn um nmsefni yfirhraa. a kemur anna til svo sem almennurroski.

g mtti ekki vera deginum yngri egar g kom til zkalands fyrir margt lngu, tplega tvtugur milungsstdent. Ef g hefi veri betur gefinn hefi etta kannski veri lagi. En svo var ekki g hafi slampast etta.

g held a skunni veiti ekki af essu eina ri 5. bekk sem var til vibtar daga. Framhaldssklinn mtti ekki vera deginum styttri daga og blndun bekki var aan af vitlausari.


Gunnar Rgnvaldsson hugleiir

jrki og tilvist ess. Hann segir m.a.:

"Engin rkisstjrn, rkisvald ea rkisstofnun neins staar, hefur algera lgsgu yfir j sinni.

Fullt af rkisborgurum slensku jarinnar og allra annarra ja lka eru bsettir lgsgu erlends rkis sem rur yfir eim; sem rur hva eir mega, og mega ekki gera og segja v rki.

annig er a einnig me tlendinga sem eru hr landi. a a minnsta kosti a vera annig. eir eru lgsgu jrkis okkar slendinga og vera a haga sr samrmi vi a, og fylgja og taka upp sii okkar, reglur og ar me tr, ef eir tla a vera hr til frambar, ea hljta verra af.

S etta ekki gert httir jrki slendinga og allra annarra ja lka a vera til, og sta ess munu erlend rki ea aljlegt sovtrki ra yfir llum slendingum hvar sem eir finnast, og llum rum jum jarar lka.

annig a hin daufdda og gerrislega hugmynd um a stofnanir, og til dmis einnig trarstofnanir skyldra ja, su jafn rtthar og okkar eigin kristna jkirkja er okkar eigin landi, er jafngildi ess a segja; gjri svo vel og traki jrki slendinga hel, brenni slendingasgur, Biblu hennar og tungu bli og a llu v veri annig me t og tma alfari stjrna fr til dmis Mekka, Rm, Kreml, Peking, IMF ea v sem enn verra er;Sameinuu junum, sem ori er frnlegt nafn n-egar rotinni stofnun byggingu sem hsir sem betur fer algerlega sameinaar jir, og sem vonandi vera sameinaar um aldur og fi, v annars brst helvti jru t

a sem g er a segja er etta:

rkisvald br ekki til j, og a getur heldur ekki haldi j saman.

ess vegna koma flestir slendingar aftur heim ea a minnsta langar mjg oft til a koma aftur heim.

En eir koma ekki aftur heim bara vegna ess a hr s hver sem er annar jafn rtthr og slendingur. Nei eir koma heim af v a eir eru slendingar. Og annig er a me flestar arar jir lka, nema r jir sem hata sovtrki arna heima, og yfirgefa a v fyrir fullt og allt og sna aldrei til baka, nema a a falli..."

When in Rome, do as the Romans.

Lst slenskum gestum Rhyad a smna spmanninn ea flagga rum trartknum? g held a engir reyni a sem ykir vnt um lftruna. En hr?

Eigum a bijast afskunar v a hr su fleiri kirkjur en moskur ea Bddahof?

Af hverju orum vi ekki a vera slendingar er eiginlega a sem mr finnst a Gunnar Rgnvaldsson komi mr til a hugleia me mr.


Afrekaskr rkisstjrnarinnar

tekur Bolli Hinsson hagfringur saman Frttablai Helga dag. Bolli tekur saman eftirfarandi punkta:

"n Rkisstjrnin hyggst veikja Samkeppniseftirliti ann veg a eftirleiis geti fyrirtki meti sjlf hvort samkeppni milli eirra s ng

n Samkeppniseftirliti mun ekki f a skjta mlum til dmstla heldur munu fyrirtkin eiga sasta ori (eins og egar tgerir lta eigin vigtun afla gilda um a magn sem r koma me a landi, ekki a sem hafnarvogin vigtai. N vilja fleiri fyrirtki f a njta sama sjlfdmis.)

n Rkisstjrnin hyggst lkka erfafjrskatt

n Rkisstjrnin hyggst koma ft jarsji fyrir arinn af aulindum jarinnar, en arurinn af sjvartvegsaulindinni er ekki hafur me (eins og rkisstjrnin telji fiskimiin ekki meal eigna jarinnar, sem henni beri a hafa neinn ar af.)

n jarsjinn san a fela einkafyrirtkjum ( bor vi Gamma) a vaxta sta Selabankans sem hefur boist til a taka a a sr svipaan htt og gert er Noregi.

etta eru nokkur eirra mla sem rkisstjrn undir forystu Vinstri grnna hyggst berjast fyrir Alingi.

Orkupakkanum hafa au egar n gegn, pakka sem au hefu veri algjrlega mtfallin ef au hefu ekki veri rkisstjrn.

htarstundum flokksstarfi Vinstri grnna eru hins vegar talin upp afrek eirra rkisstjrnarsamstarfinu.

Upptalning VG rangri er besta falli almennar yfirlsingar um nttruvernd og loftslagsml og eingngu mlaflokkum sem nr allir eru sammla um.

tla m a mlefnin sem talin eru upp hr byrjun strddu gegn eim grundvallarsjnarmium sem VG segist standa fyrir ori kvenu a.m.k.

Vi myndun rkisstjrnarinnar greindi nverandi forseti AS, sem er fyrrverandi frammaur VG, fr v hvert hn teldi a yri hlutskipti VG rkisstjrninni. Svo virist sem forsp hennar s n egar orin a hrnsorum."

Freistandi er a titaka nokkra punkta vibt:

n. Sjklingar eru sendir ferfalt drari liskiptaagerir erlendis en hgt er a framkvma hr heima.

n. Kolefnisskattar vinstristjrnar Steingrms og J+hnnu munu hafa ferfaldast um nsu ramt.

n. Fyrirhuga er a leggja sorpurunargjald almenning ESB banni urun sorps eftir ratug.

n. Fjrmagnstekjuskattur hefur veri strhkkaur.

n. Efnamenn greia engin gjld fyrir dra rafbla sna.

n. Auka kaup grnum skuldabrfum lfeyrissja.

n. eir segja okkur a sykurskattur s a besta fyrir okkar heilsu.

etta er hluti af afrekaskr rkissjrnarinnar sem margir vonuu a myndi efla lfskjr almennings og sjlfsti jarinar.


Skattheimta dellu

eru kolefnisgjldin. Svo segir leiara Morgunblasins:

"Skatt skal greia rkissj af eldsneyti sem inniheldur kolefni af jarefnauppruna og nota er fljtandi ea loftkenndu formi ea inaarferlum annig a s notkun leii til losunar koltvsrings andrmslofti, eins og a er svo lipurlega ora lgum um umhverfis- og aulindaskatta. essi skattur er kallaur kolefnisgjald og er lagur a sem almennt er kalla bensn, dsilola og sambrilegt eldsneyti.

Yfirlstur tilgangur me essum skatti er a draga r tblstri grurhsalofttegunda. Hvergi er sagt ea viurkennt a tilgangur skattsins s a auka almennt skattbyri hr landi, en bendir mislegt til ess a a s a minnsta hluti af tilgangi skattsins.

Skatturinn var lgfestur undir rslok 2009, eirri hrinu skattahkkana sem vinstristjrnin alrmda st fyrir, og vekur a eitt efasemdir um a tilgangurinn hafi eingngu veri gfugur.

a sem svo styur vi slkar efasemdir er linnultil hkkun skattsins allar gtur san, eins og sj m lnuriti umsgn Samtaka fyrirtkja sjvartvegi, SFS, vi frumvarp nokkurra ingmanna um frdrtt fr tekjuskatti vegna kolefnisjfnunar. Lnuriti snir a janar nstkomandi mun kolefnisskatturinn hafa nr fjrfaldast fr v a hann var fyrst lagur , en 10% hkkun hans er yfirvofandi um ramt.

etta er r llu samrmi vi verlagsrun, v sama tma hefur verlag hkka um rijung. etta er lka r samrmi vi ara run skattheimtu, v ef a kolefnisskatturinn hefi veri lagur eim tilgangi einum a draga r tblstri grurhsalofttegunda hefu arir skattar vitaskuld veri lkkair til samrmis. v fer fjarri a a hafi veri gert.

Anna umhugsunarvert athugasemdum SFS er a fyrirtki sjvartvegi hafa fr v a kolefnisskatturinn var lagur greitt til rkisins rflega tu milljara krna grundvelli essa skatts, sem er langt umfram hlutdeild sjvartvegsins olunotkun hr landi. umsgn SFS er einnig bent a olunotkun sjvartvegi hafi sustu remur ratugum nr helmingast, sem er grarlegur rangur og stafar a verulegu leyti af fjrfestingum njum skipum og nrri tkni. En eins og SFS benda dregur kolefnisgjaldi og nnur gjld r mguleikum fyrirtkja til fjrfestinga og hefur verfug hrif slensk sjvartvegsfyrirtki v au hkka kostna eirra umfram a sem erlendir samkeppnisailar ba vi.

a dregur me beinum htti r samkeppnishfni, sr lagi egar liti er til ess a 98% og rflega a af slensku sjvarfangi er selt aljlegum markai. eim markai geta slensk fyrirtki, skum smar, ekki frt kostnaarhkkanir heima fyrir t ver afura. etta skiptir miklu fyrir essa atvinnugrein og er anna dmi hitt dmi er srskattur sem ber nafni veiileyfagjald um srstakar lgur sem slenskur sjvartvegur arf a ola og draga r samkeppnishfni hans aljlegum mrkuum.

egar aljaflug er annars vegar er teki tillit til eirrar stareyndar a ar er keppt aljlegum markai og er millilandaflug utan vi kolefnisbkhald einstakra rkja.

Vri ekki elilegt a einnig vri teki tillit til annarra atvinnugreina sem eiga aljlegri samkeppni?

athugasemdum SFS eru gerar tvr tillgur um rbtur. nnur snr a eirri 10% hkkun kolefnisgjaldsins sem vofir yfir um ramtin og lagt er til a hn veri endurskou. Full sta er til ess, enda hefur hkkunin veri r llu hfi linum rum.

Hin tillagan er a sjvartvegur, samt rum tflutningsgreinum, veri undaneginn greislu kolefnisgjalds og stjrnvld gangi til virna vi fyrirtki sjvartvegi um hvernig kolefnisjafna megi slenskan sjvartveg heild, n ess a draga r samkeppnishfni atvinnugreinarinnar.

Miklu skiptir a stjrnvld hlusti bendingar fr atvinnulfinu egar kemur a skattheimtu, ekki sst egar um er a ra fyrirtki aljlegri samkeppni sem sta hflegri skattheimtu hr landi sem skaar au erlendum mrkuum.

a sland s eyja Norur-Atlantshafi er a ekki eyland aljlegum viskiptum og aljlegri samkeppni. ar ntur sland ekki forskots vegna smar ea fjarlgar og slenskt atvinnulf m ekki vi v a slensk stjrnvld skattleggi a srstaklega, hvorki nafni umhverfisverndar ea annars."

Kolefnisgjald er furulegt hugtak. Allt kolefni jrinni hefur einhvern tmann veri bundi srefni sem CO2. Kolefni er byggingarefni lfsins. n ess er ekkert lf.

CO2 innihald lofthjp jarar, 400ustu hlutar af milljn hefur ekki veri lgri 600 milljnir ra.

Upp r Ktlugg nna stgur jafn miki af CO2 hverju ri og allir slendingar losa me atvinnulfi snu. Og Katla er bara eitt sofandi eldfjall af mrgum slandi. Hver a borga kolefnisgjaldi af Ktlu? Ea Heklu, Eyjafjallajkli og Holuhrauni?

Og sem essi della s ekki ng, stulum vi a hungursney Afrku me v a framleia lfrnt orkuminna blndunarefni bensni okkar r mas sem ekki veur a mat handa hungruum.etta flytjum vi inn fyrir milljara til a gera bensni okkar verra og drara fyrir okkar minnstu brur.

Og forstisrherra okkar, sem sat vinstri stjrninni sem byrjai dellunni 2009, krefst ess a essi ml su sett forgang og lfeyrissjirnir okkar kaupi grn skuldabrf aljlegra skuggabaldra, sem vntanlega hafa srstu a vera ekki borgu til baka venjulegan htt.

O Santa Simplicita sagi Bruno blinu. 700 vsindamenn hafa komist a eirri niurstu a engin hamfarahlnun s a eiga sr sta. Katrn Jakobsdttir, Grta Thunberg og 40.000 fflin hans AlGore fr Pars su villigtum me snar kenningar.

Skattheimta dellu er yfirmtaleg heimska sem flk ekki a lta yfir sig ganga athugasemdalaust.


Samr vi grasrtina?

er eitthva sem Sjlfstismenn hafa velt fyrir sr nokkurn tma. Forysta flokksins virist ekki telja etta atrii skipta miklu mli heldurskuli forystan hafa forystuna og grasrtin sna sig a henni.

Birgir rmannsson hefur mjg fari fyrir essum skilningi og arir minni spmenn teki undir

Styrmir Gunnarsson hefur velt essu fyrir sr og hann skrifar svo dag:

"rds Kolbrn Reykfjr Gylfadttir, varaformaurSjlfstisflokksinsog rherra, skrifar mjg athyglisvera grein Morgunblain um helgina umsamskipti kynslanname tilvsun Obama. lok greinar sinnar segir hn:

" liinni viku var g gestur sund manna rstefnu Londonme ungum einstaklingum sem ykja skara fram r snu svii. ar var g vr vi dlitla tilhneigingu til aafskrifaa sem au eldri hafa fram a fra. a vihorf er skylt eim tilhneigingum, semObamavar a spyrna vi. g sagi rstefnunni og endurtek hr a vi eigumekkia stilla essu upp, semtkum kynsla. Vi verum a hafa asamtal. Samtal, sem einkennist afgagnkvmri aumkt og viringu."

etta er rtt hjrdsi Kolbrn.

En vaknar essi spurning:

Hafa etta verivibrgforystusveitarSjlfstisflokksinssustu misseri vegna lkra skoana innan flokksins um orkupakka 3?

Upplifunmargra sjlfstismanna, sem starfa hafa innanOrkunnarokkar-og rtt a veita v eftirtekt a ar er fer kjarninn forystulii hverfaflaga flokksins Reykjavk- er s a eir hafi hloti skammir fyrir.

au samtl, sem fari hafa fram vi forystusveit flokksins hafa veri a eirra frumkvi, .e. forystumanna hverfaflaganna, en a mjg litlu leyti a frumkvi forystusveitarinnar ingi.

N hefur essi hpur, aallega r hverfaflgunum, ska eftirsamykki mistjrnarme tilvsun skipulagsreglur, vi stofnunflags sjlfstismanna um fullveldisml.

Fyrstu vibrg vi eirri sk benda til ess a til standi abreyta skipulagsreglunumtil a koma veg fyrir slka flagsstofnun!

Tplega geta slk vibrg flokkast undir "samtal", semeinkennist af "gagnkvmri aumkt og viringu".

g f ekki anna s en a Styrmir velti essum innri mlum Sjlfstisflokksins fyrir sr og hafi af eim hyggjur eins og fleiri. r hyggjur virast ekki n langt inn mistjrn flokksins sem virist ekkert athugavert sj vi a skeyta engu um raddir flokksmanna einstku mlum. Hn virist hafa bilandi tr eigin skeikulleika.

Hugsanlega endurspeglastetta gengi flokksins skoanaknnunum sem virist samt ekki hafa hrif langt inn Valhll.

En hvernig eiga stjrnmlaflokkar a starfa? a hugsa um grasrt eirra ea eiga eir a lta yfirvaldi hins innblsna leitoga eins og mrg dmi eru um hvert leiir?


Hvernig vri a lesa Morgunblai?

dag. ar eru gar greinar sem eiga erindi til flks.

Afturganga vinstristjrnarinnar Eftir Gstaf Adolf Sklason.

Svj, hver hefi tra essu?

Ingibjrg Gsladttir

Snsk stjrnvld hafa stjrna innfddum me harri hendi en lti innflytjendur afskiptalausa. Er kominn tmi breytingar? Hfundur starfar vi umnnun aldrara.

Evrpusambandsaild vri heillasporEftir Einar S. Hlfdnarson

Allt eru etta mikil umhugsunarefni um brn mlefni.

a borgar sig yfirleitt a lesa Morgunblai held g.


Beint lri

er slinnhj eim sem stu stjrnlagarsskrpinu snum tma og skiluu eim brklega langhundi fr sr sem eir ekki skilja san a enginn vildi gera neitt me augljst s rum eneim sjlfum.

En orvaldur skrifar sinn pistil Frttablai a vanda dag,sem hann hltur a f greitt vel fyrir fr Hafskips-Helga.

g auvita las etta til ess a sa mig upp. En aldrei essu vant skrifar orvaldur frlegagrein og fulla af frleik sem erindi til okkar og ekki hva szttil eirra me beinalrisheilkenni. a sli auvita t fyrir honum lok greinarinnar hefbundinn htt.

orvaldur skrifar svo:(ar sem ungt flk les ekki Frttablai samkv. knnunum en kannski frekar etta blogg)

"San Francisco Bandarska stjrnarskrin fr 1787 smar trausta umgjr utan um fulltralri ar sem kjsendur velja sr fulltra til a semja og stafesta lg.

Hfundar skjalsins tortryggu beint, .e. millilialaust lri og tldu v ruggast a halda kjsendum hfilegri fjarlg fr lagasetningu. Valdmrkin og mtvgi (e. checks and balances) sem renna eins og rauur rur gegn um bandarsku stjrnarskrna vara innbyris samskipti valdttanna riggja n ess a hleypa almenningi a. Mgurinn getur veri of hrifnmur, skrifai einn hfundurinn.
Hann gtti ess ekki a s flki of hrifnmt til a setja sr lg er a vntanlega einnig of hrifnmt til a velja sr fulltra til a semja lgin.

Hva sem v lur hafa Bandarkjamenn aldrei haldi jaratkvagreislur landsvsu. eir sitja enn uppi me kjrr (e. electoral college) sem ks forseta landsins fyrir hnd kjsenda frekar en a afli atkva landsvsu s leyft a ra rslitum.

tvennum af fimm forsetakosningum fr aldamtum, 2000 og 2016, var sigurinn hafur af eim frambjanda sem hlaut f lest atkvi landsvsu. Lri gengur vi staf.

Fylkin hafa mrg kosi a hafa annan htt skipan lrisins en alrkisstjrnin. Almennar atkvagreislur tkast 23 fylkjum landsins af 50 og hafa veri haldnar hundraatali fr 1904, oftast Oregon og Kalifornu. ar hefur bunum lengi tt fara bezt a blanda saman fulltralri og beinu lri. Meiri hluti Bandarkjamanna br vi slka blndu.

Suur-Dakta var fyrst til a taka upp kvi um beint lri stjrnarskr fylkisins 1898 og 21 rki til vibtar geri slkt hi sama fram til 1918, . m. Kaliforna 1911. a r breyttu Kalifornubar stjrnarskr sinni fr 1849 gagngert til a opna fyrir beint lri einkum vegna almennrar ngju me spillingu og tpileg hrif srhagsmunahpa fylkisinginu. Kalifornu voru haldnar almennar atkvagreislur fylkisvsu fjra hvern mnu a mealtali 1911-2000 einu sinni til a svipta kjrinn fulltra embtti eins og Gray Davis rkisstjri mtti una 2003, oftar til a stafesta lg fylkisingsins ea synja eim stafestingar lkt og slendingar hafa gert rgang, en oftast til a leggja til breytingar stjrnarskr fylkisins.

Hvort heldur fylkisingi ea kjsendur sjlfir geta tt frumkvi a breytingum stjrnarskr Kalifornu, en kjsendur einir hafa rtt til a breyta henni.

Fylkisingi Sacramento iggur vald sitt af kjsendum eins og vera ber. Oregon heldur enn fleiri almennar atkvagreislur en Kaliforna.

Kaliforna blmstrar

Hfundar stjrnarskrr Bandarkjanna fr 1787 hefu trlega vantreyst beinni akomu almennings a lagasetningu, enda voru margir eirra rlahaldarar. essi blandaa skipan lrisins Kalifornu hefur gefizt vel heildina liti.

Reynslan snir a beint lri hefur ekki vaxi fulltralrinu yfir hfu heldur veitt v heilbrigt ahald. Kjsendur Kalifornu samykktu 433 breytingar stjrnarskr fylkisins 1912-2017, ar af 53 fyrir frumkvi kjsenda, ea 12%, og 380 fyrir frumkvi fylkisingsins (88%).

essar tlur eru sttar nja ritger eftir David Carrillo stjrnskipunarfring Berkeley-hskla, en hann hefur birt tta greinar hr Frttablainu til stunings nju slenzku stjrnarskrnni sem Alingi heldur enn gslingu auk ess sem hann ritstri bkinni The Icelandic Federalist Papers sem kom t Berkeley 2018.

Kaliforna er strveldi me snar 40 milljnir ba lkt og Plland og Spnn. Kaliforna vri fimmta rkasta land heims mlt framleislu og tekjum vri hn sjlfsttt rki.

Aeins Bandarkin ll, Kna, Japan og zkaland framleia n ori meira af vrum og jnustu en Kaliforna sem er v komin fram r Bretlandi, Frakklandi og talu ennan kvara tt hn s miklu fmennari en essi lnd.

Og svo er a Sviss

Bandarkin og Kaliforna voru ekki eina fyrirmyndin a kvum nju stjrnarskrrinnar um beint lri handa slendingum vi hli fulltralris, heldur einnig Sviss.

Svisslendingar eru s Evrpuj sem gerir beinu lri hst undir hfi me gum rangri. Beint lri Svisslendinga dregur r veldi stjrnmlamanna og flokka me v a vsa msum mlum fr ingi til jaratkvis.

Mikilvgur kostur jaratkvagreislna er a um niurstur eirra leyfist engum a efast heldur ber llum lagaleg, lrisleg og siferileg skylda til a hlta eim. jaratkvagreislur efla traust. Svissneska ingi ntur trausts 56-58% arlendra kjsenda bori saman vi 18% traust til Alingis."

orvaldur tilfrir helstu stuna fyrir v a a verur a fara mjg gtilega a vsa mlum til jarinnar. Reynslan fr Sviss snir tvrtt a ekki fanga ll ml ngilega athygli almennings til a tryggja a a ekki aeins hrapgjarnasta flki taki tt slkum atkvagreislum og er afgreisla jarinnar tillgum Stjrnlagarsins gott dmi um a hvernig slkt getur algerlega mistekist egar htta var a jin fengi yfir sig dellumaker singamanna bor vi orvald Gylfason.

Eftirsj orvaldar eftir v a vera ekki ingmaur vinsldalausu Alingi slendinga brst reglubundi t hj honum "au eru sr" hyggjunni og vill hann v klekkja inginu me v a draga tennur r skolti ess me svo kallaa beina lri sem jakar hann og Ptur tvarpi Sgu.


Skli Jhannsson

kollege skrifar athyglisvera grein um samanbur orkuflunarfyrirtki Bandarkjunum og Landsvirkjun okkar slendinga.

Skli skrifar:

Til essara tveggja fyrirtkja var stofna sams konar grundvelli, annars Bandarkjunum 1937 og hins slandi 1965. Grundvllurinn var a reisa vatnsaflsvirkjanir og selja raforku kostnaarveri til almennings, samkvmt gjaldskr. Fyrirtkin ttu sjlf flutningsvirkin sem fluttu raforku fangasta.

Eftir a samkeppni hf innrei sna markainn nunda ratug sustu aldar hefur foki mis skjl hj essum fyrirtkjum. Me slensku raforkulgunum 2003 var s rstfun ger a fra flutningskerfi Landsvirkjunar srstakt fyrirtki, Landsnet, en Bonneville og rekur enn sitt eigi flutningskerfi.

hugavert er a bera essi tv fyrirtki saman, en au starfa hvort snu umhverfi vi astur sem ar gilda.

Bonneville Power

Bonneville Power er raforkuframleiandi norvesturrkjum Bandarkjanna og er rkiseigu. Fyrirtki 31 vatnsaflsvirkjun vatnasvii Columbia-fljtsins. Samanlagt uppsett afl er 22.458 MW og nting aflsins til raforkuframleislu aeins 39%. ri 2018 voru skuldir Bonneville Power 15.000 MUSD og rekstrarhagnaur fyrir fjrmagnslii 678 MUSD. Skuldirnar eru v 22 sinnum hrri en rshagnaur. Auk reksturs virkjana stundar fyrirtki flutninga eigin raforku. Almennt m segja a fyrirtki selji vatnsorku verinu 36 USD/MWh sem arf a keppa vi slar- og vindorku fr Kalifornu og var veri fr 22 USD/MWh.

Helsti tgjaldaliur er rekstur og vihald, en elstu hlutar kerfisins eru ornir 82 ra. . m. er grarlegur kostnaur vi a vernda og byggja upp laxastofna vatnasviinu. essi kostnaarsama vileitni, sem stai hefur fjldamrg r, hefur enn ekki skila neinum marktkum rangri. Margir raforkusamningar fyrirtkisins renna t ri 2028, en bast m vi a versamkeppni muni aukast nstunni og ekki vst a fyrirtkinu takist a semja fram vi nverandi viskiptavini. Flest matsfyrirtki meta n Bonneville Power me neikvar horfur.

Landsvirkjun

Landsvirkjun er raforkusali eigu slenska rkisins. Fyrirtki langflestar vatnsaflsvirkjanir slandi, ar meal allar r strstu. Samanlagt uppsett afl fyrirtkisins er 2.145 MW og nting ess til raforkuframleislu 79%, sem er miklu hrra en hj Bonneville Power. ri 2018 voru skuldir Landsvirkjunar 2.259 MUSD og rekstrarhagnaur fyrir fjrmagnslii 144 MUSD. Skuldirnar eru v 16 sinnum hrri en hagnaurinn.

Strsti hluti starfseminnar er bygging og rekstur virkjana en me raforkulgum 2003 var flutningskerfi frt ntt fyrirtki, Landsnet. Mealver til striju var 28,30 USD/MWh.

Helstu tgjaldaliir eru rekstur, vihald og bygging nrra virkjana sem a miklu leyti hefur veri fjrmgnu r rekstri. Samningar Landsvirkjunar um raforkuslu til strnotenda munu endanum renna t.

lveri Straumsvk er komi aldur. ri 2010 var gerur nr samningur milli Landsvirkjunar og lversins, sem gildir til 2036. Hann er ekki opinbert plagg en tla m a lveri hafi gert einhver mistk vi ger hans, v hann er v svo hagstur.

Samanburur Bonneville Power og Landsvirkjun

Samkvmt v, sem fram kemur hr undan, er hlutfallslegur mismunur fyrirtkjanna bitamunur en ekki fjr. Umra er n gangi Bandarkjunum um hvort Bonneville Power s a vera gjaldrota. Rekstrarerfileikar eigi bara eftir a versna, aallega vegna versamkeppni vi dra slar- og vindorku.

Fjrir forsetar Bandarkjanna sustu ratugum hafa haft skoun mlinu og lti kanna mguleika hagringu. Ronald Reagan lagi til a selja hinn almenna markashluta til a minnka skuldir rkisins, Bill Clinton vildi selja allt allt fyrirtki, George W Bush vildi hkka gjaldskrr, kannski n ess a hugsa dmi til enda, og Donald Trump hefur lagt til a selja srstaklega flutningskerfi fyrirtkisins. Ekkert af essu hefur n fram a ganga.

Hins vegar eru menn slandi svo ngir me stuna hj Landsvirkjun a eir hafa lagt til a stofnaur veri jarsjur a htti olusjs Normanna. Fjrmlarherra hefur vitaskuld teki essu vel og lagt fram lagafrumvarp um sjinn. Verur mli teki fyrir Alingi nstu mnuum. Sjur, ar sem afrakstur af vatnsorkuverum er frur jarsj, ekkist hvergi heiminum dag. Starfandi sjir snast nnast eingngu um rstfun hagnaar af slu endurnjanlegum orkugjfum, aallega olu.

framhaldi af essu mtti lykta a s jarsjur, sem n er undirbningi hr slandi, vri kannski ekki allt of g hugmynd.

Eitt eiga Bonneville Power og Landsvirkjun sameiginlegt. au greia hvorugt srstakt aulindagjald vegna ntingar endurnjanlegu rennsli vatnsfalla. Hef g ekki heyrt a minnst skrifum um Bonneville Power, en hr landi eru menn a fara lmingunum t af nausyn ess a Landsvirkjun greii aulindagjald til sn sjlfs en fyrirtki er rkiseigu eins og ur kom fram.Sinn er siur landi hverju.

Niurstaa

Bum me jarsj og aulindagjald, alla vega bili. Ef afgangur verur rekstri Landsvirkjunar, greium niur ln og veitum ari rkissj. "

g s ekki anna en a Bonneville eigi ga mguleika samkeppni vi Vindorku eins og g tel lka a n vatnsorkuver eins og Urriafoss-og Hvalrvirkjun muni eiga.

Kostnaur vi dreifingu hltur a koma til vibtar framleislukostnai vindorkuvera svo og rekstrarkostnaur, bruna-og byrgartryggingar, stjrnunarkostnaur, innheimta og svo framvegis,sem g held a s strkostlega vanreiknaur egar menn eru a byggja talnaturna sn hva varar fsileika vindorkuvera eins og menn eru a slengja hr fram va um land.

a er grarleg umhverfisleg andstaa sem rs upp hvert sinn er tala er um vindorkuver landi og margar Lovsurnar sem fram koma sem g ekki af eigin raun.Ea hversvegna halda menn a vindorkuverum s stugt beint t haf n tmum Evrpu?

g er v bjartsnn framt Landsvirkjunar og byggingu nrra vatnsorkuvirkjana landi. En eim gu kostum fer n um fkkandi hr landi utan smvirkjana.

En g er eins og Skli og Bandarkjaforsetar ekki sannfrur um einkavingu slkra frumframleislufyrirtkja eins og Bonneville og Landsvirkjun eru. v er g algerlega andsninn llum hugmyndum um jarj sem g tel bara aukningu rkisvingu og httu og g tel a vi eigum alveg yfir ng af akallandi verkefnum hr innanlands vi leyst brn verkefni til vibtar v sfellda dellumakeri sem fr stjrnarandstunni Alingi og smflokkagerinu ar streymir.

A skilja Rarik fr Orkudreifingunnivoru mistk sem kom fr ESB gegn um EES og hefur aeins valdi landsmnnum auknum kostnai sem endurspeglast v a fstir hafa skipt um Orkusala framhaldi af v og er tvr snnun ess a etta voru aeins dr mistk.

Skli Jhannsson miklar akkir mnar fyrir skarplegar greiningar vifangsefninu sem okkur ll snertir sem er flun og dreifing orku fr aulindum okkar.

Vi eru bir hugamenn um etta a plitk blandist kannski meira mn sjnarmi heldur en hj kollega Skla.


Fyrri sa | Nsta sa

Höfundur

Halldór Jónsson
Halldór Jónsson

verkfræðingur, flugdellukall, tennis-og badmintonspilari

-ekki góður í neinu af þessu-

Heimsknir

Flettingar

  • dag (11.11.): 608
  • Sl. slarhring: 738
  • Sl. viku: 5932
  • Fr upphafi: 2713657

Anna

  • Innlit dag: 503
  • Innlit sl. viku: 4593
  • Gestir dag: 450
  • IP-tlur dag: 424

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Eldri frslur

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband