Eftir Vilhjlm Bjarnason: a er v augljst a aukin tkniving og sjlfvirkni, sem krefst menntas vinnuafls, eykur jfnu.
Vilhjlmur Bjarnason
Vilhjlmur Bjarnason
Greinarhfundi hefur alltaf gramist jfnuur einkunnagjf sklum. annig situr a enn greinarhfundi a hafa aeins fengi 3,7 lestri egar hann tk sitt fyrsta lestrarprf 7 ra gamall. a situr einnig greinarhfundi a hafa aeins fengi 3,8 nttrufri landsprfi. essi prf eru greinarhfundi ljslifandi dmi um jfnu. a voru margir, sem fengu miklu hrri einkunnir.

Eftir sem ur hef g reynt a bera byrg eigin lfi.

N ykir a mgun hsklum egar stdentar f lgri einkunn en 8,5. Einkunnin 9,0, sem er gtiseinkunn, er hin almenna vimiun fyrir venjulegan nemanda. A rum kosti er krafist prfdmara ea annars konar andmlarttar.

Tekjujfnuur

eim kjaradeilum, sem n standa, er tgangspunkturinn jfnuur. a eru til heilir stjrnmlaflokkar, sem telja a eir eigi a leggja sitt af mrkum til a draga r jfnui. a er ekki alveg ljst hvert er upphaf jafnaar. Fulltrar essara flokka telja a nota eigi tekjuskattkerfi til a auka jfnu. a er ekki auvelt a finna miklar bkmenntir hagfri, sem leibeina um aukinn jfnu me tekjuskatti. Tekjuskattur er eli snu tekjuflun rkis og sveitarflaga. Vissulega hefur stighkkandi tekjuskattur hrif til ess a lkka h laun.

Venjulega er velferarkerfi til hliar vi skattkerfi til a tryggja eim, sem vera utanveltu vinnumarkai, lgmarks tryggingu. slandi er velferarkerfi svo hardrgt a allt, sem gert er til a komast t r gildrum, vinnur gegn btaega, vegna jfnuar.

etta leiir hugann a grundvallarspurningu: Hvenr verur skattlagning eignarnm? egar meira en helmingur af tekjum er tekinn skatt, er a eignarnm? a m svara mti a ll skattlagning s eignarnm. Jafnvel skattlagning veltu, ar sem skattborgari fr jnustu mti, n ess a jnustan s skilgreind nkvmlega.

er einnig grundvallarspurning um sameignarflagsfyrirkomulag, sem nefnist hjnaband. a stunda srskttun ea samskttun hjna? Femnskir fasistar telja a a beri a srskatta hjn, vegna ess a karlmaurinn hjnabandi hefur oftar hrri tekjur en konan. Leiir slkur jfnuur til rttltis? Er a hlutverk femnista a rskura um a hvern veg hjn kvea a haga tekjuflun heimilis?

Eiga femnistar alltaf a bera byrg lfi annarra?

Hvursu langt fjrmlaruneyti a ganga kynjari hagstjrn til a lta eftir duttlungum femnista?

Jfnuur og hjnaband

egar gagnmerkir en mjg misgfair stjrnmlamenn tala um a eins og a drekka vatn, a auka eigi jfnu, vakna neitanlega spurningar um httalag frjls flks. Hva gerist egar flugstjri giftist lkni? Vex jfnuur ea minnkar? Svari er augljst. a kann a vera a stighkkandi tekjuskattur dragi a nokkru r jfnui, sem fylgir slku hjnabandi.

Augljslega minnkar jfnuur egar tekjuhir einstaklingar maka sig saman. a er stjrnmlaflokka a taka slkum jfnui, og sennilega koma veg fyrir slk hjnabnd me lagasetningu ea mjg srstkum skttum.

Jfnuur og menntun

Ef barttuml Bandalags hsklamanna um a menntun veri metin til launa, nr fram a ganga, vex jfnuur. Til hvers er BHM a berjast ef tekjuskattskerfi a eya vinningi kjarabarttu og ess sem vinnumarkaurinn metur vinnuframlag. a er misskilningur a laun rist einungis af kjarasamningum. Laun rast af vermti vinnuframlags.

Sama vi um sjlfvirknivingu og tknivingu. ar sem vinnuhndin hefur horfi framleisluferli og vlar komi sta vinnuafls hefur komi fram annars konar vinnuafl. a vinnuafl leggur fram srfriekkingu vlfri og tlvuekkingu. essar stttir eru mun hrri launum en launum handaflsins. etta vinnuafl skilur sr hluta af eim vinningi, sem vlving hefur fr me sr. N frystihs auka srstaklega jfnu, nema a teki s tknivingu fingu.

N er misjfn spurn eftir vinnuafli. annig er heilbrigisstarfsflk eftirstt vinnumrkuum utanlands. Sennilega er rtt a reyna ekki a halda a til a draga r jfnui.

a er engin spurn eftir slenskum bankastjrum utanlands. a er augljst hva a gera tilfellum eirra.

Sama vi me afgreisluflk strmrkuum, a verur verr sett en eir, sem hafa srfriekkingu sjlfsafgreislukerfum verslunum.

a er v augljst a aukin tkniving og sjlfvirkni, sem krefst menntas vinnuafls, eykur jfnu. Hvernig tla gfair stjrnmlamenn a taka eim jfnui sem fylgir aukinni menntun? Sennilega er aeins eitt r til ess, a er a draga r menntun.

egar fleiri konur en karlar tskrifast r hsklum urfa femnistar a taka v rttlti, sem kann a fylgja kjlfari. Me hvaa htti verur s kynjaa hagstjrn?

Rttlti

Eitt af v sem fylgir atvinnutttku er skylda til a greia lfeyrissji af launum, auk mtframlags vinnuveitanda. essi framlg eru forgangskrfur rotab. Skylduaild er lg launega vegna ess a af launeganum verur aldrei tekin byrg framfrslu eftir a starfsvi lkur.

Me tekjutryggingu ellilfeyris fylgir a framlag almannatrygginga minnkar mti hverri krnu, sem kemur r lfeyrissjum. Hr verur a hafa huga a egar lfeyrissjakerfinu var komi ft um 1970 var v tla a vera meginstoin vi greislu ellilfeyris. Almannatryggingum var tla a styja , sem ekki nutu ngs lfeyris r lfeyriskerfinu, en hugsunin var ekki s a allir ttu a f jafnt r almannatryggingum.

Engu a sur finnst mrgum a nokku hart, srstaklega eim sem f ltinn lfeyri r lfeyrissjum, a s lfeyrir skeri btur almannatrygginga a fullu, annig a vinningurinn af tttku lfeyrissji hverfur. Spurningin verur v s, til hvers var greitt lfeyrissji?

Sama vi um greislutttku dvalar- og hjkrunarheimilum. eir sem hafa greitt lfeyrissji, greia fyrir dvl sna a hluta me lfeyrisgreislum, en eir sem ekki hafa greitt lfeyrisji, fyrir er greitt a fullu r tryggingakerfi.

N kunna a vera mismunandi stur fyrir v a flk hefur ekki greitt lfeyrisji. Ein stan er hj konum sem fru seint vinnumarka. nnur sta er rorka, stundum fr fingu.

Alvarlegasta stan eru skattsvik. hefur vikomandi ekki greitt fyrir tttku samflaginu me skttum og ar af leiandi ekki greitt lfeyrisji. S fr svo greiddar btur almannatrygginga og situr uppi me svipaa stu og eir sem hafa greitt lfeyrisji af lgum launum. etta rttlti finnst ftkum lfeyrisegum jafn hlgilegt rttlti og a fl .

etta er kalla jfnuur en eim, sem hafa greitt a fullu, finnst etta ekki rttlti.

Skammdegi, sekt og rttlti

egar skammdegi er a lta undan birtunni, sst a skammdegi og rttlti er af sama toga, maur skilur a best vorin egar slin skn, a au eru bi vond.

Jni Hreggvissyni var sama hvort hann var sekur ea saklaus, hann vildi aeins eitt rttlti, en a var a hafa btinn sinn frii, til ess a geta bori byrg eigin lfi."

N egar kjaftagangurinn um nausyn jfnuar rur hsum allstaar jflaginu og meira eftir a koma, er essi skarplega athugun Vilhjlms nokku sem menn mega hugleia me sr ur en pt er upp yfir sig.